Το να αλλάξουμε το ποιοι είμαστε ή πώς συμπεριφερόμαστε σημαίνει συλλογική κατανόηση στάσεων, συνηθειών, συμπεριφορών και χαρακτηριστικών προσωπικότητας.
Λέγεται ότι η προσωπικότητα ενός ατόμου διαμορφώνεται μέχρι την ηλικία των 7 ετών, καθώς τα πιο κρίσιμα ορόσημα στη ζωή ενός παιδιού συμβαίνουν αυτή τη χρονική περίοδο. Μάλιστα, ο μεγάλος Έλληνας φιλόσοφος Αριστοτέλης ισχυριζόταν ότι ο τρόπος που ένα παιδί αναπτύσσεται και διαμορφώνεται μέχρι τα 7 είναι το μελλοντικό ενήλικο αποτέλεσμα, γεγονός το οποίο επιβεβαιώθηκε από σύγχρονες έρευνες.
Η προσωπικότητά μας λοιπόν, διαμορφώνεται από μια δυναμική σχέση ανάμεσα στις αλληλεπιδράσεις μας με τους άλλους – κυρίως με τους βασικούς μας φροντιστές-, την ιδιοσυγκρασία και το περιβάλλον στο οποίο ζούμε. Η αλλαγή ωστόσο, βεβαίως και είναι εφικτή.
Αρχικά ας δούμε τι σημαίνει για έναν άνθρωπο η αλλαγή. Υπάρχουν άνθρωποι που δυσκολεύονται στις αλλαγές και προτιμούν να παραμένουν στο ίδιο πλαίσιο που τους παρέχει ασφάλεια, ακόμα κι αν πρόκειται για κάτι τοξικό. Βιολογικά αλλάζουμε χωρίς να το επιλέξουμε. Πνευματικά όμως και συμπεριφορικά, αλλαγή είναι μια διαρκής ενίσχυση νέων συμπεριφορών και προτύπων σκέψης.
Το να αλλάξουμε το ποιοι είμαστε ή πώς συμπεριφερόμαστε σημαίνει συλλογική κατανόηση στάσεων, συνηθειών, συμπεριφορών και χαρακτηριστικών προσωπικότητας.
Τι γίνεται με τη στάση ζωής μας;
Είναι εφικτό να αλλάξουμε τη στάση ζωής μας, αλλά μπορεί να είναι δύσκολο σε ορισμένες περιπτώσεις, αν δεν διερευνήσουμε και δεν κατανοήσουμε τη βασική αιτία της τρέχουσας στάσης μας.
Η στάση ζωής προέρχεται από τις πεποιθήσεις, τα συναισθήματα και τις προηγούμενες εμπειρίες που έχουμε ζήσει αλλά και τις συμπεριφορές μας. Αποτελείται από μια διαρκή αξιολόγηση ενός αντικειμένου, ενός ατόμου, μιας ομάδας, ενός ζητήματος ή μιας έννοιας.
Μπορούμε λοιπόν να αλλάξουμε τη στάση μας όταν καταλάβουμε πώς αυτή διαμορφώνεται και πώς και κατά πόσο επηρεάζει τη ζωή μας.
Το τραύμα στη ζωή μας
Όταν βιώσουμε μία τραυματική εμπειρία, συνήθως ψάχνουμε σωτήριες απαντήσεις και αλλαγή. Δεν είναι ασυνήθιστο για κάποιον που βίωσε τραύμα να προτιμά ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο αισθάνεται ασφαλής.
Έτσι, η στάση μας μπορεί να συνδέεται με συναισθηματικό πόνο από βλαβερές προηγούμενες εμπειρίες. Μπορεί να μην γίνεται συνειδητά, μπορεί όμως και να γίνεται, η στάση μας σε μια συγκεκριμένη κατάσταση μπορεί να είναι μια αντίδραση σε μία κατάσταση που ενεργοποιείται ο πόνος.
Όταν ζούμε με τραύμα, μπορεί να μας δημιουργεί αμυντική στάση και να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρινόμαστε σε συγκεκριμένες προκλήσεις.
Για να μπορέσουμε να φέρουμε αλλαγή σε αυτή την περίπτωση, η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην επίλυση προκλήσεων συναισθηματικής και ψυχικής υγείας και αυτό θα μπορούσε επίσης να διευκολύνει την αλλαγή στάσης στη ζωή μας.
Η αλλαγή απαιτεί χρόνο, προσπάθεια και θέληση
Όταν αποφασίζουμε να αλλάξουμε κάτι στον εαυτό μας, κάνουμε μία πολύ καλή αρχή. Το δυσκολότερο μέρος μιας αλλαγής είναι η απόφαση που θα πάρουμε.
Αφού θέσουμε έναν ή παραπάνω στόχους, όπως «θέλω να σταματήσω να καθυστερώ στα ραντεβού μου», εξερευνούμε τους λόγους που το κάνουμε. Ίσως δυσκολευόμαστε να αφήσουμε αυτό που προηγουμένως κάναμε. Ίσως χάνουμε την αίσθηση του χρόνου.
Μόλις αποκτήσουμε μια πιο ξεκάθαρη εικόνα για το τι συμβαίνει, μπορούμε να προσπαθήσουμε να εφαρμόσουμε ένα πλάνο αλλαγής. Ίσως προσπαθήσουμε να βάζουμε ξυπνητήρι κάποια λεπτά νωρίτερα από το ραντεβού μας για να μας το υπενθυμίζει.
Όσο καλές προθέσεις κι αν έχουμε, δε σημαίνει ότι θα έχουμε άμεση βελτίωση. Ίσως χρειαστεί να πειραματιστούμε με διαφορετικές στρατηγικές για να βρούμε αυτή που θα μας ταιριάζει και που πραγματικά θα λειτουργήσει σε εμάς.
Τι μπορεί να μας κάνει να αλλάξουμε;
Εμπλεκόμαστε και υιοθετούμε συμπεριφορές που μας εξυπηρετούν και μας προσφέρουν κάτι.
Κάποια χαρακτηριστικά αυξάνουν την ικανότητα για την αλλαγή μας. Αυτά είναι: η υποστήριξη, τα κίνητρα, η αυτογνωσία.
Όταν έχουμε μερικά ή όλα τα παραπάνω, είναι πιο πιθανό να αλλάξουμε.
Φυσικά και δεν είμαστε όλοι πρόθυμοι ή ικανοί να αλλάξουμε. Μπορεί να μην είναι η κατάλληλη στιγμή ή μπορεί να μην έχουμε ακόμα συνειδητοποιήσει ότι υπάρχει ανάγκη για κάποια αλλαγή. Ίσως δεν κατανοούμε πώς η συμπεριφορά μας ή η στάση μας απέναντι σε κάτι επηρεάζει τη ζωή μας. Ή βιώνουμε συναισθηματικό πόνο ή τραύμα, κι έτσι η αλλαγή είναι σαφώς πιο δύσκολη.
Μην ξεχνάμε και τις περιπτώσεις που κάποιοι απλώς δεν θέλουμε να αλλάξουμε και αυτό δε μπορεί να μας το επιβάλλει κανείς.
