Στη σύγχρονη Ελλάδα, η σχέση των νέων με την Ορθόδοξη Εκκλησία χαρακτηρίζεται από μια δυναμική ένταση ανάμεσα στην πολιτισμική κληρονομιά και την κοινωνική πρόοδο.
Η τελευταία σχετικά έρευνα που διενηργήθηκε αφορούσε το 2021 (δείγμα 451 ατόμων, ηλικίας 17-34 ετών) όπου η νεολαία εμφανίζει σαφή τάση εκκοσμίκευσης: Το 57% αυτοπροσδιορίζεται ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί, αλλά το 24% δηλώνει άθεοι, ενώ το 15% ως άθρησκοι ή αγνωστικιστές. Παράλληλα, το 53% αναγνωρίζει την Εκκλησία ως συστατικό στοιχείο της εθνικής ταυτότητας, γεγονός που υπογραμμίζει τη διπλή διάσταση της σχέσης τους: πολιτισμική προσκόλληση vs. θρησκευτική απόσταση.
Η νεολαία εμφανίζει προοδευτικές τάσεις σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το 76% δέχεται την ομοφυλοφιλία, και οι γυναίκες ξεχωρίζουν για μεγαλύτερη ανεκτικότητα (π.χ., 61% θεωρεί τους μετανάστες μη απειλή για τον πολιτισμό, έναντι 46% των ανδρών). Ωστόσο, ο δημόσιος λόγος της Εκκλησίας αξιολογείται αρνητικά: το 77% τον κατακρίνει για την αντιμετώπιση των ομοφυλόφιλων, το 60% για τη θέση της γυναίκας και το 58% για τους μετανάστες. Επιπλέον, το 59% των νέων δεν αναγνωρίζει στο λόγο της Εκκλησίας το πνεύμα της χριστιανικής αγάπης, με ιδιαίτερη δυσπιστία ανάμεσα σε γυναίκες και πτυχιούχους.
Καθώς πλησιάζει το Πάσχα, η συμμετοχή των νέων στις λατρευτικές πρακτικές (π.χ., Λαμπρή, Ανάσταση) φαίνεται να έχει περισσότερο συμβολικό και πολιτισμικό χαρακτήρα παρά θρησκευτικό. Η έρευνα επιβεβαιώνει ότι η απομάκρυνση από τις τελετές και τις θρησκευτικές πρακτικές είναι γενικότερη τάση, ιδίως στις αστικές περιοχές. Ωστόσο, η συμμετοχή σε εκδηλώσεις όπως οι πομπές ή οι παραδοσιακές εκδηλώσεις αποτελεί για πολλούς τρόπο διατήρησης της κοινωνικής συνοχής και της ιστορικής μνήμης.
Παρά την πολιτισμική αναγνώριση, η Εκκλησία αντιμετωπίζει αποξένωση από τις νεότερες γενιές, κυρίως λόγω της εμπλοκής της σε πολιτικά θέματα και της συντηρητικής ρητορικής. Το 18% των νέων δηλώνει πως θα υποστήριζε ακροδεξιά κόμματα (μορφώματα ανάλογα της Χρυσής Αυγής) αν δεν προέβαιναν σε βία, ποσοστό που ανέρχεται στο 34% ανάμεσα σε όσους έχουν στενή σχέση με τη θρησκεία. Αυτό δείχνει πώς η θρησκευτική ταυτότητα μπορεί να συμβαδίζει με ακραίες ιδεολογίες, αλλά ταυτόχρονα, πολλοί Ορθόδοξοι νέοι διατηρούν την πίστη τους χωρίς να υιοθετούν ρατσιστικές ή εθνικιστικές θέσεις.
Η ελληνική νεολαία βρίσκεται σε μια μεταβατική φάση: απορρίπτει τον οπισθοδρομικό λόγο, υιοθετεί φιλελεύθερες αξίες, αλλά διατηρεί μια συναισθηματική σύνδεση με την Εκκλησία ως φορέα πολιτισμικής μνήμης. Καθώς το Πάσχα γίνεται ευκαιρία για οικογενειακές συγκεντρώσεις και παραδοσιακές εκδηλώσεις, η σχέση με τη θρησκεία φαίνεται να εξελίσσεται προς μια πιο προσωπική και κριτική προσέγγιση, χωρίς να απαρνιέται την ιστορική της βαρύτητα.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ KARFITSA
