Τη Δευτέρα, στη Βιέννη, αναμένονται οι ανακοινώσεις για την πρώτη χώρα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα φιλοξενήσει ένα λεγόμενο «Return Hub», δηλαδή έναν κόμβο επιστροφής μεταναστών, όπου θα μεταφέρονται όσοι δεν δικαιούνται διεθνή προστασία.
Στη συνέντευξη Τύπου κατά την οποία θα γίνουν οι ανακοινώσεις θα βρίσκεται και ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, καθώς η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στις ευρωπαϊκές διεργασίες για τη δημιουργία ενός νέου πλαισίου συνεργασίας με τρίτες χώρες και είναι άλλωστε μία από τις λεγόμενες core countries, δηλαδή ανήκει στον στενό πυρήνα των χωρών που έχει αναλάβει την πρωτοβουλία για τις σχετικές συζητήσεις.
Η Δανή πρωθυπουργός, Μέτε Φρεντέρικσεν, έχει ήδη προαναγγείλει ότι η πρώτη χώρα υποδοχής θα ανακοινωθεί τη Δευτέρα, επισημαίνοντας ότι οι διαβουλεύσεις βρίσκονται κοντά στην ολοκλήρωσή τους. «Πλησιάζουμε στη δημιουργία ενός κέντρου εκτός Ευρώπης. Θα μπορούμε να πούμε περισσότερα την επόμενη εβδομάδα», είχε δηλώσει στο περιθώριο συνόδου Ευρωπαίων ηγετών στο Δουβλίνο.
Μεταξύ των χωρών που έχουν εξεταστεί ως πιθανοί προορισμοί συγκαταλέγονται η Ρουάντα, η Ουγκάντα και το Ουζμπεκιστάν.
Ο ρόλος της Ελλάδας και το σχέδιο των πέντε χωρών
Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στη συγκεκριμένη πρωτοβουλία, ως μέλος του λεγόμενου Core Group, μαζί με τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Δανία και την Αυστρία. Στόχος των πέντε κρατών είναι να περάσουν από τις πολιτικές διακηρύξεις σε ένα συγκεκριμένο μοντέλο συνεργασίας με τρίτες χώρες για την πραγματοποίηση επιστροφών.
Το μοντέλο προβλέπει τη δυνατότητα επιστροφής σε ασφαλή τρίτη χώρα προσώπων των οποίων το αίτημα διεθνούς προστασίας έχει απορριφθεί, υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρούνται οι προβλέψεις του ευρωπαϊκού και διεθνούς δικαίου.
Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, έχει επιχειρήσει να αποσαφηνίσει ότι ο όρος «Return Hub» δεν συνεπάγεται απαραίτητα τη δημιουργία κλειστών δομών κράτησης.
«Δεν μιλάμε για κέντρα με την έννοια ότι κάποιος του οποίου η αίτηση ασύλου απορρίπτεται στέλνεται σε κλειστή εγκατάσταση σε τρίτη χώρα», έχει δηλώσει χαρακτηριστικά.
Όπως έχει εξηγήσει, ο στόχος είναι να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο που θα επιτρέπει την πραγματοποίηση επιστροφών είτε στη χώρα καταγωγής των μεταναστών είτε σε τρίτη χώρα εκτός ΕΕ.
Μάλιστα, η ελληνική πλευρά έχει θέσει ως πολιτικό στόχο να λειτουργήσει ο πρώτος τέτοιος κόμβος στην Αφρική κατά τη διάρκεια της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Κρίσιμο ζήτημα για την προώθηση του σχεδίου αποτελεί η συμμετοχή διεθνών οργανισμών, με στόχο τη διαμόρφωση διαδικασιών παρακολούθησης και εγγυήσεων για την εφαρμογή των συμφωνιών με τρίτες χώρες.
Η ελληνική πλευρά έχει ξεκαθαρίσει ότι η εμπλοκή των διεθνών οργανισμών θα αφορά την παροχή τεχνογνωσίας και την παρουσία τους στο πεδίο, χωρίς να μεταφέρεται σε αυτούς η ευθύνη των κρατών που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία.
«Προφανώς, δεν πρόκειται να μεταθέσουμε αυτή την ευθύνη αλλού. Θέλουμε να αξιοποιήσουμε την τεχνογνωσία και την παρουσία διεθνών οργανισμών, αλλά η ευθύνη βαρύνει από κοινού τις πέντε χώρες», έχει τονίσει ο Θάνος Πλεύρης.
Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στις ανακοινώσεις της Δευτέρας στη Βιέννη, καθώς η επιλογή της πρώτης χώρας υποδοχής θα αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα για την εξέλιξη της πρωτοβουλίας.
Το ζητούμενο για τις πέντε ευρωπαϊκές χώρες είναι να περάσουν από τον πολιτικό σχεδιασμό σε συγκεκριμένες συμφωνίες, με καθορισμένες νομικές προϋποθέσεις, χρονοδιαγράμματα και μηχανισμούς εποπτείας.
