Τι αποκάλυψε ο καθηγητής Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών Αβραάμ Ζεληλίδης για την άμεση σχέση σεισμών και ηφαιστείων στις Κυκλάδες
Νέες βολές κατά σεισμολόγων και ηφαιστειολόγων για το τι πραγματικά συμβαίνει σε Σαντορίνη και Αμοργό εκτόξευσε σε συνέντευξή του ο καθηγητής Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών Αβραάμ Ζεληλίδης.
Ο κύριος Ζεληλίδης, μιλώντας στον Hellas FM Νέας Υόρκης και στην εκπομπή του συναδέρφου Νίκου Χιδίρογλου, αναφερόμενος στα όσα έχουν ακουστεί μέχρι τώρα για το αν τα ηφαίστεια του Κολούμπου και της Νέας Καμένης έχουν σχέση με την άνευ προηγουμένου σεισμική έξαρση των τελευταίων εβδομάδων, ήταν ξεκάθαρος: «Για έναν γεωλόγο που δεν είναι ηφαιστειολόγος ή δεν είναι σεισμολόγος μετράνε άλλα χαρακτηριστικά. Μετράει, για παράδειγμα, αν έχω αύξηση θερμοκρασίας των νερών. Αν έχω έξοδο αερίων. Αν έχω σεισμούς. Αν έχω ανύψωση του εδάφους, του αναγλύφου. Όλα αυτά λοιπόν, με βάση τα δικά τους στοιχεία, εκείνων που δουλεύουν εκεί, συνέκλιναν στο να μου κατευθύνουν τη σκέψη ότι έχω μια φυσιολογική ηφαιστειακή δραστηριότητα. Από την πρώτη μέρα λέω “δεν είπατε ότι το Κολούμπο ψήλωσε, δεν είπατε ότι έχουμε έξοδο μεγαλύτερη αερίων στη Νέα Καμένη και αύξηση θερμοκρασίας”».
Αλληλεπίδραση των ρηγμάτων
Σύμφωνα με τον κύριο Ζεληλίδη, η σεισμική ακολουθία δείχνει ξεκάθαρα ότι πρόκειται για αλληλεπίδραση των ρηγμάτων με τα ηφαίστεια, αφού «φτάνει στο 5, στο 5,3, στο 5,5. Σπάνια να φτάσει λίγο κάτω από το 6. Αυτό λοιπόν το πίστευα, το πιστεύω και συνεχίζω να το λέω. Και σιγά σιγά, ενώ οι σεισμολόγοι δεν ανέφεραν καθόλου για την ηφαιστειακή δραστηριότητα, προφανώς ορμώμενοι από αυτά που έλεγαν ένας δυο ερευνητές, δεν το λέγαμε περισσότεροι, άρχισαν να αποκλείουν την ηφαιστειακή δραστηριότητα. Τι συμβαίνει όμως στις τελευταίες μέρες. Βλέπουμε τη Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού στη Σαντορίνη να μετράει τα βαρυτικά πεδία και τι συμβαίνει με τους συλλέκτες του μάγματος κάτω από τα πόδια μας. Μετράει το ανάγλυφο να δει αν έχει αλλάξει, αν έχει τροποποιηθεί. Η κυρία Νομικού μάς είπε ότι είχε τοποθετήσει σεισμογράφους στο Κολούμπο και τους πήρε μόλις χθες (σ.σ.: προχθές). Δεν έδωσε καινούργια στοιχεία για να μας καθησυχάσει ότι δεν υπάρχει κίνδυνος. Αντ’ αυτού, διαβάζοντας και ακούγοντας αυτούς που συμμετέχουν στην Επιτροπή, άρχισα να προσανατολίζομαι στο σενάριο που αναφέρει ο κύριος Συνολάκης, ότι πιθανότατα να έχουμε ένα καινούργιο ηφαίστειο, τη δημιουργία ένας καινούργιου ηφαιστείου. Αφού λοιπόν δεν έχουν εξελίξει στη Νέα Καμένη και στο Κολούμπο και η σεισμική ακολουθία εντοπίζεται βορειότερα του Κολούμπου και μάλιστα σε ένα ρήγμα που, σύμφωνα με τους σεισμολόγους, έχει κρατήρες πολλούς επάνω του, άρα συνοδεύεται με ηφαιστειακή δραστηριότητα, αρχίζω να πιστεύω ότι κάτι γεννιέται εκεί μέσα στο Αιγαίο και προφανώς αυτή η άνοδος του μάγματος πάει τα πετρώματα και δημιουργεί τοπικούς σεισμούς αυτής της έντασης με τυχαίες διευθύνσεις, ανάλογα με το πώς πάνε τα πετρώματα».
Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης η Αμοργός
Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης κηρύχθηκε χθες το νησί της Αμοργού μετά τους διαδοχικούς σεισμούς μεγέθους πάνω από 4 Ρίχτερ, που σημειώνονται στη θαλάσσια περιοχή κοντά της Σαντορίνης. Ο γγ Πολιτικής Προστασίας κήρυξε τον Δήμο Αμοργού σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, στο πλαίσιο των έκτακτων αναγκών και της διαχείρισης των συνεπειών που προκάλεσαν οι σεισμοί.
Όπως ανακοινώθηκε, ο γγ Πολιτικής Προστασίας με απόφασή του προχώρησε στην κήρυξη σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας του Δήμου Αμοργού της Περιφερειακής Ενότητας Νάξου της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών και τη διαχείριση των συνεπειών που προέκυψαν από τη σεισμική δραστηριότητα που εκδηλώνεται το τελευταίο χρονικό διάστημα στην παραπάνω περιοχή.
Ο Δήμος Αμοργού ανακοίνωσε ότι από προχθές Τρίτη βρίσκεται στο νησί ομάδα του Ερυθρού Σταύρου με διασώστες και επαγγελματίες ψυχικής υγείας εκπαιδευμένους στην παροχή ψυχοκοινωνικής στήριξης των συμπολιτών μας που δυσκολεύονται να διαχειριστούν τις παρούσες συνθήκες.
Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης Πολιτικής Προστασίας έχει ήδη κηρυχθεί και ο Δήμος Σαντορίνης, όσο συνεχίζονται και σήμερα οι σεισμικές δονήσεις στον θαλάσσιο χώρο μεταξύ Σαντορίνης και Αμοργού, στην περιοχή της Ανύδρου.
Λίγο μετά τις 3 τα ξημερώματα σημειώθηκε νέος ισχυρός σεισμός με μέγεθος 5 Pίχτερ με επίκεντρο της δόνησης 24 χλμ. νότια-νοτιοδυτικά της Αρκεσίνης Αμοργού. Λίγο αργότερα μεταξύ 3.35 και 4.23 καταγράφηκαν τέσσερις σεισμικές δονήσεις άνω των 4 βαθμών με μέγιστο μέγεθος το 4,6 στις 4.14 και επίκεντρο τα 25 χλμ. νοτιοδυτικά της Αρκεσίνης Αμοργού.
Συνεχίζεται ο πόλεμος των σεισμολόγων
Μετά την παραίτηση Τσελέντη από την Επιτροπή Σεισμικών Ελέγχων και το πινγκ πονγκ των δηλώσεων μεταξύ του σεισμολόγου, του προέδρου του ΟΑΣΠ και του υπουργείου Πολιτικής Προστασίας, στη διαμάχη μπαίνουν και άλλοι γεωλόγοι που ξεκάθαρα διαλέγουν στρατόπεδο. Ο σεισμολόγος Γεράσιμος Χουλιάρας έκανε μια ανάρτηση «φωτογραφίζοντας» τον Τσελέντη, χωρίς ωστόσο να αναφέρει το όνομά του. Σε αυτήν έγραψε: «Από την Επιτροπή Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου έπρεπε να φύγεις αξιοπρεπώς όταν συνταξιοδοτήθηκες, comprento?». Πολλοί βέβαια ήταν οι χρήστες του Διαδικτύου που έσπευσαν να σχολιάσουν πως τώρα δεν είναι ώρα για κόντρες…
«Ζωσμένη» από παντού η Σαντορίνη
Την ίδια ώρα, η Σαντορίνη «περικυκλώνεται» κυριολεκτικά από σεισμογράφους, ενώ ήδη πλήθος εργαστηρίων και ερευνητικών ομάδων του ΕΚΠΑ εστιάζει στη διερεύνηση του φαινομένου συμβάλλοντας στην κατανόηση και την πρόβλεψή του. Επιπλέον, η Σχολή Επιστημών Υγείας και το Τμήμα Ψυχολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής συνδράμουν στην ανάλυση και την αντιμετώπιση των κοινωνικών και ψυχολογικών συνεπειών που προκύπτουν από τη σεισμική δραστηριότητα στη Σαντορίνη.
