Μια ενεργειακή συμφωνία με σαφές γεωπολιτικό αποτύπωμα πρόκειται να υπογραφεί τον Σεπτέμβριο στη Θεσσαλονίκη, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει λάβει τη δημοσιότητα που αναλογεί στη σημασία της. Η Βόρεια Μακεδονία θα ενταχθεί επισήμως στον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου, ενώ ο διαχειριστής του δικτύου της, Nomagas, θα ενσωματωθεί στο σχήμα συνεργασίας που συνδέει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία, την Ουκρανία, τη Σλοβακία και την Ουγγαρία. Η προσχώρηση θα επικυρωθεί με διακήρυξη στη Θεσσαλονίκη, όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Ενέργειας της γειτονικής χώρας.
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΡΑΓΩΓΙΑΣ
Πίσω από τη λιτή ανακοίνωση κρύβεται μια πολύ μεγαλύτερη αλλαγή. Η Θεσσαλονίκη δεν επιλέγεται απλώς ως βολικός τόπος μιας διακρατικής τελετής. Στα δυτικά της πόλης, στη Νέα Μεσημβρία, βρίσκεται ήδη ένας από τους κρισιμότερους κόμβους του ελληνικού συστήματος φυσικού αερίου: το Κέντρο Λειτουργίας και Συντήρησης Βόρειας Ελλάδας, ο σταθμός συμπίεσης, η διασύνδεση με τον TAP και το εφεδρικό Κέντρο Ελέγχου και Κατανομής Φορτίου, το οποίο μπορεί, σε περίπτωση ανάγκης, να αναλάβει τον έλεγχο του εθνικού δικτύου μέσω του συστήματος SCADA.
Από τη Νέα Μεσημβρία θα ξεκινά και η νέα διασύνδεση με τη Βόρεια Μακεδονία, μέσω Ευζώνων και Γευγελής. Ο αγωγός θα έχει συνολικό μήκος περίπου 123 χιλιομέτρων, από τα οποία 55 βρίσκονται στην Ελλάδα και 67 στη γειτονική χώρα. Η αρχική δυναμικότητά του υπολογίζεται σε 1,5 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, με δυνατότητα διπλασιασμού στα 3 δισ., ενώ έχει σχεδιαστεί ώστε να μπορεί στο μέλλον να μεταφέρει ακόμη και 100% υδρογόνο. Μέσω αυτού, τα Σκόπια θα αποκτήσουν πρόσβαση στο ελληνικό δίκτυο, στον TAP και στους τερματικούς σταθμούς LNG της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης.
Εδώ βρίσκεται και το πρώτο αποκαλυπτικό στοιχείο: η πολιτική συμφωνία προηγείται της ίδιας της υποδομής. Η Βόρεια Μακεδονία μπαίνει τον Σεπτέμβριο στον Κάθετο Διάδρομο, όμως ο αγωγός που θα της επιτρέψει να παραλαμβάνει αέριο από την Ελλάδα δεν λειτουργεί ακόμη. Η τελευταία ανακοίνωση των Σκοπίων τοποθετεί την ενεργοποίησή του μέσα στο 2027, ενώ ο εγκεκριμένος δεκαετής σχεδιασμός του ΔΕΣΦΑ αναφέρει ολοκλήρωση έως τον Μάρτιο του 2027.
Η χρονική απόσταση δεν είναι αμελητέα. Δείχνει ότι οι κυβερνήσεις επιχειρούν πρώτα να «κλειδώσουν» το πολιτικό και εμπορικό πλαίσιο και στη συνέχεια να γεμίσουν τον αγωγό. Και η αγορά έστειλε ήδη το πρώτο θετικό, αλλά όχι οριστικό, μήνυμα. Στις ετήσιες δημοπρασίες του Ιουλίου δεσμεύθηκε περισσότερο από το 45% της διαθέσιμης δυναμικότητας του Κάθετου Διαδρόμου για τις επόμενες τέσσερις περιόδους φυσικού αερίου. Στο Σιδηρόκαστρο έκλεισε το 46% της εξαγωγικής δυναμικότητας για τα έτη 2026–2030 και το 26% για το 2030–2031, ενώ έγιναν κρατήσεις με ορίζοντα ακόμη και το 2040–2041.
