Ο θρύλος γύρω από τον μυθικό θησαυρό του Αλή Πασάς εξακολουθεί να τροφοδοτεί τη φαντασία επισκεπτών και κυνηγών θησαυρών στα Ιωάννινα, δύο αιώνες μετά τον θάνατό του.
Στο νησάκι της Λίμνης Παμβώτιδας, όπου βρίσκεται το μουσείο αφιερωμένο στον διαβόητο Οθωμανό ηγεμόνα, οι ιστορίες για αμύθητα πλούτη που χάθηκαν μυστηριωδώς συνεχίζουν να προκαλούν ερωτήματα αλλά και… αναζητήσεις.
Ο υπεύθυνος του μουσείου, Φώτης Ραπακούσης, εξηγεί πως ο Αλή Πασάς είχε συγκεντρώσει τεράστια περιουσία, αποκτώντας εκατοντάδες τσιφλίκια, αλυκές, γέφυρες, καλλιέργειες και εμπορικά προνόμια σε ολόκληρη την Ήπειρο και όχι μόνο. Σύμφωνα με ιστορικές καταγραφές, μετά τον θάνατό του μεγάλο μέρος της περιουσίας του κατασχέθηκε από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Ωστόσο, ο θρύλος του «κρυμμένου θησαυρού» δεν έσβησε ποτέ. Πολλοί πιστεύουν ότι σημαντικά πλούτη εξαφανίστηκαν λίγο πριν από την πτώση του, την περίοδο που ο Αλή Πασάς παρέμενε πολιορκημένος στα Γιάννενα από τα στρατεύματα του σουλτάνου Μαχμούτ Β΄.
Ιστορικοί αναφέρουν πως τεράστια ποσά ξοδεύτηκαν για τη συντήρηση χιλιάδων μισθοφόρων, αλλά και για συμμαχίες με Σουλιώτες και τοπικούς οπλαρχηγούς. Άλλες θεωρίες υποστηρίζουν ότι μέρος του χρυσού διοχετεύθηκε μυστικά στην προετοιμασία της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, χωρίς όμως να υπάρχουν αδιάσειστα στοιχεία.
Οι αφηγήσεις Ευρωπαίων περιηγητών και διπλωματών της εποχής ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο τον μύθο. Ο Γάλλος πρόξενος François Pouqueville περιέγραφε στα απομνημονεύματά του υπόγεια γεμάτα σεντούκια με χρυσό, ασήμι, πολύτιμους λίθους και μαργαριτάρια ανεκτίμητης αξίας.
Παρά τις ιστορίες αυτές, κανείς δεν εντόπισε ποτέ τον περιβόητο θησαυρό — ούτε καν οι άνθρωποι του ίδιου του σουλτάνου που έψαξαν εξονυχιστικά μετά την εκτέλεση του Αλή Πασά το 1822.
Σήμερα, οι τοπικές αρχές και οι υπεύθυνοι των ιστορικών χώρων προειδοποιούν ότι ο πυρετός των παράνομων ανασκαφών εξακολουθεί να προκαλεί φθορές σε μνημεία και ιστορικά σημεία της περιοχής, καθώς αρκετοί εξακολουθούν να πιστεύουν πως κάπου γύρω από το νησί ή τα παλιά σαράγια παραμένουν κρυμμένα τα χαμένα πλούτη του «Λέοντα της Ηπείρου».