Η ελπίδα γεννήθηκε το 1981
Το 1981 τα πράγματα έδειχναν πως θα βελτιώνονταν αισθητά στον συγκεκριμένο τομέα με αφορμή τους σεισμούς στις Αλκυονίδες Νήσους που κράτησαν 10 ολόκληρες μέρες (24 Φεβρουαρίου-4 Μαρτίου) και ήταν μεγέθους έως και 6,7 της κλίμακας Ρίχτερ. Τότε οι επιστήμονες Παναγιώτης Βαρώτσος, Καίσαρ Αλεξόπουλος και Κωνσταντίνος Νομικός παρουσίασαν στο Όσλο τη μέθοδο «BAN», η οποία πήρε το όνομά της από τ’ αρχικά των επιθέτων τους.
Όπως αναφέρει το menshouse.gr, το «ΒΑΝ» -εξελίχθηκε από τότε σε μεγάλο βαθμό- αποτελούσε μια πειραματική μέθοδο για την πρόγνωση των σεισμών, η οποία βασιζόταν κυρίως στην ανίχνευση των σεισμικών ηλεκτρικών σημάτων (SES – Seismic Electric Signals) και στηριζόταν στις (θεωρητικές) εργασίες των Βαρώτσου και Αλεξόπουλου στην πόλωση ή αποπόλωση των κρυστάλλων που υποβάλλονται σε μεταβολές θερμοκρασίας ή πίεσης παρουσία ηλεκτρικού πεδίου.
Κατ’ ουσίαν, οι εμπνευστές του «ΒΑΝ» διατείνονταν πως οι σεισμοί στη χώρα μας (και όχι μόνο) μπορούσαν να προβλεφθούν με απόλυτη επιτυχία, καθώς καταγράφονταν «σήματα» περίπου 7 ώρες νωρίτερα που προειδοποιούσαν για το τι θα ακολουθήσει.
Το έβγαλαν άχρηστο
Το κλίμα αισιοδοξίας της παγκόσμιας κοινής γνώμης σύντομα άρχισε να γιγαντώνεται, ωστόσο εντός των τειχών η μέθοδος συνάντησε τεράστιες αντιδράσεις με πρωτεργάτες τους Γ. Παπαζάχο, Ι. Δρακόπουλο και Γ. Σταυρακάκη. Μάλιστα, ο τελευταίος (διευθυντής τότε του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών) με ένα εξαιρετικά σκωπτικό άρθρο στο «Βήμα», το οποίο τιτλοφορούνταν «Γιατί είναι άχρηστο το “ΒΑΝ”», που περιείχε εκφράσεις όπως «Σείστηκε η Αθήνα, ευτυχώς χωρίς ανθρώπινα θύματα, όταν για πρώτη φορά ανακοίνωσε ο κ. Π. Βαρώτσος στην Ακαδημία Αθηνών επιτυχή μέθοδο βραχείας διάρκειας πρόγνωσης των σεισμών», φρόντισε να το… κατακεραυνώσει, αμφισβητώντας τελείως τα (όποια) ευρήματά του.