Στους βασικούς παίκτες εμφανίζονται δύο ελληνικά σχήματα. Η Metlen εξασφάλισε περίπου 20.000 MWh ημερησίως, ενώ η Atlantic-SEE LNG Trade, κοινή εταιρεία της AKTOR και της ΔΕΠΑ Εμπορίας, έκλεισε περίπου 13.000 MWh την ημέρα, ποσότητα που αντιστοιχεί σε 4,7 TWh ετησίως. Η τελευταία έχει συμφωνήσει με την αμερικανική Venture Global να προμηθεύεται από το 2030 τουλάχιστον ένα εκατομμύριο τόνους LNG ετησίως για είκοσι χρόνια, με σκοπό τη διοχέτευσή του μέσω της Ελλάδας προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Η Venture Global έχει παράλληλα δεσμεύσει περίπου το 25% της δυναμικότητας επαναεριοποίησης του σταθμού της Αλεξανδρούπολης.
Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ «ΣΦΗΝΑ»
Αυτό μετατρέπει τον άξονα Αλεξανδρούπολη–Νέα Μεσημβρία–Γευγελή σε δυνητική οδό αμερικανικού LNG προς τα Δυτικά Βαλκάνια. Δεν σημαίνει, όμως, ότι η διαδρομή έχει ήδη κερδίσει. Το ίδιο φορτίο διεκδικεί και η Τουρκία, η οποία έχει υπογράψει σειρά νέων συμφωνιών LNG και προβάλλει ανοιχτά τον ρόλο της ως περιφερειακού κόμβου για την Κεντρική Ευρώπη και τα Βαλκάνια. Η S&P Global κατέγραψε δέκα νέες τουρκικές συμφωνίες και αυξημένες εισαγωγές LNG το 2026.
Η σύγκρουση των διαδρομών είναι ήδη ορατή. Τον Μάιο η βουλγαρική Bulgargaz προκήρυξε διαγωνισμό για περίπου ένα εκατομμύριο MWh αμερικανικού LNG, αλλά επέλεξε παράδοση στην Τουρκία και μεταφορά μέσω του δικτύου της BOTAŞ, παρότι η Βουλγαρία διαθέτει πρόσβαση και στις ελληνικές εγκαταστάσεις.
Το πραγματικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι εάν θα υπογραφεί μία ακόμη διακήρυξη στη Θεσσαλονίκη αλλά εάν το αέριο της Αλεξανδρούπολης θα περάσει πράγματι από τη Νέα Μεσημβρία προς τα Σκόπια και αργότερα τη Σερβία ή εάν οι ίδιες αγορές θα εξυπηρετηθούν από τουρκικά τερματικά και αγωγούς.
Η Θεσσαλονίκη αποκτά έναν ρόλο που μέχρι σήμερα έμενε στη σκιά: όχι μόνο ως διπλωματική «πρωτεύουσα» των Βαλκανίων, αλλά ως τεχνικό κέντρο ελέγχου, συμπίεσης και ανακατεύθυνσης ενεργειακών ροών. Η υπογραφή του Σεπτεμβρίου είναι η πολιτική βιτρίνα. Η πραγματική μάχη θα δοθεί στις τιμές διέλευσης, στις κρατήσεις δυναμικότητας και στα συμβόλαια προμήθειας. Διότι στους ενεργειακούς διαδρόμους δεν κερδίζει εκείνος που σχεδιάζει πρώτος τη γραμμή στον χάρτη. Κερδίζει εκείνος που καταφέρνει να τη γεμίσει.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ KARFITSA
