, Τετάρτη
30 Νοεμβρίου 2022

Βασίλης Καρκατσέλης: «Κάθε είδος φωτογραφίας έχει τις δικές του ανάγκες και αξίες»

Ο Βασίλης Καρκατσέλης είναι ένας σπουδαίος φωτογράφος με μια τεράστια… βαλίτσα με διακρίσεις και ατομικές και πάνω από 50 ομαδικές εκθέσεις σε Ελλάδα και εξωτερικό. Μίλησε στην Karfitsa για την έκθεσή του στη «Ζώγια» που θα τρέχει έως τις 7 Δεκέμβρη.

Κύριε Καρκατσέλη εκτός από τη χαρά της δημιουργίας τι σας έχει χαρίσει η τέχνη σας;

Φίλους και γνώση. Κάθε θέμα για το οποίο καλείται να μιλήσει η τέχνη μου, είτε είναι από παραγγελία, είτε από εσωτερική ανάγκη, θέλει μακροχρόνια διερεύνηση και τοποθέτηση. Απαιτεί «προγραμματικές» θέσεις πριν καν αρχίσει η προσπάθεια για δημιουργία έργου. Αυτή η αναζήτηση και ο εσωτερικός διάλογος είναι «όλα τα λεφτά», είναι αυτό για το οποίο αξίζει η «εμπλοκή». Αν μάλιστα καταφέρω να παράξω και έργο «σωστό», τότε ο διάλογος με φίλους και μαθητές βοηθάει για το επόμενο βήμα. Αν θα έπρεπε να δούμε τη γραμμική διαδικασία της δημιουργίας, αυτή πρέπει να μοιάζει με το παρακάτω σχήμα: Αίτηση/έμπνευση, δημιουργία έργου, παρουσίασή του στην κοινωνία απ’ όπου η πρόκληση, διάλογος με το κοινό μέσω του έργου, διάδραση με κοινό και εαυτό, νέες προκλήσεις για μία νέα αρχή.

Η ενασχόληση με τις τέχνες πιστεύετε πως διαμόρφωσε τον χαρακτήρα σας;

Φυσικά! Μου έδωσε «υπόβαθρο», διατήρησε την επαφή μου με την κοινωνία και τις ανάγκες της, με βοήθησε να εκτιμώ κριτικά και να απολαμβάνω τις προσπάθειες των υπολοίπων δημιουργών, με κράτησε σεμνό αλλά πάντα στο διάλογο για το σύγχρονο.

Μιλήστε μας για την έκθεσή σας στη «Ζώγια»!

Στην έκθεση παρουσιάζονται έργα που δημιουργήθηκαν με την ίδια «τεχνική» αλλά για διαφορετικούς στόχους και μεθόδους. Μία τεχνική με πολλαπλά υπόβαθρα, η οποία με απασχόλησε θεωρητικά για ποικίλους λόγους κατά την πορεία του δημιουργικού μου έργου στο χώρο της φωτογραφίας.

Πρόκειται για έργα που διαπραγματεύτηκαν την «αποδόμηση της εικόνας, τη φωτογραφία στις τρεις διαστάσεις και της διάχυσής της στο χώρο (εκτός πλαισίου ή κορνίζας), τη φωτογραφία του «χάους», την απτή φωτογραφία κ.α. Η βασική πρόθεση του δημιουργού επικεντρώνεται στην κατάργηση του επίπεδου της χάρτινης φωτογραφικής εικόνας, στο ξεπέρασμα της «φυλακής» του πασπαρτού ή της κορνίζας και στην εκπαίδευση του νου επάνω στο τι και γιατί μπορεί να φωτογραφίζει η φωτογραφία. Η έκθεση περιλαμβάνει έργα που δημιουργούνται μετά την εκτύπωση μίας φωτογραφίας.

Σύμφωνα με αυτό το σκεπτικό, η δουλειά του φωτογράφου δεν σταματά την ώρα του κλικ, ούτε την ώρα της εκτύπωσης, αλλά συνεχίζεται και πέραν αυτής, για τη δημιουργία ενός άλλου τύπου έργου, πάντα βασισμένου στη φωτογραφική εικόνα. Η «αποδόμηση» της φωτογραφικής εικόνας (με την πιθανώς εύκολη ανάγνωση) κρίνεται απαραίτητη υπέρ μίας άλλης πολύ πιο σύνθετης, ίσως περισσότερο «χαοτικής» κατάστασης, γεγονός που επιβάλει την κοπή της/των αρχικών φωτογραφιών σε λουρίδες και σε δεύτερους χρόνους το πλέξιμό τους με άλλη/άλλες.

