Σε άλλο επίπεδο έχει πάει την επιθετική ρητορική κατά της Ελλάδας ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Και πέραν των γνωστών «θα έρθουμε βράδυ ξαφνικά» σε βάρος της χώρας μας, τον τελευταίο καιρό ανεβάζει τους τόνους τόσο προς την Ευρώπη όσο και προς τις ΗΠΑ, με αποκορύφωμα το προχθεσινό διάβημα στην Ουάσιγκτον για τα αμερικανικά τεθωρακισμένα στα ελληνικά νησιά. Ο Τούρκος πρόεδρος αποδεικνύει στην πράξη ότι βρίσκεται σε ανοιχτή γραμμή με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, λειτουργώντας ως σύμμαχος περισσότερο της Ρωσίας παρά του ΝΑΤΟ, μοιραζόμενοι κοινά συμφέροντα σε πολλές «ανοιχτές» πληγές.
Του ΝΙΚΟΥ ΚΑΪΜΑΚΟΥΔΗ
Η περαιτέρω σύσφιγξη των ελληνοαμερικανικών σχέσεων με τη βάση της Αλεξανδρούπολης και το «μπλόκο» του Κογκρέσου στην αγορά F-16 έχουν εξοργίσει τον Ερντογάν, ο οποίος χρησιμοποιεί πλέον ολοφάνερα τις θερμότατες σχέσεις του με τη Ρωσία για να εκβιάζει τη Δύση.
Είναι ξεκάθαρο ότι ο Τούρκος πρόεδρος έχει επιλέξει, τουλάχιστον μέχρι τις εκλογές στις οποίες διακυβεύεται η ίδια του η επιβίωση, να παίξει διπλό παιχνίδι απέναντι σε ΗΠΑ και Ρωσία. Στόχος του είναι να πείσει ότι η Τουρκία μπορεί και να αλλάξει γεωπολιτικό προσανατολισμό προκειμένου να υπερασπίσει τα συμφέροντά της.
Το βέβαιο είναι ότι δεν πρόκειται για απλούς τακτικισμούς, καθώς οι σχέσεις της Άγκυρας με τη Μόσχα έχουν στρατηγικό βάθος: από τη γεωπολιτική μέχρι την οικονομία και το εμπόριο.
Ως γνωστόν, η Τουρκία είναι η μόνη χώρα του ΝΑΤΟ που δεν έχει επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία από την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία. Παρουσιάζεται ως μεσολαβήτρια μεταξύ των δύο αντιμαχόμενων και καταφέρεται εναντίον της Δύσης για τις κυρώσεις εναντίον της Μόσχας. Μάλιστα, στην πρόσφατη σύνοδο του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης στο Ουζμπεκιστάν ο Πούτιν ευχαρίστησε τον Ερντογάν για τη διαμεσολάβηση για τον τερματισμό του πολέμου.
Το παιχνίδι στον Καύκασο
Η Τουρκία έχει πλέον ενεργή παρουσία στον Νότιο Καύκασο. Αρχικά πρόσφερε τεράστια στρατιωτική και οικονομική στήριξη στο Αζερμπαϊτζάν προκειμένου να νικήσει στον πόλεμο με την Αρμενία στο Ναγκόρνο Καραμπάχ το φθινόπωρο του 2020, ενώ στη συνέχεια ανέλαβε μαζί με τη Ρωσία τον ρόλο της εγγυήτριας τήρησης της συμφωνίας εκεχειρίας.
Στη Συρία η Άγκυρα έχει αλλάξει πλέον εντελώς στάση και ο Ερντογάν από εκεί που αντιμετώπιζε τον Άσαντ ως «κόκκινο πανί» τώρα δηλώνει ανοικτός σε συνάντηση μαζί του.
Επίσης, Μόσχα και Άγκυρα φαίνεται ότι δεν έχουν πια τόσο μεγάλες διαφορές στο ζήτημα της Λιβύης, ενώ στα Βαλκάνια το καθεστώς Ερντογάν χτίζει μεθοδικά ένα «μουσουλμανικό τόξο», χρησιμοποιώντας το μουσουλμανικό στοιχείο στη Βοσνία, τη Βόρεια Μακεδονία, την Αλβανία, τη Σερβία και την Αλβανία με την ανοχή της Ρωσίας, η οποία ιστορικά δείχνει ενδιαφέρον για την «πυριτιδαποθήκη της Ευρώπης» και εξυπηρετείται από τους τουρκικούς σχεδιασμούς.
Οι οικονομικές σχέσεις Ρωσίας – Τουρκίας
Κατά τη συνάντησή τους στο Σότσι τον περασμένο Αύγουστο, Πούτιν και Ερντογάν συμφώνησαν να ενισχύσουν περαιτέρω την οικονομική συνεργασία των δύο χωρών με στόχο οι εμπορικές συναλλαγές τους να φτάσουν τα 100 δισ. ευρώ το 2030 (το 2021 έφτασαν τα 35 δισ. δολάρια, αύξηση 57% σε σχέση με το 2020). Σύμφωνα με τα στοιχεία του α’ επταμήνου του 2022, οι εισαγωγές ρωσικών προϊόντων στην Τουρκία έφτασαν τα 32,1 δισ. δολάρια, αντιπροσωπεύοντας το 15% των συνολικών εισαγωγών στην Τουρκία.
Η Τουρκία αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους πελάτες για το ρωσικό φυσικό αέριο. Το 2021 η Τουρκία αγόρασε από την Τουρκία το 45% του φυσικού της αερίου και το 17% του πετρελαίου της. Στη Σαμαρκάνδη ο Πούτιν ανακοίνωσε ότι η Τουρκία συμφώνησε να πληρώνει το 25% του ρωσικού φυσικού αερίου σε ρούβλια, ενώ ο Ερντογάν αποκάλυψε ότι επετεύχθη συμφωνία και για το πυρηνικό εργοστάσιο του Ακούγιου, την κατασκευή και διαχείριση του οποίου έχει αναλάβει η ρωσική Rosatom.
Παράλληλα, η εχθρική στάση που έχει πλέον μεγάλο κομμάτι της τουρκικής κοινής γνώμης για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, εκτιμάται ότι οφείλεται και σε εκστρατεία προπαγάνδας, ενορχηστρωμένη από τη ρωσική FSB, προκειμένου να «χτιστεί» μια φιλορωσική και αντιδυτική εικόνα.
Σημειώνεται ότι δεν είναι η πρώτη φορά που η Τουρκία έχει οικονομικές δοσοληψίες -είτε πάνω είτε κάτω από το τραπέζι- με χώρα κατά της οποίας η Δύση έχει εφαρμόσει κυρώσεις. Το ίδιο ακριβώς είχε κάνει και με το Ιράν, ξεπλένοντας μεγάλα χρηματικά ποσά για το καθεστώς της Τεχεράνης.
Το βέβαιο είναι ότι όποιος και αν είναι ο μεγάλος ωφελούμενος από τη σύσφιγξη των ρωσοτουρκικών σχέσεων, ο Ερντογάν «κάνοντας τον καλό» στον Πούτιν χρησιμοποιεί τη διεθνή συγκυρία για να πετύχει τους στόχους του.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ POLITICAL
