Το μανικιούρ με τζελ αποτελεί για πολλές γυναίκες μια πρακτική πολυτέλεια: προσφέρει γυαλιστερό αποτέλεσμα, μεγαλύτερη διάρκεια και λιγότερα σπασίματα σε σχέση με ένα συμβατικό βερνίκι.
Πίσω από το ανθεκτικό φινίρισμα, όμως, βρίσκονται χημικές ουσίες και διαδικασίες που έχουν μπει στο μικροσκόπιο των επιστημόνων. Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται κυρίως στο TPO, στις λάμπες UV ή LED που χρησιμοποιούνται για τη σκλήρυνση του υλικού και στα ακρυλικά συστατικά που μπορεί να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις.
Το TPO στο επίκεντρο των ελέγχων – Τι οδήγησε στην απαγόρευση του στην ΕΕ
Το τριμεθυλοβενζοϋλο διφαινυλοφωσφίνη οξείδιο, γνωστό ως TPO, είναι ένας φωτοεκκινητής. Απορροφά το φως της ειδικής λάμπας και ενεργοποιεί τη χημική αντίδραση που κάνει το τζελ να σκληραίνει επάνω στο νύχι.
Η ουσία χρησιμοποιήθηκε ευρέως επειδή λειτουργεί με διαφορετικούς τύπους λαμπών και συμβάλλει στη δημιουργία ενός ανθεκτικού και γυαλιστερού αποτελέσματος. Ωστόσο, πειράματα σε ζώα και εργαστηριακές μελέτες τη συνέδεσαν, σε υψηλές δόσεις, με πιθανές επιπτώσεις στη γονιμότητα και στην ανάπτυξη του εμβρύου.
Το TPO ταξινομήθηκε ως τοξικό για την αναπαραγωγή κατηγορίας 1Β και απαγορεύτηκε στα καλλυντικά προϊόντα στην Ευρωπαϊκή Ένωση από την 1η Σεπτεμβρίου 2025. Η απαγόρευση καλύπτει και την επαγγελματική χρήση, χωρίς μεταβατική περίοδο για την αξιοποίηση παλαιότερων αποθεμάτων.
Η απόφαση έχει προληπτικό χαρακτήρα και δεν σημαίνει ότι ένα μανικιούρ με προϊόν που περιείχε TPO προκαλεί προβλήματα γονιμότητας. Τα πειράματα στα οποία στηρίχθηκαν οι ανησυχίες αφορούσαν επίπεδα έκθεσης πολύ μεγαλύτερα από εκείνα μιας συνηθισμένης εφαρμογής.
Στην αγορά κυκλοφορούν ήδη προϊόντα χωρίς TPO και χρησιμοποιούνται εναλλακτικοί φωτοεκκινητές. Εφόσον η σύνθεση και η εφαρμογή είναι σωστές, δεν αναμένεται αισθητή διαφορά στη διάρκεια, στη λάμψη ή στην ποιότητα του αποτελέσματος.
Λάμπες UV και LED: Οι πιθανές επιπτώσεις της συχνής έκθεσης
Το δεύτερο σημείο προβληματισμού αφορά τις λάμπες UV και LED που χρησιμοποιούνται για τον πολυμερισμό του τζελ. Και οι δύο κατηγορίες μπορούν να εκπέμπουν ακτινοβολία UVA, η οποία συνδέεται με φωτογήρανση και, όταν η έκθεση συσσωρεύεται, με βλάβες στο δέρμα.
Εργαστηριακή μελέτη του 2023 έδειξε ότι η παρατεταμένη έκθεση κυττάρων ανθρώπου και ποντικού σε λάμπες νυχιών UV προκάλεσε κυτταρικό θάνατο και μεταλλάξεις. Τα αποτελέσματα αυτά, ωστόσο, δεν αποδεικνύουν ότι η συνηθισμένη χρήση των συσκευών προκαλεί καρκίνο στον άνθρωπο.
