Τον τελευταίο καιρό γινόμαστε μάρτυρες μιας έξαρσης στην παραβατικότητατων ανηλίκων, ένα μείζον πρόβλημα σε εθνικό αλλά και παγκόσμιο επίπεδο. Εντύπωση προκαλεί,δε, ότι αυτή αποτυπώνεται στην πιο σκληρή εκδοχή της, αν λάβουμε υπ’ όψιν ότι πρόκειται για εφήβους.
Του ΝΙΚΟΥ ΖΕΝΕΤΟΥ*
Μια τέτοια-σκληρή- εκδοχή της νεανικής παραβατικότητας ζήσαμε πρόσφατα στο Ίλιον με την υπόθεση του 15χρονου μαθητή.
Είναι εξαιρετικά δύσκολο να καθορισθούν τα ακριβή αίτια της παραβατικής συμπεριφοράς ενός ανήλικου, καθώς η συγκεκριμένη δράση εδράζεται στο πλαίσιο μιας πολύπλοκης διαδικασίας κοινωνικοποίησης. Ανάμεσα στα αίτια που θα ξεχωρίζαμε είναι οι ιλιγγιώδεις ρυθμοί των κοινωνικών αλλαγών σε όλα τα επίπεδα, η οικονομική κρίση (από τα χρόνια των μνημονίων παρατηρείται μια σταθερά αυξητική τάση) και πρόσφατα η υγειονομική κρίσημε τον συνακόλουθο εγκλεισμό των παιδιών στο σπίτι. Ο φόβος, ο περιορισμός, η απώλεια της ελευθερίας, η απουσία του σχολικού πλαισίου και των διαπροσωπικών σχέσεων ενέτειναν αισθήματα καταπίεσης, θυμού και έντασης και κλιμάκωσαν το πρόβλημα.
Σημαντικό είναι επίσης να ανατρέξουμε στο περιβάλλον μέσα στο οποίο εξελίσσεται η προσωπικότητά του -οικογενειακό, φιλικό, κοινωνικό. Είναι προφανές ότι οι ραγδαίες κοινωνικές αλλαγές δεν θα μπορούσαν να αφήσουν ανέπαφη τη λειτουργία της οικογένειας,ούτεμπορεί να υπάρξει ουσιαστικήπροσέγγιση στο θέμα της παραβατικότητας χωρίς ναερευνηθείο ρόλοςτης -προσωπικά θεωρώ ότι εκεί βρίσκεται ο πυρήνας αντιμετώπισης του προβλήματος. Η ποιότητα της σχέσης του παιδιού με την οικογένεια έχει σημαντικό αντίκτυπο στην ψυχοσυναισθηματική του κατάσταση, τη συμπεριφορά και τις σχέσεις του.
Σε κάθε περίπτωση, ηπαραβατική συμπεριφορά των νέωνείναι το καμπανάκι του κινδύνου για το σύνολο της κοινωνίας.Οι ανήλικοι που διαπράττουν εγκλήματα είναι ολοένα και νεότεροι -και αυτό είναι εξαιρετικά ανησυχητικό. Απαιτείται διαμόρφωση πολιτικών που δεν θα εστιάζουν στην καταστολήαλλά στην αλλαγή των συμπεριφορών που τη γέννησαν.
Στον Δήμο Ιλίου, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσουμε το φαινόμενο της αυξανόμενης παραβατικότητας,υλοποιούμε μια σειρά από μέτρα και πρωτοβουλίες με στόχο την προστασία της τοπικής κοινωνίας και την καταπολέμηση του φόβου.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδρύσαμε το Τοπικό Συμβούλιο Πρόληψης Παραβατικότητας, ένασυμβουλευτικό, ενημερωτικό και γνωμοδοτικό όργανο για την ανάπτυξη μιας εναλλακτικής αντιπαραβατικής πολιτικής, προσαρμοσμένης στις ιδιαίτερες ανάγκες και απαιτήσεις της τοπικής μας κοινωνίας.
