Όταν ακούτε τον όρο ‘κατάθλιψη’, το μυαλό σας πιθανότατα δημιουργεί εικόνες ημερών που είναι κρύες και σκοτεινές.
Υπάρχει ωστόσο ένας υποτύπος συναισθηματικής διαταραχής είναι που εμφανίζεται κατά τη διάρκεια μιας συγκεκριμένης εποχής του χρόνου, συνήθως όταν αλλάζουν οι εποχές. Ενώ εμφανίζεται πιο συχνά στην αρχή του χειμώνα, τον συναντάμε και στην έναρξη του καλοκαιριού.
Για ένα μικρότερο αριθμό ατόμων, τα συμπτώματα της εποχικής συναισθηματικής διαταραχής έρχονται με φόντο τον ήλιο, τα πάρτι στην πισίνα και τα χωνάκια παγωτού που λιώνουν. Και ενώ η κατάθλιψη το καλοκαίρι δεν είναι τόσο συνηθισμένη, είναι αρκετά επίπονη ειδικά για όσους υποφέρουν από αυτήν.
Πώς πραγματικά μοιάζει η καλοκαιρινή κατάθλιψη;
Μπορεί να είναι δύσκολο για έναν γιατρό ή έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας να διαγνώσει οποιαδήποτε μορφή εποχικής συναισθηματικής διαταραχής, επειδή τα συμπτώματα μοιάζουν με εκείνα άλλων καταστάσεων ψυχικής υγείας. Ωστόσο, εκατομμύρια άνθρωποι υποφέρουν κάθε χρόνο και η πλειοψηφία των πασχόντων είναι γυναίκες.
Όσον αφορά τον τρόπο παρουσίας των δύο εποχιακών μορφών, υπάρχουν διαφορές. Τα συμπτώματα του χειμώνα συνίστανται σε υπερβολικό ύπνο, υπερβολική κατανάλωση φαγητού και βαρετή διάθεση. Το καλοκαίρι, τα συμπτώματα είναι πιο πιθανό να περιλαμβάνουν αϋπνία, μείωση της όρεξης, ευερεθιστότητα και άγχος.
Το καλοκαίρι, η υπερβολική ηλιακή ακτινοβολία μειώνει την παραγωγή μελατονίνης, της ορμόνης που ελέγχει τον κύκλο ύπνου-εγρήγορσης. Με μεγαλύτερες ημέρες, το σώμα μας έχει λιγότερες ώρες για να παράγει μελατονίνη για να σας βοηθήσει να κοιμηθείτε.
Πέρα από αυτό, οι υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να σας επηρεάσουν ψυχικά και σωματικά καθώς η ζέστη μπορεί να είναι καταπιεστική, κάνοντας το σώμα να αισθάνεται άβολα και κουρασμένο.
Μπορεί επίσης να κάνει μερικούς ανθρώπους να αισθάνονται κλειστοφοβικοί αναγκάζοντάς τους να περνούν τους θερμότερους μήνες κρυμμένοι στα κλιματιζόμενα σπίτια τους, αποφεύγοντας τις κοινωνικές επαφές και την παραλία. Το μεγάλο μειονέκτημα σε αυτό; Τα χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D. Η αποφυγή του ήλιου μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα βιταμίνης D, τα οποία μπορεί να οδηγήσουν σε κόπωση και επιδείνωση των συμπτωμάτων κατάθλιψης.
Επίσης, το να περνάει κανείς περισσότερο χρόνο σε εσωτερικούς χώρους μπορεί να έχει αρνητικό αντίκτυπο στη σεροτονίνη, μια χημική ουσία που παίζει ρόλο στη ρύθμιση της διάθεσης, των συναισθημάτων και ακόμη και της όρεξης, καθώς το φως του ήλιου μπορεί να αυξήσει τα επίπεδά της.
Τι άλλο μπορεί να προκαλέσει καλοκαιρινή κατάθλιψη;
Δεν είναι μόνο η βιολογία. Υπάρχουν επίσης ψυχολογικά στοιχεία που μπορούν να συμβάλουν στην καλοκαιρινή κατάθλιψη.
Έχουμε την αντίληψη ότι η σεζόν πρέπει να είναι διασκεδαστική όλη την ώρα. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μπορεί να φαίνεται ότι όλοι περνούν καλύτερα από εσάς, είτε πίνοντας ποτά δίπλα στην πισίνα είτε κάνουν υπέροχες διακοπές στα νησιά. Το σερφάρισμα στις χαμογελαστές καλοκαιρινές αναρτήσεις των άλλων μπορεί να είναι αρκετή για να σας βάλει σε ύφεση, ειδικά αν δεν είστε εκεί έξω και κάνετε τέτοιες ‘φαντασμαγορικές δραστηριότητες’.
Υπάρχει εσωτερική και εξωτερική πίεση για τη βελτιστοποίηση της σεζόν. Επομένως, αντί να κάνει τους ανθρώπους να αισθάνονται πιο υγιείς, μπορεί να τους κάνει να αισθάνονται πιο ανήσυχοι.
Επίσης φταίει και η καλοκαιρινή κουλτούρα “drink all day”. Εάν πίνετε περισσότερο από το συνηθισμένο, μπορεί να καταλήξετε αφυδατωμένοι, να αντιμετωπίσετε διαταραχές του ύπνου (είναι πλάνη ότι το ποτό σας βοηθά να κοιμηθείτε) και να αντιμετωπίσετε τις συνέπειες των κακών αποφάσεων που λαμβάνετε. Το πολύ ποτό δεν είναι το καλύτερο για την ψυχική υγεία – λίγο μπορεί να είναι καλό, αλλά όλη μέρα δεν είναι.
Ένας άλλος πιθανός παράγοντας είναι: οι καλοκαιρινές μέρες τείνουν να είναι λιγότερο δομημένες, ειδικά όταν οι αποδράσεις και τα ταξίδια του Σαββατοκύριακου μπαίνουν στο μείγμα. Ενώ αυτές οι αλλαγές μπορεί να είναι θετικές, μπορούν επίσης να επηρεάσουν ένα άτομο ψυχικά. Λειτουργούμε καλύτερα όταν έχουμε δομή: ρουτίνα, προσδοκίες και παραμέτρους για το πώς θα πάει η μέρα μας.
Λίγοι παράγοντες κινδύνου μπορεί να επηρεάσουν τις πιθανότητες ενός ατόμου να αναπτύξει κατάθλιψη το καλοκαίρι. Η έρευνα δείχνει ότι είναι εξαιρετικά γενετικό, που σημαίνει ότι τα άτομα που υποφέρουν, έχουν συνήθως οικογενειακό ιστορικό κατάθλιψης ή κάποιου είδους διαταραχή της διάθεσης.
Εάν αντιμετωπίζετε συνεχή συμπτώματα, είναι σημαντικό να αναζητήσετε βοήθεια από ειδικό ψυχικής υγείας.
- Η Νάνσυ Νενέρογλου είναι ψυχολόγος, συνιδρύτρια του Reggio Θεσσαλονίκη
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ KARFITSA
