Οι προεκλογικές εξαγγελίες των κομμάτων θα μπορούν πλέον να συνοδεύονται από συγκεκριμένο δημοσιονομικό λογαριασμό. Από την 1η Νοεμβρίου 2026 τίθεται σε εφαρμογή ο νέος μηχανισμός κοστολόγησης πολιτικών προτάσεων από το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο, με στόχο να γίνεται πιο καθαρό το πραγματικό κόστος των μέτρων που παρουσιάζονται στους πολίτες πριν από τις εκλογές.
Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, μια ανεξάρτητη αρχή θα αναλαμβάνει να υπολογίζει εκ των προτέρων τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει μια προεκλογική δέσμευση στα δημόσια οικονομικά. Η συμμετοχή στη διαδικασία θα είναι εθελοντική, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε κόμμα θα αποφασίζει αν επιθυμεί να θέσει μέρος του προγράμματός του υπό αξιολόγηση.
Κάθε πολιτικός φορέας που συμμετέχει στις εκλογές θα έχει τη δυνατότητα να καταθέσει έως και δέκα προτάσεις προς εξέταση. Τα αιτήματα θα πρέπει να υποβάλλονται το αργότερο 120 ημέρες πριν από την αναμενόμενη ημερομηνία διεξαγωγής των εκλογών, ώστε να υπάρχει ο απαραίτητος χρόνος για την ανάλυση των μέτρων.
Η διαδικασία θα ξεκινά με τον ορισμό ενός εξουσιοδοτημένου εκπροσώπου από κάθε κόμμα, ο οποίος θα συνεργάζεται με το Δημοσιονομικό Συμβούλιο από την υποβολή του αιτήματος έως την ολοκλήρωση της αξιολόγησης. Οι προτάσεις θα κατατίθενται μία φορά και θα εξετάζονται με βάση τα διαθέσιμα οικονομικά δεδομένα.
Μετά την παραλαβή των αιτημάτων, το Συμβούλιο θα δημοσιοποιεί μόνο τον συνολικό αριθμό των μέτρων που υπέβαλε κάθε κόμμα. Το περιεχόμενό τους θα παραμένει εμπιστευτικό, προκειμένου να αποφεύγεται η πρόωρη αποκάλυψη στοιχείων του εκλογικού προγράμματος ή η πολιτική αξιοποίησή τους από αντιπάλους.
Αντίστοιχα, η τελική κοστολόγηση δεν θα γίνεται αυτόματα δημόσια. Θα αναρτάται μόνο εφόσον το κόμμα που υπέβαλε το αίτημα δηλώσει εγγράφως ότι αποδέχεται την αξιολόγηση και επιθυμεί τη δημοσιοποίησή της.
Η μεθοδολογία του νέου μηχανισμού έχει διαμορφωθεί με τεχνική υποστήριξη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και με βάση την εμπειρία αντίστοιχων ανεξάρτητων δημοσιονομικών αρχών σε χώρες όπως η Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Για τη συγκέντρωση των απαραίτητων στοιχείων, το Δημοσιονομικό Συμβούλιο θα συνεργάζεται με φορείς όπως η ΑΑΔΕ, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, ο e-ΕΦΚΑ και η ΕΛΣΤΑΤ.
Στόχος της διαδικασίας είναι να μπορούν οι πολίτες να γνωρίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια πώς επηρεάζουν τον κρατικό προϋπολογισμό οι προεκλογικές δεσμεύσεις, αλλά και να έχουν τα ίδια τα κόμματα ένα επιπλέον εργαλείο κατά την κατάρτιση των προγραμμάτων τους.
Όπως επισημαίνει η πρόεδρος του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου, Αναστασία Μιαούλη, οι ανεξάρτητες και μεθοδολογικά συνεπείς εκτιμήσεις μπορούν να βελτιώσουν την αξιολόγηση των πολιτικών προτάσεων και να ενισχύσουν την ποιότητα του δημόσιου διαλόγου.
Το κρίσιμο στοιχείο, πάντως, παραμένει ο προαιρετικός χαρακτήρας της διαδικασίας. Ο νέος θεσμός θα μπορεί να προσφέρει σαφή εικόνα για το κόστος των εξαγγελιών, μόνο εφόσον τα ίδια τα κόμματα επιλέξουν να ανοίξουν τα προγράμματά τους στον ανεξάρτητο έλεγχο.
