Η αρχή της ισοτιμίας προφανώς δεν αφορά σχέσεις που η ιεραρχία και η ανάγκη για εξουσία, για ανάληψη ευθύνης, είναι προφανείς. Η ισοτιμία αφορά τις φιλικές, τις ερωτικές και τις συνεργατικές σχέσεις. Όπου στεκόμαστε με τον άλλο στο ίδιο επίπεδο. Κοιταζόμαστε πρόσωπο με πρόσωπο. Ας εστιάσουμε στις φιλικές σχέσεις. Τα πράγματα θα έπρεπε να είναι απλά. Περνάμε χρόνο μαζί, μοιραζόμαστε στιγμές, χαρές και βάσανα και με το πέρασμα του χρόνου, ο βαθμός οικειότητας μας συνδέει και μας κάνει να συμπορευόμαστε, να μοιραζόμαστε τις ζωές μας.
Έχουμε κάθε λόγο να αισθανόμαστε τυχεροί. Και αφηνόμαστε. Και γινόμαστε ολοένα και περισσότερο «ο εαυτός μας». Και βγαίνουν στην επιφάνεια τα μοτίβα αλληλεπίδρασής μας. Ο τρόπος, δηλαδή, που έχουμε μάθει να σχετιζόμαστε, ο οποίος είναι πυρηνικός και είναι ίδιος σε όλα τα είδη σχέσεών μας. Οι απαιτήσεις μας, η αίσθηση χρέους μας, οι βαθιές πληγές μας, οι λαχτάρες μας. Και οι σχέσεις γίνονται ευάλωτες. Και σταματάνε να είναι δεδομένες. Και χρειάζονται διαπραγμάτευση και δουλειά.
Εκεί έρχεται η αρχή της ισοτιμίας να δώσει απαντήσεις, τις περισσότερες φορές. Η σχέση είναι πραγματικά ισότιμη; Υπάρχει ανταλλαγή φροντίδας και νοιαξίματος με τον ίδιο τρόπο; Μήπως ο ένας έχει αναλάβει τον ρόλο του Σωτήρα, του δυνατού και ο άλλος απολαμβάνει τη φροντίδα και την προστασία;
Μήπως ο ένας απολαμβάνει πολύ να συντρέχει, να είναι αρωγός, αλλά δεν ξέρει και δεν ζητά ποτέ βοήθεια; Μήπως ο άλλος συνήθως είναι αυτός που έχει προβλήματα, που έχει μάθει να ακουμπά στον ώμο σου για φροντίδα, αλλά οι δικοί του ώμοι είναι αδύναμοι και εύθραυστοι;
Το σενάριο που φαίνεται να μας έρχεται στο μυαλό, ως πιθανή εξέλιξη μιας τέτοιας σχέσης, είναι ότι ο Σωτήρας κάποτε θα κουραστεί να δίνει και θα ζητήσει να πάρει από αυτόν που έχει ο ίδιος εκπαιδεύσει μόνο να δέχεται. Θα νιώσει ότι ο άλλος είναι αχάριστος, αγνώμονας και ανεπαρκής και θα βγάζει λογύδρια αδικίας και θυσίας. Συνήθως, όμως, στη ζωή τα πράγματα δεν γίνονται έτσι. Ο Σωτήρας έχει πλήρη συνείδηση του ρόλου του. Ξέρει ότι είναι πιο δυνατός και παίρνει αυτοεκτίμηση από αυτή του τη θέση. Ο ίδιος, άλλωστε, δεν έχει μάθει να ζητά. Δεν ξέρει πώς είναι να βρίσκεσαι σε θέση μη ισχύος.
Η σχέση με τον Σωζόμενο, με αυτόν που εξυπηρετεί συμπληρωματικά τον ρόλο του, τον κρατά ασφαλή. Ο Σωζόμενος είναι αυτός που αντιδρά στη ζωή. Είναι αυτός που κάποτε νιώθει στο πετσί του αυτή την ανισότητα, νιώθει ότι ο Σωτήρας δεν θα έρθει ποτέ στη θέση του, δεν θα «πέσει» στο ίδιο επίπεδο με αυτόν και εκρήγνυται. Διαμαρτύρεται.
Με μια ασήμαντη αφορμή, παίρνει των ομματιών του και αποχωρεί. Είναι ωραίο να φροντίζεσαι, είναι ευχάριστο να νιώθεις ασφαλής, αλλά είναι αβάσταχτο να νιώθεις υποδεέστερος, μικρότερος, αδύναμος. Και αυτό είναι, στο κάτω κάτω, υγιές.
Η εμπειρία λέει ότι οι περισσότερες φιλικές σχέσεις τελειώνουν εξαιτίας της έλλειψης ισοτιμίας. Οι σχέσεις είναι συμπληρωματικές. Θύμα χωρίς Θύτη δεν υπάρχει, Θύτης χωρίς Θύμα δεν υπάρχει. Δυνατός χωρίς Αδύναμο, και Αδύναμος χωρίς Δυνατό. Όταν είμαστε μόνοι, η ανάγκη για επιβίωση παραμερίζει τους ρόλους που έχουμε μάθει να παίζουμε. Οι ρόλοι, τα μοτίβα αλληλεπίδρασής μας, στην πραγματικότητα, παίρνουν τα ηνία σε κάθε περίσταση συσχέτισης. Είναι μαθημένες φόρμες επιβίωσης από την οικογένειά μας.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ POLITICAL
