Από το λιμάνι του Ηρακλείου απέπλευσε λίγο μετά τις 18:00 το απόγευμα της Τρίτης (10/11) το ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo, με αποστολή τη συνέχιση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου, γνωστή ως Great Sea Interconnector (GSI).
Το σκάφος, που πραγματοποιεί την αποστολή για λογαριασμό της γαλλικής εταιρείας Nexans, κατευθύνεται προς τη θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά της Καρπάθου, με στόχο τη χαρτογράφηση του βυθού κατά μήκος της προβλεπόμενης διαδρομής του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Πρόκειται για περιοχή με ιδιαίτερη σημασία, καθώς εκεί είχαν διακοπεί οι αντίστοιχες έρευνες το καλοκαίρι του 2024, εν μέσω εντάσεων και αμφισβητήσεων από την τουρκική πλευρά.
Πρώτα οι δοκιμές του εξοπλισμού και στη συνέχεια οι έρευνες
Πριν φτάσει στο κύριο πεδίο των εργασιών, το Abeille Marengo θα πραγματοποιήσει δοκιμές βαθμονόμησης των αισθητήρων και των συστημάτων μέτρησης.
Η διαδικασία θα διεξαχθεί εντός χωρικών υδάτων και αναμένεται να διαρκέσει περίπου 24 ώρες.
Αμέσως μετά, το ερευνητικό πλοίο θα κινηθεί προς τα διεθνή ύδατα νοτιοανατολικά της Καρπάθου, προκειμένου να ξεκινήσει τις προβλεπόμενες εργασίες χαρτογράφησης.
Την αναχώρηση επιβεβαίωσαν με κοινή ανακοίνωσή τους η Great Sea Interconnector Α.Ε. και ο ΑΔΜΗΕ, διευκρινίζοντας ότι οι έρευνες θα πραγματοποιηθούν σύμφωνα με τις ναυτικές οδηγίες NAVTEX που έχουν εκδώσει οι αρμόδιες αρχές της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Οι NAVTEX και η αντίδραση της Τουρκίας
Η επανέναρξη των ερευνών πραγματοποιείται σε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο διπλωματικό περιβάλλον, καθώς η Τουρκία έχει εκδώσει αντι-NAVTEX, επαναφέροντας τις αμφισβητήσεις της σχετικά με τη δικαιοδοσία στην περιοχή.
Από ελληνικής πλευράς, επισημαίνεται ότι η Nexans υπέβαλε τα σχετικά αιτήματα αποκλειστικά προς την Ελλάδα και την Κύπρο, οι οποίες εξέδωσαν τις προβλεπόμενες ναυτικές οδηγίες για τη διαδρομή του καλωδίου.
Η συγκεκριμένη διαδικασία θεωρείται από την Αθήνα σημαντική για τη διασφάλιση των ελληνικών θέσεων σχετικά με τις αρμοδιότητες στις θαλάσσιες περιοχές όπου θα πραγματοποιηθούν οι έρευνες.
Παράλληλα, η τουρκική κυβέρνηση δεν έχει προχωρήσει σε νέα επίσημη αντίδραση πέρα από τις δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο οποίος είχε αναφέρει ότι το ζήτημα των NAVTEX έχει επιλυθεί.
Ο ρόλος της Γαλλίας και οι διπλωματικές συνεννοήσεις
Στο παρασκήνιο της αποστολής βρίσκονται οι διπλωματικές επαφές που έχουν πραγματοποιηθεί τις τελευταίες ημέρες, με τη Γαλλία να διαδραματίζει ρόλο στην προσπάθεια αποφυγής νέας έντασης.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η γαλλική πλευρά προχώρησε σε ενημέρωση της Άγκυρας μέσω ρηματικής διακοίνωσης, χωρίς ωστόσο να είναι γνωστό το πλήρες περιεχόμενό της.
Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι στο σχετικό έγγραφο διευκρινίζεται πως η ενημέρωση δεν αποτελεί αίτημα για τη χορήγηση άδειας διεξαγωγής ερευνών.
Παράλληλα, φέρεται να επισημαίνεται ότι η γαλλική στάση δεν αφορά ούτε προδικάζει ζητήματα διεκδικήσεων και οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών.
Η Αθήνα αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στις συγκεκριμένες διευκρινίσεις, καθώς επιδιώκει να αποφευχθεί οποιαδήποτε ερμηνεία που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την υποστήριξη των τουρκικών αξιώσεων.
Επιφυλακτικότητα στην Αθήνα μέχρι την άφιξη του πλοίου
Παρά την αναχώρηση του Abeille Marengo, η ελληνική πλευρά παραμένει σε επιφυλακή μέχρι την άφιξή του στην περιοχή των ερευνών.
Το ενδεχόμενο νέων τουρκικών κινήσεων δεν έχει αποκλειστεί, ενώ διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να επιχειρήσει να παρουσιάσει τις εργασίες ως δραστηριότητα που πραγματοποιείται με τη δική της συναίνεση.
Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, ένα πιθανό σενάριο είναι η έκδοση νέας τουρκικής NAVTEX με συντεταγμένες που περιλαμβάνονται ήδη στην ελληνική οδηγία.
Σε μια τέτοια περίπτωση, η Αθήνα αναμένεται να απαντήσει με αντίστοιχη ναυτική οδηγία, απορρίπτοντας τους τουρκικούς ισχυρισμούς.
Πηγές που γνωρίζουν τις διαβουλεύσεις εκτιμούν, πάντως, ότι υπάρχουν περιθώρια να αποφευχθεί η κλιμάκωση.
Η συγκυρία της COP31 και η σημασία του έργου
Η επανέναρξη των ερευνών συμπίπτει με τη διεξαγωγή της Διάσκεψης του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP31) στην Αττάλεια, όπου συμμετέχουν ξένοι ηγέτες και εκπρόσωποι κυβερνήσεων.
Στην Αθήνα εκτιμάται ότι η συγκεκριμένη διεθνής συγκυρία μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά απέναντι σε ενέργειες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέα ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου αποτελεί σημαντικό ενεργειακό έργο, με στόχο τη σύνδεση των ηλεκτρικών συστημάτων των δύο χωρών μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου.
Η συνέχιση της χαρτογράφησης του βυθού αποτελεί απαραίτητο τεχνικό στάδιο για την ανάπτυξη και τη μελλοντική πόντιση του καλωδίου.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η άφιξη του Abeille Marengo στην περιοχή νοτιοανατολικά της Καρπάθου και η πραγματοποίηση των ερευνών, με την Αθήνα να παρακολουθεί τόσο την εξέλιξη της αποστολής όσο και τις κινήσεις της τουρκικής πλευράς.
