Ποια προβλήματα προκαλεί στους ανήλικους χρήστες το… κόλλημα με τα social media – Τι λένε η σύμβουλος Ψυχικής Υγείας Σοφία Χρονοπούλου και η ψυχολόγος-εγκληματολόγος Ευθυμία Κίννα για τις επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των παιδιών
Εν αναμονή της εφαρμογής Kids Wallet στην Ελλάδα, που θα βάλει μπλόκο στον εθισμό των παιδιών με το Διαδίκτυο και ο γονέας θα μπορεί να ελέγχει τη δραστηριότητα του παιδιού, οι μαρτυρίες εφήβων στην «Ρ» αναδεικνύουν τα προβλήματα που προκύπτουν από τη χρήση των social media, όπως η απομόνωση, η έλλειψη αυτοεκτίμησης, ο διαδικτυακός εκφοβισμός και η υπερβολική εξάρτηση. Αντικατοπτρίζουν μια σύγχρονη πραγματικότητα που επηρεάζει τόσο την ψυχική υγεία των παιδιών όσο και τις κοινωνικές τους σχέσεις.
«Ποιος είναι ο ρόλος των social media στη ζωή μας σήμερα; Μπορούν να αποτελέσουν εργαλείο δημιουργικότητας, εκπαίδευσης και επικοινωνίας ή μήπως η υπερβολική τους χρήση οδηγεί σε εθισμό, απομόνωση και παραπληροφόρηση; Πώς μπορούμε να βρούμε τη σωστή ισορροπία;» είναι κάποια από τα ερωτήματα που έχουν τεθεί στο τραπέζι της συζήτησης από γονείς, θεσμικούς φορείς και ειδικούς.
Σάββατο απόγευμα, στην πλατεία στο Μαρούσι, ομάδες από 12χρονους και 16χρονους περνούν τις ελεύθερες ώρες τους ανά τρία άτομα, ακόμα και έξι, καθήμενα στα παγκάκια. Όλοι «ρυθμισμένοι» σε μια κίνηση, σε ένα μοτίβο: τα χέρια τους εγκλωβισμένα σε μια πανάκριβη συσκευή τελευταίας τεχνολογίας. Τα δάχτυλά τους πληκτρολογούσαν με άνεση, ταχύτητα και ρυθμό, λες και είχαν κάνει πρόβα τις απαντήσεις – όλα σε μια καλοκουρδισμένη λούπα. Άλλοι, κυρίως κορίτσια στην εφηβεία, προέτασσαν το τηλέφωνο στο πρόσωπό τους και έσκαγαν ένα τεράστιο χαμόγελο γεμάτο με την ευτυχία όλου του κόσμου. Απανωτά κλικ από selfies.
Γιάννης, 16 ετών:
«Δίχως likes νιώθω πως δεν αξίζω»
Ο Γιάννης, 16 ετών, μαθητής λυκείου, περνάει «άπειρες ώρες σερφάροντας», όπως χαρακτηριστικά λέει στην «P». Παρ’ όλα αυτά, δεν τον γεμίζει. «Μιλώ με φίλους μου στο Snapchat ή στο Discord, αλλά κάποιες φορές νιώθω πιο μόνος από ποτέ, στην πραγματικότητα είμαστε όλοι κλεισμένοι στα δωμάτιά μας». Η κουβέντα μας συνεχίζεται μακριά από τους φίλους του: «Με έχουν βοηθήσει οι εφαρμογές σε δύσκολες στιγμές της ζωής μου». Αναρωτιέμαι και του το εκφράζω: «Σε ποια αδιέξοδα μπορεί να βρίσκεται ένας 16χρονος έφηβος;». «Ερωτική απογοήτευση…», μου απαντάει. «Τη βλέπω συνεχώς online και τσαντίζομαι, είμαι ένα βήμα πριν κοπώ από απουσίες, αποκοιμιέμαι και έρχομαι στο σχολείο τις τρίτες ώρες. Ό,τι κάνω, το κάνω για να το ανεβάσω. Αν δεν έχω likes, νιώθω πως δεν αξίζω, θέλω η Α. να βλέπει πως είμαι καλά», καταλήγει.
Δημήτρης, 15 ετών:
«Όταν νιώθω μόνος, ανοίγω το κινητό»
«Ξεκίνησα να παίζω online παιχνίδια για να περνάω την ώρα μου, αλλά σιγά σιγά έγινε κάτι που δεν μπορούσα να σταματήσω. Ξυπνούσα και το πρώτο που έκανα ήταν να ανοίξω τον υπολογιστή. Έφτασα να χάνω σχολικές υποχρεώσεις και να λέω ψέματα στους γονείς μου. Δεν κατάλαβα πότε έγινε πρόβλημα, μέχρι που οι δικοί μου μού έκοψαν το Ίντερνετ για μια εβδομάδα. Ήταν σαν να μην μπορούσα να αναπνεύσω. Οι γονείς μου δουλεύουν συνέχεια και δεν μιλάμε πολύ. Όταν νιώθω μόνος, ανοίγω το κινητό και χάνω τον εαυτό μου σε βίντεο και συνομιλίες. Είναι το μόνο μέρος όπου νιώθω ότι ανήκω, αλλά μερικές φορές δεν ξέρω αν με βοηθά ή με κάνει χειρότερα», λέει στην «P» ο Δημήτρης από την ίδια παρέα. Ο Δημήτρης μού κάνει νόημα και μου δείχνει στο βάθος μια παρέα από συνομήλικούς του: «Αυτοί είναι από το Νέο Ηράκλειο και μαζεύονται εδώ, είναι σκληροπυρηνικοί», μου λέει. «Δεν τα βάζεις μαζί τους», αναφέρει.
