, Σάββατο
03 Δεκεμβρίου 2022

Εγκαίνια επετειακής έκθεσης «Από τη Μικρά Ασία στην Θεσσαλονίκη»

To Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης φιλοξενεί στο Φουαγιέ Μ2 την επετειακή έκθεση με τίτλο: 1922-2022 «Από τη Μικρά Ασία στην Θεσσαλονίκη». Η έκθεση θα εγκαινιαστεί την Τετάρτη 5 Οκτωβρίου 2022, στις 10.00, προσεγγίζοντας το γεγονός της προσφυγιάς.

Η έκθεση θα διαρκέσει έως την Τρίτη 15 Νοεμβρίου 2022 και είναι προσβάσιμη καθημερινά, εκτός από τις ημέρες άλλων δράσεων στο χώρο.

Η κατεστραμμένη από την πυρκαγιά του 1917 Θεσσαλονίκη υπήρξε η πόλη που υποδέχθηκε έναν τεράστιο αριθμό προσφύγων από τη Μικρά Ασία, μετά το 1922 και την υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών. Μετά την πρώτη προσωρινή εγκατάσταση, ακολούθησε η αποκατάσταση των προσφύγων έως και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και μεταπολεμικά.

Έτσι, ενσωματώθηκαν σταδιακά στην κοινωνική και οικονομική ζωή της πόλης και, ουσιαστικά, συνέβαλαν στην αναγέννησή της και στη συγκρότηση της σύγχρονης μεγαλούπολης.
Η έκθεση επιχειρεί να προσεγγίσει το γεγονός αυτό μέσα από 3 θεματικές ενότητες.

1η ενότητα: Οι τόποι προέλευσης

Η ιστορία και ο πολιτισμός των χαμένων πατρίδων

Στην έκθεση παρουσιάζονται οι περιοχές της Μικράς Ασίας από τις οποίες προέρχονται οι προσφυγικές οικογένειες που κατέφυγαν στη Θεσσαλονίκη, μεταφέροντας τα πολιτιστικά στοιχεία των χαμένων πατρίδων. Από την έρευνα προέκυψε ότι πρόκειται για πάνω από 500 τόπους από τη Θράκη, τον Πόντο, τη δυτική, τη νότια και την κεντρική Μικρά Ασία.

Η έκθεση επιχειρεί να αναδείξει την ιστορία και τον πολιτισμό των τόπων αυτών μέσα από ιστοριογραφικό και φωτογραφικό υλικό.

2η ενότητα: Η προσωρινή εγκατάσταση

Το χρονικό της έλευσης των προσφύγων στην κατεστραμμένη πόλη

Οι πρόσφυγες έφτασαν στην κατεστραμμένη από την πυρκαγιά του 1917 πόλη και αρχικά στεγάστηκαν σε πρόχειρους καταυλισμούς και κάθε είδους διαθέσιμη κτιριακή υποδομή. Παρουσιάζονται τα κοινωνικά χαρακτηριστικά των προσφύγων που καταγράφηκαν όταν έφθασαν στην πόλη, εντοπίζονται οι δομές της πρώτης εγκατάστασης και παρουσιάζονται οι συνθήκες διαβίωσης.

3η ενότητα: Η μόνιμη εγκατάσταση

Η αναγέννηση της πόλης

Με κρατική παρέμβαση, οι πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν είτε εντός των κτιρίων που εγκατέλειψαν οι Οθωμανοί κυρίως στην περιοχή της Άνω πόλης, είτε κατά κύριο λόγο σε νέους οικιστικούς σχηματισμούς που δημιουργήθηκαν μέσα από διαφορετικές διαδικασίες και μηχανισμούς περιμετρικά από τα τότε όρια της πόλης.

Το πρόγραμμα οικιστικής αποκατάστασης των προσφύγων ισοδυναμούσε με μια τεράστια οικιστική επέκταση, η οποία ανέτρεψε σε μεγάλο βαθμό τα υφιστάμενα σχέδια και επηρέασε καθοριστικά τη δομή και τη μορφή της μεσοπολεμικής πόλης, η οποία, με την έλευση και τη σταδιακή ενσωμάτωση των προσφύγων, αναγεννήθηκε χωρικά και κοινωνικά.

Το υλικό για τις 2 πρώτες ενότητες βασίζεται στη μελέτη και στην εκθεσιακή απόδοση στοιχείων που περιέχονται σε 12 τόμους αρχειακών τεκμηρίων, οι οποίοι φυλάσσονται στο Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης και αποτελούν την πρώτη καταγραφή των προσφύγων που κατέφυγαν στη Θεσσαλονίκη.

Οι ενότητες αυτές εμπλουτίζονται με φωτογραφικό και χαρτογραφικό υλικό. Η 3η ενότητα βασίζεται σε προγενέστερες έρευνες και μελέτες, οι οποίες για πρώτη φορά παρουσιάζονται συνολικά και συνοδεύονται από χαρτογραφικό, φωτογραφικό και άλλο εποπτικό υλικό.

Η έκθεση, τα εγκαίνια της οποίας θα γίνουν στις 5 Οκτωβρίου και θα διαρκέσει μέχρι τις 15 Νοεμβρίου, υλοποιείται από ομάδα διδασκόντων και φοιτητών του Τμήματος Αρχιτεκτόνων του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με τη συνδρομή του Κέντρου Ιστορίας Θεσσαλονίκης και εντάσσεται στο πλαίσιο των εκδηλώσεων που οργανώνει το περιοδικό Παράλλαξη και το αστικό project «Η Θεσσαλονίκη Αλλιώς», υπό την αιγίδα του Δήμου Θεσσαλονίκης.

Την επιμέλεια της έκθεσης έχουν αναλάβει οι καθηγητές του τμήματος Αρχιτεκτόνων της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ: Αθηνά Βιτοπούλου, Μαρία Δούση, Σοφοκλής Κωτσόπουλος, Μιχάλης Νομικός και Εριφύλη Χοντολίδου.

Συνεργάτες: Δημοσθένης Σάκκος, υποψήφιος διδάκτωρ ΤΑΜ|ΑΠΘ, Σμαρώ Κατσάγγελου, αρχιτέκτων ΑΠΘ, Θάλεια-Πελαγινή Κάλφα, Σοφία Μέρμηγκα Αγγελή, Κωνσταντίνος Τσίντσης, Μαρία Σοφοτάσιου, φοιτητές ΤΑΜ |ΑΠΘ και Ιωάννης Άγγελος Μπελής, φοιτητής ΤΜΧΑ |ΑΠΘ

Συνδιοργάνωση: Δήμος Θεσσαλονίκης, ΑΠΘ/ Τμήμα Αρχιτεκτόνων Πολυτεχνικής Σχολής, Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης

Με τη συνεργασία του Ιδρύματος Heinrich Böll Stiftung και του Κέντρου Πολιτισμού της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας

Χορηγοί της έκθεσης είναι οι: Σταύρος Ανδρεάδης, Ζωή Παπαγεωργίου

Πληροφορίες:

Εγκαίνια: έκθεσης Τετάρτη 5 Οκτωβρίου 2022
Διάρκεια έκθεσης: έως Τρίτη 15 Νοεμβρίου 2022

Ώρα: 10.00 – 20.00 από Δευτέρα μέχρι Κυριακή (εκτός από τις ημέρες άλλων δράσεων)

Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης-Φουαγιέ Μ2