Με την εισαγωγή των high tech κινητών στη ζωή μας, οι αλλαγές που υφίσταται η φωτογραφία τις τελευταίες δεκαετίες είναι καταιγιστικές. Πώς το βιώνει κάποιος επαγγελματίας; Toν αγγίζουν οι ερασιτεχνικές προσπάθειες;

Η φωτογραφία πράγματι, τα τελευταία πενήντα, για να μην πω περισσότερα «αλλάζει» συνεχώς, δίχως, όμως, να αλλάζει και ουσιαστικά. Οι μικρές μηχανές, τα φλας, η απίστευτη εξέλιξη των φιλμ και των χαρτιών, η ποιότητα της έγχρωμης εκτύπωσης, οι ελαφριοί φακοί, η είσοδος των υπολογιστών και των προγραμμάτων επεξεργασίας της εικόνας, οι εκτυπώσεις μεγάλων διαστάσεων με μελάνια και χαρτιά που δε «γερνούν», τα έξυπνα κινητά τηλέφωνα/ φωτογραφικές μηχανές  και πρόσφατα η «τεχνητή νοημοσύνη» είναι καταστάσεις που δεν μας αφήνουν να ησυχάσουμε, στην προσπάθεια να παρακολουθούμε την εξέλιξη των εργαλείων του φωτογραφικού μέσου. Όπως το είπα όμως. Είναι εργαλεία. Η σύνθεση της εικόνας, ο τρόπος που τη διαβάζουμε και την αναλύει ο εγκέφαλος στα βιβλία ή στον τοίχο, όλα τα σχετικά περί περιεχομένου ή του ρόλου της στην κοινωνία κτλ, παρά τις επιμέρους στιλιστικές αλλαγές, είναι σχεδόν ο ίδιος. Και το ερώτημα παραμένει το ίδιο, όπως και πριν πολλές δεκαετίες: «Τι φωτογραφίζει η φωτογραφία; Για ποιο λόγο και πως;»

Τι συνθέτει για εσάς μια καλή φωτογραφία;

«Καλή» φωτογραφία είναι αυτή που καταφέρνει να μιλήσει για κάποιο θέμα με τον ενδεδειγμένα αναγνωρίσιμο τρόπο. Τρόπο που σου επιτρέπει, δίχως προβλήματα (πχ τεχνικής), να διαβάσεις τις προθέσεις και την ιδιαιτερότητα της γραφής του δημιουργού. Για να το κάνω περισσότερο κατανοητό, θα εξηγήσω πως άλλα είναι τα κριτήρια για τη φωτογραφία τέχνης, άλλα για τη διακοσμητική φωτογραφία, που αναζητεί μία θέση πάνω από τον καναπέ και άλλα για τη φωτογραφία στο FB, που πρέπει να είναι εφετζίδικη, ώστε να τραβήξει το βλέμμα για ένα δεύτερο κτλ. Το κάθε είδος φωτογραφίας έχει τις δικές του ανάγκες και άρα αξίες.

Είστε ένας Αθηναίος που ζει στη Θεσσαλονίκη. Πώς το αποφασίσατε κάτι τέτοιο; Σας λείπει η πόλη σας;

Η Θεσσαλονίκη είναι το απόλυτο χωριό σε σχέση με την Αθήνα και άλλες ευρωπαϊκές πόλεις με πολιτισμό. Όπως η ζωή σε όλα τα χωριά, έχει και η ζωή στη Θεσσαλονίκη τα συν και τα πλην της. Για εμένα εκείνα τα χρόνια το βιογραφικό μου  έγραφε: «Το 1984 αυτοεξορίστηκε στη Θεσσαλονίκη». Νομίζω τα λέει όλα. Επιλογή που απέκτησε μόνιμο χαρακτήρα. Ευτυχώς, στην εξορία μου πέρασα καλά και δημιουργικά, βρήκα φίλους, συνεργάτες και μαθητές, έζησα και ζω αρμονικά με τον εαυτό μου, εξοικονόμησα χρόνο για ότι έπραξα και δεν το μετανιώνω.