Οι συνθήκες ενός εργαστηριακού πειράματος διαφέρουν σημαντικά από ένα πραγματικό ραντεβού μανικιούρ. Παρ’ όλα αυτά, επειδή η βλάβη από την υπεριώδη ακτινοβολία είναι σωρευτική, οι ειδικοί συνιστούν να περιορίζεται η περιττή έκθεση.
Πριν από το μανικιούρ μπορεί να χρησιμοποιηθεί αντηλιακό ευρέος φάσματος και υψηλού δείκτη προστασίας στα χέρια. Εναλλακτικά, μπορούν να φορεθούν ειδικά σκούρα γάντια χωρίς άκρες στα δάχτυλα, ώστε να παραμένουν εκτεθειμένα μόνο τα νύχια.
Ο κίνδυνος αλλεργίας από τα ακρυλικά συστατικά
Πιο άμεσος και τεκμηριωμένος είναι ο κίνδυνος αλλεργικής δερματίτιδας από ακρυλικά συστατικά, όπως το HEMA. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν κνησμό, κοκκινίλα, ξηρότητα, πόνο και πρήξιμο γύρω από τα νύχια. Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζεται ερεθισμός ακόμη και στα βλέφαρα ή στο πρόσωπο.
Το πρόβλημα προκύπτει κυρίως όταν μη πολυμερισμένο υλικό έρχεται σε επαφή με το δέρμα. Αυτό μπορεί να συμβεί λόγω κακής εφαρμογής, ανεπαρκούς σκλήρυνσης ή χρήσης λάμπας που δεν είναι συμβατή με το συγκεκριμένο προϊόν.
Σύμφωνα με την αρμόδια επιστημονική επιτροπή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το HEMA μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια όταν εφαρμόζεται σωστά αποκλειστικά στην πλάκα του νυχιού. Αντίθετα, η λανθασμένη εφαρμογή και η επαφή με το γύρω δέρμα αυξάνουν τον κίνδυνο ευαισθητοποίησης.
Η αλλεργία στα ακρυλικά δεν αφορά μόνο το μανικιούρ, καθώς συγγενείς ουσίες χρησιμοποιούνται σε οδοντιατρικά υλικά, ιατρικές κόλλες και ορισμένα ορθοπεδικά υλικά. Εάν ένα άτομο ευαισθητοποιηθεί, μια μελλοντική έκθεση μπορεί να προκαλέσει νέα αντίδραση.
Τι πρέπει να προσέχουν όσοι κάνουν τζελ
Το μανικιούρ με τζελ δεν θεωρείται απαγορευμένο ούτε έχει αποδειχθεί ότι η περιστασιακή εφαρμογή δημιουργεί σημαντικό κίνδυνο για την υγεία των περισσότερων ανθρώπων.
Η προσοχή χρειάζεται κυρίως όταν οι εφαρμογές είναι πολύ συχνές, όταν δεν είναι γνωστή η σύνθεση των προϊόντων, όταν το υλικό ακουμπά το δέρμα ή όταν δεν πολυμερίζεται σωστά.
Για ασφαλέστερη εφαρμογή, είναι χρήσιμο:
- να επιλέγονται προϊόντα χωρίς TPO,
- να χρησιμοποιούνται συμβατά προϊόντα και λάμπες,
- να αποφεύγεται η επαφή του τζελ με το δέρμα,
- να προστατεύονται τα χέρια από την UVA,
- να προτιμάται εκπαιδευμένος επαγγελματίας αντί για ανεξέλεγκτη χρήση οικιακών κιτ,
- να διακόπτεται η εφαρμογή και να ζητείται συμβουλή δερματολόγου εάν εμφανιστούν ερεθισμός, κνησμός ή πρήξιμο.
Το συμπέρασμα δεν είναι ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε το τζελ, αλλά ότι η συχνότητα, η ποιότητα των προϊόντων και η σωστή τεχνική εφαρμογής κάνουν τη διαφορά.
