Η αφωνία του Ταγίπ Ερντογάν γύρω από τον χάρτη Μπαχτσελί καταδεικνύει πλήρως τον περίεργο ρόλο που διαδραματίζει ο ηγέτης της ακροδεξιάς στην Τουρκία, ο οποίος λειτουργεί σαφέστατα ως «λαγός» του Τούρκου προέδρου.
Ο 74χρονος Μπαχτσελί θα ήταν γραφικός, αν δεν ήταν επικίνδυνος. Είναι πρόεδρος του ακροδεξιού Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (MHP) και ουσιαστικός ηγέτης της εθνικιστικής, ρατσιστικής οργάνωσης «Γκρίζοι Λύκοι», της ανεπίσημης παραστρατιωτικής νεολαίας του κόμματός του. Με τους 49 βουλευτές που διαθέτει, στηρίζει το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑKP) του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αποτελώντας βασικό κυβερνητικό του εταίρο.
Ο Μπαχτσελί διαχρονικά χρησιμοποιείσκληρό εθνικιστικό λόγο και ακραία ρητορική όχι μόνο απέναντι στην Ελλάδα, αλλά και σε όποιον θεωρεί «εχθρό» της Τουρκίας. Είναι αυτός που, αν και κυβερνητικός εταίρος, κάνει τη «βρόμικη» δουλειά συντηρώντας ένα ακραίο σκηνικό πόλωσης και έντασης, για να αποπροσανατολίσει την τουρκική κοινωνία από βασικά προβλήματα, όπως η ακρίβεια, η φτώχεια και η ανεργία εν μέσω της τρέχουσας οικονομικής κρίσης.
Εκτιμάται ευρέως ότι ο Μπαχτσελί λέει δημοσίως όσα δεν μπορεί να πει λόγω του θεσμικού του ρόλου ο Ερντογάν, αποτελώντας την προσωποποίηση της πιο επικίνδυνης μορφής του τουρκικού εθνικισμού. Η Ελλάδα και οι Έλληνες μπαίνουν συχνά στο στόχαστρό του, με τον Μπαχτσελί να απειλεί ότι «θα μας πετάξουν και πάλι στη θάλασσα», όπως το 1922 με τη Μικρασιατική Καταστροφή.
Ποιος είναι
Ο Μπαχτσελί γεννήθηκε το 1948 στο Οσμανίγιε της νότιας Τουρκίας. Σπούδασε οικονομικά στοΠανεπιστήμιο Γκαζί στην Άγκυρα, απ’ όπου έλαβε διδακτορικό τίτλο. Εργάστηκε αρχικά ως οικονομολόγος και καθηγητής και από τη δεκαετία του 1980 άρχισε να υποστηρίζει τον εθνικιστή Αλπαρσλάν Τουρκές, αναλαμβάνοντας σημαντικές θέσεις στην ηγεσία της φασιστικής οργάνωσης των «Γκρίζων Λύκων».
Ως πρόεδρος του MHP συμμετείχε το 1999 στην κυβέρνηση Ετζεβίτ, η οποία δύο χρόνια αργότερα προκάλεσε τη χειρότερη χρηματοπιστωτική κρίση στην Τουρκία, οδηγώντας σε χρεοκοπία 22 τράπεζες. Με τα επιτόκια στο 8.000%, η Τουρκία κατέφυγε τότε στο ΔΝΤ. Τώρα ως κυβερνητικός εταίρος του «σουλτάνου» Ερντογάν, ο Μπαχτσελί καθορίζει την εθνικιστική ατζέντα, κοιτάζοντας δυτικά προς την Ελλάδα και τη «Γαλάζια Πατρίδα», αλλά και ανατολικά προς την Ασία.
Η θεωρία της Ευρασίας
Ο Μπαχτσελί υποστηρίζει τη θεωρία της Ευρασίας, πιστεύοντας ότι η Τουρκία δεν πρέπει να έχει δεσμούς μόνο με τη Δύση (έχει μάλιστα μιλήσει για το ενδεχόμενο αποχώρησης από το ΝΑΤΟ), αλλά και με περιοχές και χώρες της Ασίας. Η αγορά των S400 από τη Ρωσία θεωρείται δείγμα αυτής της θέσης.
Ένας άλλος χάρτης δικής του εμπνεύσεως, τον οποίο κράτησε μαζί με τον Ερντογάν τον Νοέμβριο του 2021, δείχνει τον λεγόμενο «τουρκικό κόσμο» («Türk Dünyası Haritasi»).
