Στην Ελλάδα, η Αυτοδιοίκηση παρότι θεσμός που εκλέγει τη λειτουργική-πολιτική του σύνθεση με καθολική ψηφοφορία, βρίσκεται σε διαρκή «ομηρία» ή «κηδεμονία» της εκάστοτε πολιτικής εξουσίας (κυβέρνησης).
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΥΤΕΛΑΚΗ, Πρώην δήμαρχος Νέας Σμύρνης
Η «θεσμικά υπανάπτυκτη» Αυτοδιοίκηση (Α’ και Β’ Βαθμού) βρίσκεται ως «νήπιο» ακόμα υπό την ασφυκτική και πατερναλιστική εξάρτηση της εκάστοτε Κεντρικής Διοίκησης. Εξαρτάται η αναπτυξιακή της πορεία και η θεσμική της ενηλικίωση από τις προθέσεις, απόψεις, εμπνεύσεις, διαθέσεις ή τα κακώς εννοούμενα μικροπολιτικά συμφέροντα της εκάστοτε κυβέρνησης.
Επειδή οι «αφορισμοί» και οι γενικεύσεις δεν αποκαλύπτουν συνήθως την ουσία της άποψης, έρχομαι αμέσως στα επιχειρήματα που τεκμηριώνουν(;) τη διαπίστωση. Στην Ελλάδα, η Τοπική Αυτοδιοίκηση διαχειρίζεται ένα εξαιρετικά μικρό ποσοστό του προϋπολογισμού του κράτους (2,5%).
Οι αρμοδιότητες των δήμων είναι απελπιστικά λίγες για μια χώρα που βρίσκεται δεκαετίες στους κόλπους της ΕΕ. Το εκλογικό σύστημα αλλάζει κατά τα συμφέροντα ή την άποψη της εκάστοτε κυβέρνησης χωρίς η Αυτοδιοίκηση και τα όργανά της να έχουν βαρύνοντα λόγο. Ενισχυμένη αναλογική από την ΝΔ. Απλή αναλογική για τον ΣΥΡΙΖΑ. Εκλογή με 43% από τον Α’ γύρο για την ΝΔ. Εκλογή μόνο με 50% από τον Α’ γύρο για τον ΣΥΡΙΖΑ.
Οι έδρες των δημοτικών συμβουλίων ανεβοκατεβαίνουνκατά καιρούς σύμφωνα με τις «ορέξεις» του εκάστοτε υπουργού Εσωτερικών.Έναςδήμος,πχ, 50.000-100.000 κατοίκων είχε 31 έδρες τη δεκαετία του ’80, ανέβηκε στις33 έδρες τη δεκαετία του ’90, πήγε στις 41 έδρες μετά το 2000 και θα μειωθεί στις 35 στις δημοτικέςεκλογές του Οκτωβρίου 2023.
Το ανώτατο όριο των υποψήφιων δημοτικών συμβούλων ενός συνδυασμού «συστέλλεται και διαστέλλεται» και αυτό κατά το δοκούν όχι της Αυτοδιοίκησης αλλά της εκάστοτε κυβέρνησης. Μέχρι 50% επιπλέον του αριθμού των εδρών του δήμου οι υποψήφιοι σε κάθε ψηφοδέλτιο μέχρι το 2010. Μέχρι 100% επιπλέον του αριθμού των εδρών του δήμου το 2014. Μέχρι το 50% επιπλέον του αριθμού των εδρών του δήμου το 2019. Μέχρι 150% επιπλέον του αριθμού των εδρών του δήμου για τις εκλογές του 2023.
H χρηματοδότηση της Αυτοδιοίκησης από τους ΚΑΠ (Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι) είναι νόμος του κράτους που αποτυπώνει τον μηχανισμό προσδιορισμού κατά έτος του ύψους της. Η εκάστοτε κυβέρνηση δεν αποδίδει τα εκ του νόμου προβλεπόμενα. Παρακρατά μέρος αυτών, άλλοτε μικρό και άλλοτε πολύ σημαντικό, με το έτσι θέλω. Έτσι δημιουργούνται τα γνωστά «παρακρατούμενα»…και σπανίως αποδιδόμενα!
Η Οικονομική Επιτροπή των δήμων απέκτησε ξαφνικά το 2019 μετά τις δημοτικές εκλογές πρόσθετες αρμοδιότητες που αφαιρέθηκαν από τα δημοτικά συμβούλια με τους Νόμους 4623/2019 και 4625/2019 του κ. Θεοδωρικάκου. Έτσι έκρινε μόνος του. Οι νόμοι ύστερα από τρία χρόνια που «έκαναν τη δουλειά τους» κηρύχθηκαν αντισυνταγματικοί από την Ολομέλεια του ΣτΕ.
Οι κυβερνήσεις βρίσκουν χρήματα για αναπτυξιακά προγράμματα της Αυτοδιοίκησης. Δεν μπορούν να βρουν όμως χρήματα για να αποδώσουν τα «παρακρατηθέντα». Η διαφορά είναι ότι για την ένταξη έργων στα προγράμματα αυτά αποφασίζουν οι υπουργοί και οι δήμαρχοι προσέρχονται ως επαίτες, δημιουργώντας εξ ανάγκης σχέσεις εξάρτησης με την εκάστοτε κυβέρνηση, απαλλοτριώνοντας μέρος της πολιτικής αυτονομίας και ανεξαρτησίας τους.
Για όλα αυτά και για πολλά άλλα που ο περιορισμένος χώρος ενός άρθρου δεν επιτρέπει την περαιτέρω ανάπτυξή τους, καταλήγουμε στη διατύπωση της άποψης ότι η Αυτοδιοίκηση στη χώρα μας επιλέγεται από τις κυβερνήσεις να αποτελεί «κλοτσοσκούφι» τους και αυτό δεν θα αλλάξει ούτε μετά τις επερχόμενες δημοτικές εκλογές.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ POLITICAL
