Νέα δυνατότητα για τη διάσωση της κύριας κατοικίας αποκτούν από τη Δευτέρα οι οφειλέτες που προσφεύγουν στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών.
Με το νέο πλαίσιο, το ύψος του ενδεχόμενου «κουρέματος» και των μηνιαίων δόσεων θα υπολογίζεται με βάση την αξία της κύριας κατοικίας, τα εισοδήματα και τη δυνατότητα αποπληρωμής του οφειλέτη, χωρίς να συνυπολογίζεται με τον ίδιο τρόπο το σύνολο της ακίνητης περιουσίας του.
Στόχος είναι να προκύπτουν περισσότερο βιώσιμοι όροι ρύθμισης, ώστε ο οφειλέτης να μπορεί να διατηρήσει το σπίτι του, ακόμη και αν διαθέτει άλλα ακίνητα τα οποία ενδέχεται να αξιοποιηθούν ή να πωληθούν για την εξόφληση μέρους των χρεών.
Πώς λειτουργεί η νέα διαδικασία
Ο ενδιαφερόμενος θα υποβάλλει την αίτησή του στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του Εξωδικαστικού, επιλέγοντας τη διαδικασία προστασίας της κύριας κατοικίας.
Ο αλγόριθμος θα υπολογίζει την προτεινόμενη ρύθμιση, λαμβάνοντας υπόψη κυρίως:
-
την αξία της κύριας κατοικίας,
-
τα εισοδήματα του οφειλέτη,
-
τη δυνατότητα εξυπηρέτησης των δόσεων,
-
το συνολικό ύψος και το είδος των οφειλών.
Εφόσον η πρόταση γίνει αποδεκτή, θα υπογράφεται σύμβαση αναδιάρθρωσης. Αυτή θα προβλέπει τη σταδιακή αποπληρωμή του ποσού που συνδέεται με την αξία της κύριας κατοικίας και τους υπόλοιπους όρους της συμφωνίας.
Η προστασία του ακινήτου δεν είναι, πάντως, άνευ όρων. Η διατήρησή του θα εξαρτάται από τη συνεπή καταβολή των δόσεων και γενικότερα από την τήρηση της σύμβασης.
Τι γίνεται με τα υπόλοιπα ακίνητα
Η νέα διαδικασία δεν δίνει στον οφειλέτη τη δυνατότητα να αποφασίσει μόνος του ποια περιουσιακά στοιχεία θα κρατήσει και ποια θα διαθέσει προς πώληση.
Μετά την οριστική υποβολή της αίτησης, οι πιστωτές μπορούν να καταθέσουν αντιπρόταση, ζητώντας την εκποίηση άλλων ακινήτων του οφειλέτη, πέραν της κύριας κατοικίας, στον βαθμό που αυτό κρίνεται απαραίτητο για την ικανοποίηση των απαιτήσεών τους.
Στην περίπτωση αυτή, η πώληση των δευτερευόντων ακινήτων θα καταγράφεται ως όρος της σύμβασης αναδιάρθρωσης. Κατά τον υπολογισμό των μηνιαίων δόσεων, όμως, ως αξία ακίνητης περιουσίας θα λαμβάνεται υπόψη μόνο εκείνη της κύριας κατοικίας.
Ο οφειλέτης δεν είναι υποχρεωμένος να δεχθεί την αντιπρόταση. Μπορεί να την αποδεχθεί ή να την απορρίψει. Εάν την αποδεχθεί, δεσμεύεται από τους όρους της νέας σύμβασης· εάν την απορρίψει, δεν προχωρά η συγκεκριμένη συμφωνία.
Αυξημένες οι ρυθμίσεις μέσω του Εξωδικαστικού
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία έως το τέλος Αυγούστου, τόσο το συνολικό ύψος των ρυθμισμένων οφειλών όσο και το ποσό των διαγραφών αυξήθηκαν κατά περίπου 52%.
Οι επιτυχείς ρυθμίσεις ανήλθαν συνολικά σε 67.997, ενώ οι αρχικές οφειλές που εντάχθηκαν σε συμφωνίες διαμορφώθηκαν στα 20,56 δισ. ευρώ.
Μόνο μέσα στον Αύγουστο ολοκληρώθηκαν 1.364 νέες ρυθμίσεις, συνολικού ύψους 361,65 εκατ. ευρώ.
Η αύξηση της αποτελεσματικότητας του μηχανισμού αποδίδεται στις παρεμβάσεις που πραγματοποιήθηκαν τον τελευταίο ενάμιση χρόνο. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται ο νόμος 5193/2025, με τον οποίο διπλασιάστηκαν τα εισοδηματικά, περιουσιακά και καταθετικά όρια για τον χαρακτηρισμό ενός οφειλέτη ως ευάλωτου.
Για παράδειγμα, το εισοδηματικό όριο για μονοπρόσωπο νοικοκυριό αυξήθηκε στα 14.000 ευρώ.
Παράλληλα, θεσπίστηκε υποχρεωτική συμμετοχή των πιστωτών σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, δόθηκε νέα ευκαιρία υποβολής αίτησης σε οφειλέτες που είχαν απορριφθεί το προηγούμενο δωδεκάμηνο και μειώθηκε στις 5.000 ευρώ το κατώτατο ύψος οφειλής για την ένταξη στην πλατφόρμα.
Έως 240 και 420 δόσεις
Ο Εξωδικαστικός προβλέπει τη δυνατότητα μακροχρόνιας αποπληρωμής, με έως 240 δόσεις για οφειλές προς το Δημόσιο και έως 420 δόσεις για χρέη προς τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Ειδικά για τις οφειλές προς το Δημόσιο, η ρύθμιση μπορεί να περιλαμβάνει διαγραφή τόκων και προσαυξήσεων, ακόμη και μέρους της βασικής οφειλής, εφόσον αυτό προκύπτει από τον αυτοματοποιημένο υπολογισμό.
Ο οφειλέτης δεν επιλέγει ο ίδιος το ύψος του «κουρέματος» ή της δόσης. Η τελική πρόταση παράγεται από τον αλγόριθμο, με βάση την οικονομική και περιουσιακή του κατάσταση και την εκτιμώμενη δυνατότητα αποπληρωμής.
