Σύμφωνα με το άρθρο 904 Αστικού Κώδικα οποίος γίνει πλουσιότερος χωρίς νόμιμη αιτία από την περιουσία ή με ζημία άλλου, έχει υποχρέωση να αποδώσει την ωφέλεια. Ως πλουτισμός νοείται κάθε βελτίωση της περιουσιακής κατάστασης του εναγομένου, δηλαδή είτε θετική επαύξηση της περιουσίας του είτε αποθετική, με αποφυγή ελάττωσης της περιουσίας του ΑΠ 12/2013.
Για να είναι ορισμένη η αγωγή αδικαιολόγητου πλουτισμού απαραίτητα στοιχεία είναι: α)η επέλευση του πλουτισμού από την περιουσία ή με ζημία του άλλου ΑΠ 1316/2011 άρ. 904 ΑΚ, β) η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ πλουτισμού και ζημίας ΑΠ 1316/2011 άρ. 904 ΑΚ γ)ο πλουτισμός του υπόχρεου ΑΠ 1316/2011 άρ. 904 ΑΚ και δ)έλλειψη νόμιμης αιτίας πλουτισμού ΑΠ 1316/2011 άρ. 904 ΑΚ. Εάν στην εν λόγω αγωγή ο πλουτισμός επήλθε με άκυρη συμβάσεις απαιτείται η ακυρότητα της σύμβασης και τα περιστατικά που συνεπάγονται ακυρότητα( Ολομ. ΑΠ 22/2003 ΑΠ 990/2012 άρ. 216 ΚΠολΔ). Εάν η αγωγή βασίζεται σε ακυρώσιμη ή ανίσχυρη σύμβαση απαιτούνται να αποτυπώνονται με σαφή και ορισμένο τρόπο τα περιστατικά που συνεπάγονται την ανατροπή της σύμβασης (ΑΠ 1596/2014 σκέψ. 6 άρ. 216 ΚΠολΔ) άλλως η αγωγή είναι αόριστη απορρίπτεται ως απαράδεκτη(ΑΠ 1596/2014 σκέψ. 6 άρ. 216 ΚΠολΔ). Για την αγωγή περί αδικαιολόγητου πλουτισμού κρίσιμο χρονικό σημείο για τον υπολογισμό της αξίας του πλουτισμού είναι ο χρόνος κατά τον οποίο περιήλθε ο πλουτισμός στον λήπτη 23/2013 Πολ.Πρ.Ρόδου 11/1999 Πολ.Πρ.Λασιθίου, όχι ο χρόνος επίδοσης της αγωγής ή συζήτησής της ΑΠ 600/1986 23/2013 Πολ.Πρ.Ρόδου.
Αν όμως μεταξύ του χρονικού διαστήματος που ο εναγόμενος έγινε πλουσιότερος και του χρόνου που ασκείται η εν λόγω αγωγή μειώθηκε η αξία του νομίσματος, ο δικαιούχος μπορεί να αιτηθεί την αξία του νομίσματος κατά το χρόνο περιελευσης του πλουτισμού (11/1999 Πολ.Πρ.Λασιθίου). Η επέλευση του πλουτισμού χωρίς νόμιμη αιτία αποτελεί στοιχείο της αγωγής εάν ο πλουτισμός δεν έγινε με νόμιμη αιτία ως αντάλλαγμα των υπηρεσιών που παρέχει ο λήπτης (2072/2017 ΑΠ 1627/2010 σκέψ. 2),αν δε καλύπτεται από έγκυρη βούληση του ζημιωθέντος ή από βούληση του νομοθέτη. Κρίσιμο κριτήριο για τον προσδιορισμό του δικαιούχου της αξίωσης από τον αδικαιολόγητο πλουτισμό είναι το ουσιαστικό κριτήριο της ζημίας που επιβάλλει το αδικαιολόγητο όφελος να αποδοθεί σ’ αυτόν που πράγματι έχει πληγεί
ΑΠ 2072/2017.
Περίπτωση ανατροπής των δικαιοπρακτικών αποτελεσμάτων της σύμβασης είναι και η λύση της σύμβασης, λόγω υπαναχώρησης ή πλήρωσης διαλυτικής αίρεσης ή κατ’ άρ. 388 ΑΚ μετά από απρόοπτη μεταβολή των συνθηκών ΑΠ 2072/2017 ΑΠ 1596/2014 σκέψ. 6 άρ. 389 ΑΚ άρ. 202 ΑΚ άρ. 388 ΑΚ.
Αν ο πλουτισμός επέρχεται ως αντάλλαγμα που παρέχει ο λήπτης του πλουτισμού, δηλαδή αποτελεί οικονομική θυσία του λήπτη έναντι του αποκτώμενου πλουτισμού, ισάξια με τον πλουτισμό, ο πλουτισμός έχει νόμιμη αιτία δικαιολόγησής του, και δεν είναι αδικαιολόγητος ΑΠ 1627/2010.
Και αυτό, γιατί, αν η οικονομική θυσία του λήπτη είναι ισάξια του αποκτώμενου πλουτισμού, η οικονομική θυσία του λήπτη ανταποκρίνεται πλήρως στην εξισωτική αποστολή του θεσμού του αδικαιολόγητου πλουτισμού ΑΠ 1627/2010.
