Υπάρχουν κάποια τρόφιμα που περνούν σχεδόν απαρατήρητα μέχρι να αποφασίσει το wellness σύμπαν ότι ήρθε η ώρα τους. Το παντζάρι είναι ένα από αυτά.
Για χρόνια το γνωρίζαμε κυρίως ως εκείνο το κατακόκκινο λαχανικό της σαλάτας, με τη χαρακτηριστική γήινη γεύση και την ακόμα πιο χαρακτηριστική ικανότητα να βάφει τα πάντα γύρω του. Τα τελευταία χρόνια, όμως, έχει βρει έναν διαφορετικό δρόμο προς το ποτήρι: γίνεται χυμός και αποκτά θέση στη διατροφή ανθρώπων που αναζητούν κάτι περισσότερο από ένα ακόμη smoothie.
Ο λόγος δεν βρίσκεται μόνο στο χρώμα του. Το παντζάρι περιέχει φυσικά ανόργανα νιτρικά άλατα, τα οποία μετατρέπονται στον οργανισμό σε μονοξείδιο του αζώτου, ένα μόριο που συμμετέχει στη ρύθμιση της διαστολής των αιμοφόρων αγγείων και της ροής του αίματος.
Και κάπως έτσι, ένα λαχανικό που συνήθως έμενε στη γωνία του πιάτου βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης για την άσκηση, την καρδιαγγειακή υγεία και τη διατροφή.
Το μυστικό του παντζαριού βρίσκεται στα νιτρικά άλατα
Το πιο ενδιαφέρον συστατικό του χυμού παντζαριού δεν είναι αυτό που βλέπεις αλλά αυτό που συμβαίνει αφού τον πιεις.
Τα ανόργανα νιτρικά άλατα μπορούν να μετατραπούν από τον οργανισμό σε νιτρικό οξείδιο. Η συγκεκριμένη ουσία βοηθά στη χαλάρωση των αγγείων, διευκολύνοντας τη ροή του αίματος.
Έρευνες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση χυμού παντζαριού μπορεί να οδηγήσει σε βραχυπρόθεσμη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Το αποτέλεσμα, βέβαια, διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και ο χυμός δεν αντικαθιστά σε καμία περίπτωση την αγωγή ή τις οδηγίες ενός γιατρού.
Το ίδιο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σχέση του με την άσκηση. Η καλύτερη αξιοποίηση του οξυγόνου από τους μυς μπορεί να συμβάλει στην αποδοτικότερη σωματική προσπάθεια, κάτι που έχει κάνει τον χυμό παντζαριού δημοφιλή επιλογή και μεταξύ αθλητών.
Με λίγα λόγια, τα βασικά που έχουν κεντρίσει το ενδιαφέρον των ερευνητών είναι:
- Κυκλοφορία του αίματος: τα νιτρικά άλατα συμβάλλουν στην παραγωγή νιτρικού οξειδίου.
- Αρτηριακή πίεση: μελέτες έχουν εξετάσει την πιθανή βραχυπρόθεσμη επίδρασή του.
- Άσκηση: έχει μελετηθεί για την πιθανή βελτίωση της αποδοτικότητας κατά τη σωματική προσπάθεια.
- Αντιοξειδωτική δράση: οι βεταλαΐνες του παντζαριού αποτελούν ενώσεις με αντιοξειδωτικές ιδιότητες.
Και τι σχέση έχει με τη γυναικεία υγεία;
Εδώ χρειάζεται μια μικρή αλλά σημαντική διευκρίνιση.
Το παντζάρι δεν αποτελεί κάποιο ειδικό «γυναικείο» superfood και ένας χυμός δεν μπορεί από μόνος του να ρυθμίσει τις ορμόνες ή να λύσει προβλήματα όπως η αναιμία.
Η διατροφική του αξία, ωστόσο, μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής.
Το παντζάρι περιέχει φυλλικό οξύ, αλλά και σίδηρο. Ο σίδηρος είναι ιδιαίτερα σημαντικός για τις γυναίκες που έχουν αυξημένες απώλειες αίματος κατά την έμμηνο ρύση.
Σε περίπτωση σιδηροπενίας, πάντως, η κατανάλωση παντζαριού δεν αρκεί. Χρειάζεται εργαστηριακός έλεγχος και, όταν κρίνεται απαραίτητο, στοχευμένη αντιμετώπιση.
