Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός, που αρχικά είχε σχεδιαστεί για τη μείωση του χρέους και την αναμόρφωση των δόσεων, εξελίσσεται πλέον σε έναν κρίσιμο μηχανισμό για την προστασία της κύριας κατοικίας των οφειλετών.
Από τις 21 Σεπτεμβρίου, ένα νέο σύστημα θα επιτρέπει σε όσους κατέχουν περισσότερα από ένα ακίνητα να διασώσουν την κύρια κατοικία τους, αποδεχόμενοι ταυτόχρονα την πώληση της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας τους.
Αυτό το νέο σχήμα προσφέρει όχι μόνο τη διάσωση της κατοικίας, αλλά και έναν αναθεωρημένο υπολογισμό της ρύθμισης που μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική μείωση του συνολικού χρέους και της μηνιαίας δόσης. Ο αλγόριθμος τώρα θα υπολογίζει τη ρύθμιση με βάση την αξία της κατοικίας που επιθυμεί να διατηρήσει ο οφειλέτης, αντί να λαμβάνει υπόψη ολόκληρη την περιουσία του.
Αυτή η μεταρρύθμιση έχει ουσιαστική σημασία, καθώς μέχρι σήμερα οποιοσδήποτε είχε κύρια κατοικία, μαζί με εξοχικά ή οικόπεδα, έμπαινε στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό με όλα του τα περιουσιακά στοιχεία υπό την επιτήρηση των πιστωτών.
Η συνολική αξία των ακινήτων περιόριζε τη δυνατότητα κούρεματος και αύξανε τη δόση που προέκυπτε από τον υπολογισμό του αλγορίθμου. Με τις νέες ρυθμίσεις, η κύρια κατοικία αποσυνδέεται από τα υπόλοιπα ακίνητα, καθιστώντας την το κεντρικό σημείο αναφοράς για τη νέα ρύθμιση.
Δύο εναλλακτικά σενάρια
Η πλατφόρμα του Εξωδικαστικού θα προσφέρει στον οφειλέτη δύο διαφορετικές προτάσεις. Η πρώτη θα είναι η παραδοσιακή ρύθμιση, που βασίζεται στη συνολική περιουσία του οφειλέτη. Η δεύτερη, και πιο ελκυστική, θα επικεντρώνεται στη διάσωση της κύριας κατοικίας, υπολογίζοντας τη ρύθμιση σύμφωνα με την αξία του ακινήτου που θέλει να κρατήσει, σε συνδυασμό με τα τρέχοντα εισοδήματά του.
Ο οφειλέτης θα έχει την ελευθερία να αποδεχτεί ή να απορρίψει την προτεινόμενη λύση. Εφόσον επιλέξει τη δεύτερη επιλογή, η διάσωση της κατοικίας του θα συνδέεται με τη διαδικασία εκποίησης των υπολοίπων ακινήτων μέσω ηλεκτρονικού πλειστηριασμού. Έτσι, η εκποίηση δεν είναι απλώς μια υπόσχεση προς τους πιστωτές, αλλά αποτελεί όρο της σύμβασης αναδιάρθρωσης.
Ας φανταστούμε έναν οφειλέτη με χρέος 150.000 ευρώ, κύρια κατοικία αξίας 100.000 ευρώ και δύο οικόπεδα αξίας 50.000 ευρώ το καθένα. Στο τρέχον σύστημα, η συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας του φτάνει τα 200.000 ευρώ, γεγονός που περιορίζει την ικανότητα κουρέματος.
Στο νέο σενάριο, ο οφειλέτης μπορεί να ζητήσει προστασία για την κύρια κατοικία του, με τη ρύθμιση να υπολογίζεται μόνο από την αξία των 100.000 ευρώ της κατοικίας και τα εισοδήματά του. Τα υπόλοιπα ακίνητα θα εκποιηθούν, μειώνοντας έτσι την οφειλή του.