Νίκος, 15 ετών:
«Τον χτυπήσαμε και ένας τράβαγε βίντεο»
Ώρα 21.30. Στην ίδια πλατεία. H «σκληροπυρηνική παρέα» στην ίδια θέση. Κρατούν και αυτοί τα κινητά τους και παίζουν γελώντας δυνατά. Τους πλησιάζω. «Με τα παιδιά μαζευόμαστε συχνά στην πλατεία και ανεβάζουμε βιντεάκια στο TikTok. Στην αρχή παίζουμε, αλλά μετά, όταν βαριόμαστε, πειράζουμε τον Χ. Είναι αδύνατος και έχει σπυράκια. Αν ερχόσουν πιο πριν, θα τον πετύχαινες», μου λέει ο Νίκος, 15 ετών, που μοιάζει με μικρότερο και είναι ο chief της πενταμελούς παρέας, όπως μου συστήθηκε. «Δεν κάνει μαζί μας ποτέ πλάκες. Προχθές πετάγαμε κροτίδες και αυτός δεν ήρθε. Φοβόταν, λέει. Εντάξει, θυμώσαμε μαζί του και αρχίσαμε να τον σπρώχνουμε. Αυτός φώναζε “παρατήστε με”. Αλλά εμείς είμαστε πιο δυνατοί. Τον χτυπήσαμε λίγο, δηλαδή όχι κάτι σημαντικό. Μπουνιές και κλοτσιές, όχι στο πρόσωπο, μόνο στην πλάτη και την κοιλιά και ένας από εμάς τράβαγε βίντεο. Δεν θα το ανεβάζαμε στο TikTok, το είχαμε να το βλέπουμε στην παρέα και να γελάμε. Άρχισε να κλαίει σαν μωρό. Οι άλλοι γέλαγαν, εγώ κάπως τον λυπήθηκα. Δεν γέλασα και έφυγα». «Μετάνιωσες για αυτό;», τον ρώτησα, «Βασικά όχι, δεν έφταιγα σε κάτι. Ακούστηκε κιόλας από κάτι παιδιά ότι ήθελε να αυτοκτονήσει, εμένα δεν μου είπε κάτι τέτοιο βέβαια. Για πλάκα παίξαμε ξύλο. Αυτός δεν άκουγε να έρθει μαζί μας. Αν θέλει να είναι στην παρέα μας, πρέπει να κάνει ό,τι κι εμείς. Όχι να είναι φοβητσιάρης και να κάθεται έτσι. Για να έχεις views πρέπει κάτι να κάνεις, όχι τα ίδια και τα ίδια», μου απάντησε με απόλυτη σιγουριά.
Γιώργος, 14 ετών:
«Παίζω Playstation και έχω απουσίες»
Ο Γιώργος, έναν χρόνο μικρότερος από την υπόλοιπη παρέα, μου δείχνει τα βιντεοσκοπημένα βιντεάκια από το κινητό του και πόσο δημοφιλές είναι το προφίλ τους. «Τα challenges τα κάνουμε πολύ συχνά. Κάθε φορά κάτι διαφορετικό. Εξαρτάται από το τι παίζει στο TikTok. Όλα τα έχουμε καταφέρει έως τώρα. Και τα πιο επικίνδυνα. Ακόμη και το ξύλο. Δεν βαράμε κορίτσια. Μόνο αγόρια. Καμιά φορά βγαίνουν και μαχαίρια. Όχι για να κάνουμε κακό. Μόνο απειλούμε συνήθως. Μια φορά από εμάς έβγαλε ένας μαχαίρι και λίγο χάραξε ένα άλλο παιδί. Αλλά ήταν μεγαλύτερο και τον απειλούσε. Του έβριζε τη μάνα και του έλεγε ότι θα τον χτυπήσει μέχρι να τον σκοτώσει. Δεν έπαθε και τίποτα εδώ που τα λέμε. Σιγά. Το μόνο πρόβλημα είναι ότι μένουμε έως αργά έξω και μετά παίζω και με τα παιδιά Playstation και χάνω τις πρώτες ώρες και έχω πρόβλημα με τις απουσίες και φοβάμαι μη μείνω. Κάλεσαν και τους γονείς μου από το σχολείο και είχα φασαρίες. Θα δω τι ψέμα θα βρω πάλι να πω να τα μπαλώσω. Πάντως, είναι ωραία με τα παιδιά. Είμαστε παρέα και βοηθάμε ο ένας τον άλλον όταν έρχονται από άλλες παρέες και μας κάνουν μαγκιές», καταλήγει.
Από την ηλεκτρονική εφημερίδα Political
