Μια κάμερα, μερικά ξύλινα σκαριά, τα χέρια των καραβομαραγκών και οι ιστορίες ανθρώπων που έζησαν τη ζωή τους δίπλα στη θάλασσα, ήταν αρκετά για να ανοίξει ένα παράθυρο σ’ ένα κομμάτι της ιστορίας της Καβάλας που κινδυνεύει να χαθεί.
Η ταινία μικρού μήκους «Χέρια που Φτιάχνουν Θάλασσες» του 6ου Γενικού Λυκείου Καβάλας, απέσπασε το πρώτο βραβείο στον πανελλήνιο Μαθητικό Διαγωνισμό Οπτικοακουστικής και Ψηφιακής Δημιουργίας «Η ιστορία σου, είναι ιστορία της πόλης σου», μετατρέποντας την παραδοσιακή τέχνη του καραβομαραγκού στο Καρνάγιο σε μια μαθητική ιστορία μνήμης, συνεργασίας και δημιουργίας.
Η ταινία δημιουργήθηκε από μια ομάδα εκπαιδευτικών και μαθητών που εργάστηκε εθελοντικά, εκτός σχολικού ωραρίου, με κοινό στόχο να καταγράψει και να αναδείξει την τέχνη των καραβομαραγκών και τους ανθρώπους που εξακολουθούν να την υπηρετούν. Στο επίκεντρο βρέθηκε το Καρνάγιο της Καβάλας, ένας τόπος άρρηκτα συνδεδεμένος με τη ναυτική ιστορία και την ταυτότητα της πόλης
Η ομάδα του 6ου ΓΕΛ Καβάλας βρέθηκε στο Καρνάγιο και στο Ναυτικό Μουσείο της πόλης, γνώρισε από κοντά τους εναπομείναντες τεχνίτες, κατέγραψε τη διαδικασία κατασκευής και επισκευής ξύλινων σκαφών και άκουσε προσωπικές ιστορίες ανθρώπων που αφιέρωσαν τη ζωή τους στη θάλασσα και στο ξύλο. Μέσα από εικόνες, αφηγήσεις και συνεντεύξεις, η ταινία επιχειρεί να διασώσει μια παραδοσιακή τέχνη που περνά από γενιά σε γενιά, αλλά σήμερα απειλείται από την επικράτηση των σύγχρονων βιομηχανικών υλικών και την έλλειψη ανθρώπων που θα μπορούσαν να την συνεχίσουν.
«Ήταν σημαντικό για όλη την ομάδα, εκπαιδευτικοί και μαθητές, να αναδείξουμε αυτή την τέχνη και τους ανθρώπους που ακόμα την υπηρετούν με συνέπεια και όρεξη», ανέφερε η Στέλλα Μαντατζή, καθηγήτρια Κοινωνιολογίας στο 6ο Γενικό Λύκειο Καβάλας, η οποία υπηρετεί στο ίδιο σχολείο από το 1989.
Από την ιστορία της πόλης στην οθόνη
Η φετινή συμμετοχή ήταν η δεύτερη του σχολείου στην ίδια κατηγορία του διαγωνισμού. Πριν από δύο χρόνια, οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί είχαν δημιουργήσει μια ταινία με θέμα την καπνεργασία, κατακτώντας και τότε το πρώτο βραβείο.
Και στη νέα ταινία που δημιούργησαν οι μαθητές δε λειτούργησαν απλώς ως καταγραφείς. Ήρθαν σε επαφή με την τοπική ιστορία, γνώρισαν ανθρώπους και επαγγέλματα, ανέπτυξαν δεξιότητες συνεργασίας και καλλιτεχνικής έκφρασης και διαπίστωσαν στην πράξη ότι η ιστορία μιας πόλης κρύβεται στους ανθρώπους και στις τέχνες της.
Στην ταινία συμμετείχαν οι μαθητές Κατερίνα Δαλκίτζη, Ελένη ‘Αννα Δεβετζή, Μαρίνα Κακογιάννη, ‘Αγγελος Μακρής, Ιωάννα Μαρή, Νικολέτα Μαρία Παπαγεωργίου, Νιόβη Παπαδοπουλου, Μελίνα Ρετζέπι, Νιόβη Αναστασία Μάρθα Σέγερς, Χαράλαμπος Τσίκληρας και Παναγιώτης-Ραφαήλ Πέππας. Μαζί με τους εκπαιδευτικούς Δανιήλ Εμμανουηλίδη, Σάββα Θωμαΐδη, Στέλλα Μαντατζή, Μαρία Μουτάφη και Γιώργο Παπαδόπουλο. Τους στίχους και τη μουσική υπογράφει ο Χρήστος Ζαππίδης.
Οι εκπαιδευτικοί ανέλαβαν τα γυρίσματα και την επεξεργασία, ακόμη και το μοντάζ, χωρίς να διαθέτουν ιδιαίτερο τεχνολογικό εξοπλισμό, έχοντας διαρκώς δίπλα τους μαθητές με τις ιδέες και τις προτάσεις τους. «Τόσο οι καθηγητές όσο και οι μαθητές που συμμετείχαν στην ταινία κατέθεσαν την δική τους αισθητική, την άποψή τους, την καλλιτεχνική τους ματιά, όλοι είχαν λόγο», σημείωσε η κ. Μαντατζή.
