Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι έχει ήδη υπογραφεί ηλεκτρονικά η προκαταρκτική συμφωνία μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης για τον τερματισμό της πρόσφατης κρίσης, με την επίσημη τελετή να αναμένεται την Παρασκευή στη Γενεύη. Ωστόσο, βασικά σημεία του κειμένου παραμένουν ανοιχτά, με επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ και το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Παρά τις ανακοινώσεις, το πλήρες περιεχόμενο της συμφωνίας δεν έχει δημοσιοποιηθεί, ενώ συνεχίζονται οι διαφορετικές ερμηνείες μεταξύ των δύο πλευρών. Η αμερικανική κυβέρνηση εξετάζει μάλιστα το ενδεχόμενο δημοσιοποίησης μέρους ή ολόκληρου του κειμένου πριν από την επίσημη υπογραφή, όπως ανέφερε ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς.
Σύμφωνα με αξιωματούχους, η συμφωνία φέρεται να έχει ήδη επικυρωθεί ηλεκτρονικά από τον Ντόναλντ Τραμπ, τον Τζέι Ντι Βανς και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ.
Γενικό πλαίσιο και διαπραγματεύσεις
Ο Τραμπ, μιλώντας στο περιθώριο της G7, χαρακτήρισε το κείμενο «πολύ ισχυρό έγγραφο» και εξέφρασε την πρόθεση να δοθεί σύντομα στη δημοσιότητα. Από την πλευρά του, ο Τζέι Ντι Βανς υπογράμμισε ότι το έγγραφο λειτουργεί ως γενικό πλαίσιο κατανόησης και ότι οι λεπτομέρειες θα καθοριστούν στις τεχνικές διαπραγματεύσεις που αναμένεται να ξεκινήσουν άμεσα.
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος έκανε λόγο για δέσμευση της Τεχεράνης υπέρ της περιφερειακής σταθερότητας και για επαληθεύσιμες εγγυήσεις μη απόκτησης πυρηνικών όπλων.
Ασαφές το τελικό περιεχόμενο
Το προκαταρκτικό πλαίσιο προβλέπει, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, τον τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού ιρανικών λιμένων, την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και νέο γύρο διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Την ίδια στιγμή, παραμένουν σημαντικές διαφωνίες σχετικά με τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, με την ιρανική πλευρά να επιμένει σε πιθανή επιβολή τελών διέλευσης, ενώ η Ουάσινγκτον ζητά πλήρη και ανεμπόδιστη πρόσβαση.
Η άρση κυρώσεων και η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων θα εξαρτηθούν από την εφαρμογή των δεσμεύσεων που θα αναλάβει η Τεχεράνη.
Επιφυλάξεις από την Τεχεράνη και διεθνείς αντιδράσεις
Η Τεχεράνη αντιμετωπίζει τη συμφωνία με επιφυλάξεις, κάνοντας λόγο για πρώτο βήμα αποκλιμάκωσης και όχι οριστική λύση. Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν επιβεβαίωσε τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων, αποδίδοντας την πρόοδο σε διαμεσολάβηση του Κατάρ.
Θετικές αντιδράσεις καταγράφονται διεθνώς, με ευρωπαίους ηγέτες και τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ να χαρακτηρίζουν τη συμφωνία σημαντικό βήμα σταθεροποίησης, υπό την προϋπόθεση αυστηρών και επαληθεύσιμων δεσμεύσεων από την Τεχεράνη.
Την ίδια ώρα, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου επανέλαβε ότι το Ισραήλ δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, ενώ οι συγκρούσεις σε περιοχές της Μέσης Ανατολής συνεχίζονται, παρά τις διπλωματικές εξελίξεις.