Σε εκείνον τον χάρτη, ο «τουρκικός κόσμος» απλώνεται στο Αζερμπαϊτζάν, το Καζακστάν, την Κιργιζία, το Ουζμπεκιστάν, το Τουρκμενιστάν, την Κριμαία, μέρη του Ιράν και του Αφγανιστάν, ένα μέρος της βόρειας Ελλάδας, ορισμένα σημεία των Βαλκανίων και της Ουγγαρίας, αλλά και στην κινεζική επαρχία Σιντζιάνγκ, όπου ζει η μουσουλμανική μειονότητα των Ουιγούρων.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η θέση Μπαχτσελί εντάσσεται στα ευρύτερα τουρκικά σχέδια αναθεώρησης των συνόρων, κάτι που διεκδικεί επίμονα η Τουρκία στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Ήδη από τη δεκαετία του 1950, η τουρκική αναθεωρητική πολιτική ξεκινούσε πάντα από ακραίες θέσεις, που εξέφραζαν περιθωριακές οργανώσεις, για να υιοθετηθούν στη συνέχεια από το επίσημο πολιτικό κατεστημένο.
Άνοιγαν τον δρόμο στην επίσημη τουρκική εξωτερική πολιτική να αμφισβητήσει τις συνθήκες με τις οποίες οριοθετήθηκαν τα σύνορα Ελλάδας – Τουρκίας και ειδικά τη συνθήκη της Λωζάνης και των Παρισίων, με την οποία ενσωματώθηκαν στην ελληνική επικράτεια τα Δωδεκάνησα.
Ας μη γελιόμαστε: «Η τουρκική ακροδεξιά έχει ήδη κερδίσει εντός της χώρας ορίζοντας την ατζέντα», γράφει το περιοδικό Foreign Policy.
Το ζήτημα που… στοιχειώνει μονίμως τους Τούρκους
Στον ιδιότυπο «χαρτοπόλεμο» Ελλάδας – Τουρκίας αξίζει να σημειώσουμε ότι ένα από τα ζητήματα που δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα στον τουρκικό αναθεωρητισμό είναι ο περίφημος «χάρτης της Σεβίλλης», ο οποίος τους έχει ενοχλήσει αρκετά. Πρόκειται για ένα θέμα που είχε ανοίξει το 2020 ο Χαλουσί Ακάρ και το οποίο οι γείτονες επαναφέρουν συνεχώς στην επικαιρότητα. Μιλάμε για το 2007, όταν δύο Ισπανοί καθηγητές κατέγραψαν τη θαλάσσια γεωγραφία της Ευρώπης και τις δυνητικές θαλάσσιες ζώνες όλων των κρατών – μελών. Σε αυτόν, το Καστελλόριζο έχει επήρεια και ουσιαστικά συνδέει τις ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου. Ο «Χάρτης της Σεβίλλης» δημιουργήθηκε όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση ζήτησε από το Πανεπιστήμιο της Σεβίλλης να απεικονίσει τις ΑΟΖ των ευρωπαϊκών κρατών με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982
. Συνηθίζεται να αποκαλείται και «χάρτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης». Έκτοτε στοιχειώνει την Τουρκία, αν και δεν έχει χρησιμοποιηθεί από την Αθήνα ως επιχείρημα εθνικής γραμμής. Από την άλλη πλευρά, το ισχυρότερο επιχείρημα σε επίπεδο εθνικής γραμμής για την Τουρκία δεν είναι βεβαίως ο αστείος χάρτης Μπαχτσελί, αλλά ο επικίνδυνος χάρτης της τουρκικής ακτοφυλακής, ο οποίος αναγράφεται πλέον στην επίσημη σελίδα της και έχει κατατεθεί στον ΙΜΟ, με την περιοχή που νομοθετικά έχει προσδιορίσει από το 2020 (με νέο κανονισμό) ως δική της αρμοδιότητα για την Έρευνα – Διάσωση, επεκτείνοντας τις αρμοδιότητες της Ακτοφυλακής της για την περιοχή αυτή. Και η περιοχή αυτή ταυτίζεται με τον συνημμένο Χάρτη που παρουσίασε ο Ερντογάν, ο οποίος χωρίζει το Αιγαίο στη μέση, αλλά και τη θαλάσσια περιοχή στην Κύπρο στη μέση. Εδώ τα πράγματα δυσκολεύουν πολύ, γιατί μπλέκεται μέσα και το FIR Αθηνών.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ POLITICAL