Ένας από τους βασικούς πυλώνες της ευθείας επίθεσής του στο «ΒΑΝ» είχε να κάνει με τον τρόπο που αποδεικνύονταν οι έγκυρες και έγκαιρες προβλέψεις της ομάδας: οι Βαρώτσος, Αλεξόπουλος και Νομικός παρουσίαζαν τα τηλεγραφήματα που είχαν ανταλλάξει πριν συμβεί ένας σεισμός, χωρίς να έχει «κυκλοφορήσει» κάποιο εξ αυτών εκτός της ερευνητικής ομάδας, παρά μονάχα αφότου είχε συμβεί οτιδήποτε.
Επίσης, οι επικριτές δεν δέχονταν το «ΒΑΝ», καθώς θεωρούσαν πως τα «διαβόητα» ηλεκτρικά σήματα δεν αποτελούν τίποτε περισσότερο από θόρυβο ή παραπλανητική ηλεκτρομαγνητική δραστηριότητα, η οποία ουδεμία σχέση έχει με τη σεισμική δραστηριότητα.
Οι τόνοι ανάμεσα στις δύο «αντιμαχόμενες» πλευρές ανέβηκαν επικίνδυνα προσεγγίζοντας τη λεκτική στρατόσφαιρα τον Δεκέμβριο του 1981. Τότε, με τον φονικό σεισμό στη Λέσβο (7,2 Ρίχτερ) οι μεν ισχυρίζονταν ότι τον είχαν προβλέψει, οι δε αρνούνταν κατηγορηματικά ότι υπήρχε πρόβλεψη, με το υπουργείο Δημοσίων Έργων να τάσσεται στο πλευρό των δεύτερων.
Το 1989 ωστόσο, μετά τον σεισμό 5,9 Ρίχτερ στην Ηλεία, η επιτυχία του «ΒΑΝ» επιβεβαιώθηκε από επίσημα χείλη, μιας και το ΥΠΕΧΩΔΕ αναγνώρισε το γεγονός πως πράγματι είχε προβλεφθεί.
Το «ΒΑΝ» στην Ιαπωνία και το Μεξικό
Η κατάσταση επιδεινώθηκε στα 90s, με τα δύο «στρατόπεδα» να συνεχίζουν να μάχονται μέχρι τελικής πτώσεως, με το όλο σκηνικό να θυμίζει ριάλιτι της χειρίστης (ή βέλτιστης, όπως το δει κανείς) ποιότητας, καθώς πολλές εκπομπές μυρίστηκαν τηλεοπτικό αίμα και φρόντισαν να αναπαράγουν και να ανακυκλώνουν το θέμα.
Ο κ. Σταυρακάκης και οι συν αυτώ συνέχιζαν να αμφισβητούν εντόνως το «ΒΑΝ», τονίζοντας πως «το κλίμα αισιοδοξίας που σκόπιμα ή αυθόρμητα δημιουργήθηκε δεν περιγράφεται. Φαίνεται από τις στήλες των εφημερίδων της εποχής εκείνης. Ελπίδες, ενθουσιασμός, το δαιμόνιο πνεύμα των Ελλήνων… Κάθε αντίθετη επιστημονική άποψη χαρακτηριζόταν αυτόματα σκοταδιστική, αναχρονιστική, με παραπομπές στον Γαλιλαίο. Ας είναι, στην έρευνα δεν πρέπει να είσαι απόλυτος. Αναμένεις τα επόμενα αποτελέσματα…».
Κάπως έτσι -και με τα «επεισόδια» να αναθερμαίνονται εκ νέου το 2001, όταν και εισήχθη η έννοια του «φυσικού χρόνου»- φτάνουμε στο σήμερα. Το «ΒΑΝ» παραμένει μια… αμφιβόλου ποιότητας μέθοδος για την πρόγνωση των σεισμών, αφού δεν έχει γίνει καθολικά αποδεκτό από την επιστημονική κοινότητα, παρότι χώρες όπως το Μεξικό και η Ιαπωνία χρησιμοποιούν τη μεθοδολογία της ομάδας «ΒΑΝ».
Από την ηλεκτρονική εφημερίδα Political