Παράλληλα, συγκροτήσαμε ομάδα έργου παρέμβασηςμε εξειδικευμένους επιστήμονες από την Κοινωνική Υπηρεσία (ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, παιδοψυχιάτρους κ.λπ.) σε σημεία όπου συγκεντρώνονται οι νέοι, ενώ έχουμε συνεχή συνεργασία με την εκπαιδευτική κοινότητα, τους προέδρους της Δευτεροβάθμιας & Πρωτοβάθμιας Σχολικής Επιτροπής και την Ένωση Συλλόγων Γονέων και Κηδεμόνων.Απώτερος στόχος είναι να εισχωρήσουμε στον πυρήνα του προβλήματος -την οικογένεια, όπως προανάφερα.
Η σημασία που δίνουμε, συνολικά, στην κοινωνική πολιτική είναι μεγάλη, γεγονός που αποτυπώνεται στο μέγεθος της Κοινωνικής μας Υπηρεσίας, η οποία αποτελεί εξάλλου τονπιο ισχυρό βραχίονα: το 2007 διέθετε μόλις 3 άτομα και σήμερα αριθμεί περισσότερα από 73.
Εξαιρετικά σημαντική θεωρώ και τη διακρατική συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στον δήμο μας, με σκοπό την ανταλλαγή καλών πρακτικών, εμπειρίας και τεχνογνωσίας για την αντιμετώπιση της παραβατικότητας των νέων με κοινωνικούς λειτουργούς του δήμου της Ουψάλας, στον οποίο πρόκειται να μεταβεί και ομάδα επιστημόνων του Δήμου Ιλίου για εκπαίδευση. Οι εμπειρίες που έχει αποκομίσει κάθε κράτος αποτελούν σημαντικό δείκτη γιατην ανάπτυξη καινοτόμων και εναλλακτικών μέτρων, που μπορούν να λειτουργήσουν πιο αποτελεσματικά σε σχέση με τα παραδοσιακά μέτρα εγκλεισμού και ποινικής μεταχείρισης των ανήλικων παραβατών.
Στο πλαίσιο αυτό και με βάση την εμπειρία από δραστηριότητες πρόληψης της παραβατικότητας στις πόλεις, κάθε ενέργεια που προκρίνουμε στον Δήμο Ιλίου αποσκοπεί στη βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος, των υποδομών και των υπηρεσιών κοινωνικής δράσης, μέτρα που συμβάλλουν σε μια ενεργό και μακροπρόθεσμη πολιτική πρόληψης.
Είναι δεδομένο ότι απαιτείται μια ολοκληρωμένη στρατηγική σε εθνικό επίπεδο, η οποία θα συνδυάζει μέτρα γύρω από τρεις πυλώνες:πρόληψη, κοινωνική ενσωμάτωση και εξωδικαστικήπαρέμβαση. Οποιοσδήποτε σχεδιασμός πολιτικών για την αντιμετώπιση της νεανικής παραβατικότητας πρέπει να εδράζεται στην πρόληψη, την ενημέρωση και την ανάπτυξη δράσεων, όπως η κοινωνική ένταξη, η εκπαίδευση, η καταπολέμηση των διακρίσεων και του ρατσισμού. Στην υλοποίηση αυτών των μέτρων, ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι καταλυτικός, όπως ουσιαστική είναι η συμμετοχή όλων των τοπικών κοινωνικών φορέων.
Το σημαντικότερο όλων, ωστόσο, είναι να καλλιεργήσουμε στους νέους το πρότυπο μιας υγιούς κοινωνίας, η οποίαδιατηρεί μια αμφίδρομη σχέση μαζί τους και τους παρέχει κοινωνική προστασία καιαίσθημα ταυτότητας.
*Ο Νίκος Ζενέτος είναι δήμαρχος Ιλίου
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ POLITICAL