Αν η αξία της κατοικίας είναι χαμηλότερη από το συνολικό χρέος, η νέα πρόταση μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη διαγραφή χρεών και μικρότερη μηνιαία δόση.
Μια νέα προοπτική
Η σύγκριση με τον νόμο Κατσέλη είναι αναπόφευκτη, καθώς και αυτός ο νόμος παρείχε τη δυνατότητα προστασίας της κύριας κατοικίας. Ωστόσο, η προηγούμενη προστασία δεν εξασφάλιζε ότι η περιουσία του οφειλέτη θα παρέμενε ανέγγιχτη, καθώς τα υπόλοιπα ακίνητα και περιουσιακά στοιχεία μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την εξυπηρέτηση των πιστωτών.
Η νέα προσέγγιση του Εξωδικαστικού συνιστά μια βελτίωση, καθώς δεν προσφέρει απλά προστασία της κύριας κατοικίας, αλλά τη μετατρέπει σε μία ξεκάθαρη επιλογή στη διαδικασία, με τη σειρά εκποίησης των ακινήτων να καθορίζεται από τους πιστωτές και να αποτυπώνεται στη σύμβαση αναδιάρθρωσης.
Αυτή η καινοτομία προσφέρει ταχύτητα και προβλεψιμότητα. Αντί να περιμένει χρόνια για δικαστικές διαδικασίες, ο οφειλέτης θα γνωρίζει εκ των προτέρων τις οικονομικές επιπτώσεις της επιλογής του, είτε επιλέγοντας να διατηρήσει όλα του τα ακίνητα είτε να προστατεύσει την κύρια κατοικία του.
Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, οι πιστωτές δεν θα μπορούν να επιταχύνουν την αναγκαστική εκτέλεση στην κύρια κατοικία του οφειλέτη ούτε να επιβάλουν υποθήκες σε αυτήν. Επιπλέον, αν τα υπόλοιπα ακίνητα καλύψουν το χρέος, ο οφειλέτης μπορεί να διατηρήσει κάποιο από αυτά.
Μια δεύτερη ευκαιρία
Μια ακόμη σημαντική εξέλιξη που αναμένεται είναι η δυνατότητα επανυποβολής αίτησης για όσους είχαν επιτύχει ρύθμιση μέσω του Εξωδικαστικού αλλά την έχασαν. Μέχρι σήμερα, αυτοί οι οφειλέτες δεν είχαν τη δυνατότητα να κάνουν νέα αίτηση, καθώς η αθέτηση της προηγούμενης συμφωνίας θεωρούνταν ένδειξη αδυναμίας να τηρηθεί μια νέα ρύθμιση.
Από τον Σεπτέμβριο και μέχρι τον Μάρτιο του 2027, θα υπάρξει ένα περιορισμένο παράθυρο για την υποβολή νέων αιτήσεων, προσφέροντας μια δεύτερη ευκαιρία. Αυτή η προσέγγιση δεν θα είναι απλώς επανάληψη της προηγούμενης διαδικασίας.
Η νέα μέθοδος εκποίησης των υπολοίπων ακινήτων μπορεί να διευκολύνει τη μείωση της οφειλής και την προσαρμογή της μηνιαίας δόσης στις πραγματικές δυνατότητες του οφειλέτη.
Εκτιμάται πως αυτό το μέτρο θα ωφελήσει τουλάχιστον 7.000 οφειλέτες που είχαν ενταχθεί στην προηγούμενη διαδικασία αλλά την έχασαν λόγω καθυστερήσεων.
Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός δεν θα είναι απλώς μια δεύτερη ευκαιρία, αλλά μια νέα στρατηγική: λιγότερα ακίνητα προς διατήρηση, αλλά περισσότερες πιθανότητες να σωθεί η κύρια κατοικία και η ρύθμιση να παραμείνει βιώσιμη στο μέλλον.
