Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) έβαλε σήμερα τη δική της σφραγίδα σε μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές τομές της μεταπολίτευσης. Κατά πλειοψηφία, οι ανώτατοι δικαστές έκριναν συνταγματική τη ρύθμιση για τον πολιτικό γάμο μεταξύ προσώπων του ίδιου φύλου, όπως αυτή θεσπίστηκε με τον νόμο 5089/2024. Η απόφαση συμπαρασύρει και τη δυνατότητα υιοθεσίας, είτε από κοινού είτε του τέκνου του ενός συζύγου από τον άλλο, γεγονός που κρίνεται κομβικό για τη συνολική αποδοχή του νέου θεσμικού πλαισίου στην κοινωνία.
Η απόφαση συνιστά μια ισχυρή επιβεβαίωση της νομοθετικής πρωτοβουλίας της κυβέρνησης Μητσοτάκη, η οποία προώθησε το σχετικό νομοσχέδιο με ευρύτατες πλειοψηφίες τον Φεβρουάριο του 2024, σε μια συγκυρία που υπήρχαν έντονες κοινωνικές και εκκλησιαστικές αντιδράσεις.
Η απόφαση και το σκεπτικό του ΣτΕ
Η συζήτηση στην Ολομέλεια του ΣτΕ πραγματοποιήθηκε στις 11 Απριλίου 2025, με εισηγήτρια τη σύμβουλο Επικρατείας Αναστασία-Μαρία Παπαδημητρίου, και η διάσκεψη ολοκληρώθηκε κεκλεισμένων των θυρών υπό την προεδρία του Μιχάλη Πικραμένου. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι οι διατάξεις του νόμου δεν αντίκεινται στο άρθρο 21 παρ. 1 του Συντάγματος (περί προστασίας του γάμου, της οικογένειας, της μητρότητας και της παιδικής ηλικίας), ούτε στο άρθρο 4 παρ. 1 (περί ισότητας των πολιτών).
Κατά συνέπεια, απορρίφθηκαν οι αιτήσεις ακύρωσης που είχαν καταθέσει τρεις σωματειακές οργανώσεις με καταστατικούς σκοπούς την προάσπιση της παραδοσιακής οικογένειας και την ελληνορθόδοξη αντίληψη περί τεκνογονίας. Οι αιτήσεις στρέφονταν κατά της 15796/20.2.2024 απόφασης της υπουργού Εσωτερικών, που ρύθμιζε τα ληξιαρχικά δεδομένα γάμου, γονεϊκότητας και κληρονομικότητας σύμφωνα με το νέο πλαίσιο.
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε από το ΣτΕ στην αυτόθροη (αυτόματη) συνέπεια της υιοθεσίας, ως στοιχείο που ενισχύει τη νομική σταθερότητα των οικογενειακών δεσμών, ενώ δεν έρχεται σε σύγκρουση με την παιδική προστασία, όπως αυτή ορίζεται στο Σύνταγμα και τις διεθνείς συνθήκες που έχει υπογράψει η Ελλάδα.
Οι παρεμβάσεις και το κοινωνικό αποτύπωμα
Στη συγκεκριμένη υπόθεση παρενέβη υπέρ του κύρους της ρύθμισης η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ), η οποία τεκμηρίωσε με σειρά νομικών επιχειρημάτων ότι ο πολιτικός γάμος και η συνεπακόλουθη δυνατότητα αναδοχής ή υιοθεσίας συνιστούν πράξεις ελευθερίας και ισότητας, όπως προβλέπονται από το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο.
Η απόφαση του ΣτΕ έρχεται να θωρακίσει το νέο νομοθετικό πλαίσιο και να προλάβει δικαστικές προσφυγές με πολιτικά ή θρησκευτικά κίνητρα. Την ίδια στιγμή, η πολιτεία καλείται να εγγυηθεί την ομαλή διοικητική εφαρμογή του νόμου, από τα ληξιαρχεία και τα κοινωνικά ιδρύματα, έως τις δημόσιες υπηρεσίες.
Αν και η απόφαση χαιρετίστηκε από σημαντικό μέρος της κοινωνίας, παραμένουν εντάσεις σε συντηρητικούς κύκλους, ενώ δεν αποκλείεται να υπάρξουν στο μέλλον προσπάθειες νέας δικαστικής αναμέτρησης ή και πρωτοβουλίες για συνταγματική αναθεώρηση των σχετικών διατάξεων – σενάριο που θεωρείται δύσκολο, αλλά όχι απίθανο.