Η προσπάθεια πραγματοποιήθηκε εξ ολοκλήρου εθελοντικά. Το γράψιμο του κειμένου, τα γυρίσματα και η επεξεργασία έγιναν σε ώρες εκτός σχολείου, σε μια διαδικασία που, σύμφωνα με την εκπαιδευτικό, στηρίχθηκε στην «άριστη συνεργασία και την συλλογική δουλειά των εκπαιδευτικών με τους μαθητές». «Όλοι μαζί γίναμε μια ομάδα όπου ο καθένας πρόσφερε κάτι σημαντικό και συμμετείχε ισότιμα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στην παραγωγή της ταινίας συνέβαλε ουσιαστικά και ο επί σειρά ετών διευθυντής του σχολείου Δανιήλ Εμμανουηλίδης, ο οποίος σήμερα είναι διευθυντής της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Ο κ. Εμμανουηλίδης είχε βοηθήσει και στην προηγούμενη ταινία της ομάδας και δέχθηκε με χαρά να συνδράμει και στη νέα προσπάθεια.
Μια διάκριση, αλλά κυρίως μια συλλογική εμπειρία
Η ίδια θεωρεί ότι η συγκεκριμένη δράση δείχνει και τι μπορεί να προσφέρει το σχολείο όταν δημιουργεί χώρο για πρωτοβουλία. «Προσωπικά θεωρώ πως το σχολείο μπορεί να προσφέρει πολλά και ουσιαστικά στοιχεία στα παιδιά όταν δεν τους τα επιβάλλει», σημειώνει, εξηγώντας ότι μέσα από τέτοιες διαδικασίες οι μαθητές μπορούν να ανακαλύψουν τις κλίσεις, τις ευαισθησίες και τα ταλέντα τους και παράλληλα να αποκτήσουν γνώσεις, δεξιότητες, πληροφορίες και εμπειρίες.
Η φιλοσοφία αυτή φαίνεται να συνδέεται και με την γενικότερη δραστηριότητα του 6ου Γενικού Λυκείου Καβάλας, ενός σχολείου με έντονη παρουσία σε διαγωνισμούς και ευρωπαϊκά προγράμματα και με ιδιαίτερη εξωστρέφεια μέσα από δράσεις και εκδηλώσεις. Αρκεί κάποιος να επισκεφθεί το κανάλι του σχολείου στο YouTube για να το διαπιστώσει. Όπως αναφέρει η κ. Μαντατζή, πολλές από τις δράσεις του σχολείου προκύπτουν αυθόρμητα, με αφορμή μια παγκόσμια ημέρα, ένα μήνυμα ή ακόμη και μια φωτογραφία, και εξελίσσονται σε πρωτοβουλίες με επίκεντρο τους μαθητές.
Ο φετινός διαγωνισμός διοργανώθηκε για όγδοη συνεχόμενη χρονιά, κατά το σχολικό έτος 2025-26, απευθυνόμενος σε μαθητές και μαθήτριες της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης της χώρας και της Ομογένειας. Η θεματική του καλούσε τους συμμετέχοντες να προσεγγίσουν την ιστορία της πόλης τους από την ίδρυση του Νεότερου Ελληνικού Κράτους έως σήμερα.
Τον διαγωνισμό συνδιοργάνωσαν η Διεύθυνση Υποστήριξης Προγραμμάτων και Εκπαίδευσης για την Αειφορία της Γενικής Διεύθυνσης Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του υπουργείου Παιδείας μέσω του τμήματος Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης και Ψηφιακών Μέσων, μαζί με το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων & Επικοινωνίας (ΕΚΚΟΜΕΔ), τα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ), την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, το τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας του Ιονίου Πανεπιστημίου και το τμήμα Ψηφιακών Τεχνών και Κινηματογράφου του ΕΚΠΑ.
Η επίσημη βράβευση θα πραγματοποιηθεί τον Νοέμβριο στην Αθήνα, στο Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Εκεί, η μαθητική ταινία του 6ου ΓΕΛ Καβάλας θα βρεθεί στο επίκεντρο όχι μόνο ως η παραγωγή που κατέκτησε την πρώτη θέση, αλλά και ως μια προσπάθεια να μείνει ζωντανή η μνήμη ενός κόσμου που αλλάζει.
Τα «Χέρια που Φτιάχνουν Θάλασσες» δεν καταγράφουν μόνο ξύλινα σκαριά και την τέχνη της κατασκευής τους. Καταγράφουν ανθρώπους, μνήμες και μια πλευρά της Καβάλας που τείνει να χαθεί. Την ίδια στιγμή, αποδεικνύουν πως, όταν εκπαιδευτικοί και μαθητές δουλεύουν πραγματικά ως ομάδα, η σχολική δημιουργία μπορεί να γίνει ένας διαφορετικός τρόπος να γνωρίσουν, να αφηγηθούν και τελικά να προστατεύσουν την ιστορία του τόπου τους.