Το φυλλικό οξύ, από την άλλη, συμμετέχει στον σχηματισμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων και στη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού. Και εδώ, όμως, η συνολική διατροφή έχει μεγαλύτερη σημασία από ένα μεμονωμένο τρόφιμο.
Το κόκκινο χρώμα κρύβει κάτι ενδιαφέρον
Αν υπάρχει κάτι που κάνει το παντζάρι να ξεχωρίζει ακόμη και ανάμεσα στα υπόλοιπα λαχανικά, αυτό είναι το χρώμα του.
Οι ενώσεις που ευθύνονται για την έντονη κόκκινη ή μοβ απόχρωσή του ονομάζονται βεταλαΐνες. Πρόκειται για φυτικές ενώσεις με αντιοξειδωτική δράση, οι οποίες έχουν μελετηθεί για τον πιθανό ρόλο τους απέναντι στο οξειδωτικό στρες και τη φλεγμονή.
Εδώ, όμως, καλό είναι να αφήσουμε στην άκρη τη λέξη «αντιγήρανση», όπως χρησιμοποιείται συχνά στη wellness βιομηχανία.
Κανένας χυμός δεν σταματά τον χρόνο και κανένα τρόφιμο δεν εξαφανίζει τις ρυτίδες. Μια διατροφή πλούσια σε φυτικές τροφές μπορεί, ωστόσο, να προσφέρει στον οργανισμό ένα ευρύ φάσμα αντιοξειδωτικών και άλλων βιοδραστικών συστατικών.
Το παντζάρι απλώς τα προσφέρει με έναν τρόπο που δύσκολα περνά απαρατήρητος.
Πώς να το κάνεις λίγο πιο νόστιμο
Αν έχεις δοκιμάσει σκέτο χυμό παντζαριού, ξέρεις ήδη ότι η γεύση του δεν είναι για όλους.
Η λύση βρίσκεται στους σωστούς συνδυασμούς. Για ένα πιο ισορροπημένο ποτήρι, μπορείς να δοκιμάσεις:
- Πράσινο μήλο για φυσική γλυκύτητα και πιο φρέσκια γεύση.
- Φρέσκο τζίντζερ για ένταση και άρωμα.
- Λεμόνι για οξύτητα και βιταμίνη C, η οποία μπορεί να ενισχύσει την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου από φυτικές τροφές.
Δεν χρειάζεται, πάντως, να μετατρέψεις την κουζίνα σου σε juice bar. Αν θέλεις να δοκιμάσεις χυμό παντζαριού, ξεκίνα με μια μικρή ποσότητα και δες πώς ανταποκρίνεται ο οργανισμός σου.
Ένα μικρό «heads up» πριν γεμίσεις το ποτήρι
Υπάρχει και μια λεπτομέρεια που αξίζει να γνωρίζεις: το παντζάρι μπορεί να αλλάξει προσωρινά το χρώμα των ούρων ή των κοπράνων σε ροζ ή κόκκινο.
Η beeturia, όπως ονομάζεται το φαινόμενο, μπορεί να εμφανιστεί μετά την κατανάλωση παντζαριού και συνήθως είναι ακίνδυνη.
Και ίσως αυτή να είναι τελικά η πιο χρήσιμη προσέγγιση απέναντι στον συγκεκριμένο χυμό. Δεν χρειάζεται να τον αντιμετωπίζουμε ως κάποιο μαγικό wellness φίλτρο.
Το ενδιαφέρον του βρίσκεται σε πολύ πιο απλά πράγματα: στα νιτρικά άλατα, στις βεταλαΐνες, στο φυλλικό οξύ και στη θέση που μπορεί να έχει ένα ακόμη λαχανικό μέσα σε μια ισορροπημένη διατροφή.
Με άλλα λόγια, το παντζάρι δεν χρειάζεται υπερβολές για να γίνει ενδιαφέρον. Έχει ήδη αρκετά πράγματα να πει — και, αν το συνδυάσεις με μήλο, λεμόνι και λίγο τζίντζερ, ίσως τελικά γίνει και το juice που δεν ήξερες ότι ήθελες στο ψυγείο σου.
