Ένας φάκελος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων αποκαλύπτει την πραγματική κλίμακα του νέου σχεδιασμού για το νερό της Θεσσαλονίκης και ανοίγει ταυτόχρονα μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση για την επόμενη ημέρα της ΕΥΑΘ.
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΡΑΓΩΓΙΑΣ
Με κωδικό 20260427 – EYATH WATER UPGRADE INFRASTRUCTURE, η ΕΤΕπ έχει θέσει υπό αξιολόγηση επενδυτικό πρόγραμμα συνολικού ύψους περίπου 350 εκατ. ευρώ, με προτεινόμενη χρηματοδότηση από την ίδια την Τράπεζα ύψους 175 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για επενδύσεις εκσυγχρονισμού και επέκτασης των υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης, με στόχο μεταξύ άλλων τη μείωση της σπατάλης νερού, την ενίσχυση της ασφάλειας υδροδότησης και τη μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στη λειψυδρία και την κλιματική αλλαγή.
Η κλίμακα είναι εντυπωσιακή. Η ίδια η ΕΥΑΘ αναφέρει ότι από το 2019 έως και το 2025 πραγματοποίησε συνολικές επενδύσεις 74 εκατ. ευρώ. Ο νέος ευρωπαϊκός φάκελος, δηλαδή, αντιστοιχεί σε ποσό σχεδόν 4,7 φορές μεγαλύτερο από το σύνολο των επενδύσεων μιας ολόκληρης επταετίας.
Υπάρχει και ένα δεύτερο μέγεθος που έχει ιδιαίτερη σημασία. Τον περασμένο Μάιο η ΡΑΑΕΥ ενέκρινε για την ΕΥΑΘ αναπτυξιακό και επενδυτικό πρόγραμμα 221,6 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2025–2029, με έμφαση στον ψηφιακό και ενεργειακό εκσυγχρονισμό των υποδομών της. Το ποσό που εμφανίζεται τώρα στον φάκελο της ΕΤΕπ είναι μεγαλύτερο κατά 128,4 εκατ. ευρώ. Τα δύο προγράμματα δεν περιγράφονται ως ταυτόσημα, η απόσταση όμως των δύο αριθμών δείχνει το μέγεθος της νέας επενδυτικής εξίσωσης που διαμορφώνεται.
Και αυτό συμβαίνει ακριβώς τη στιγμή που αλλάζει ριζικά και η ίδια η ΕΥΑΘ.
Η νέα αρχιτεκτονική του νερού προβλέπει την ενσωμάτωση συνολικά 25 φορέων ύδρευσης και άρδευσης από Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική: 5 τμημάτων δήμων, 8 ΔΕΥΑ, 11 ΤΟΕΒ και ενός ΓΟΕΒ. Η εταιρεία δεν επεκτείνει απλώς γεωγραφικά την περιοχή ευθύνης της. Καλείται να ενσωματώσει διαφορετικά δίκτυα, εγκαταστάσεις, αρδευτικά συστήματα και οργανωτικές δομές.
Η ίδια η ΕΤΕπ συνδέει ρητά την ενσωμάτωση των 25 παρόχων με την ανάγκη δημιουργίας μιας νέας μακροχρόνιας στρατηγικής διαχείρισης του νερού. Η τεχνική υποστήριξη προβλέπει αποτύπωση των υφιστάμενων υποδομών, αξιολόγηση των αναγκών και κατάρτιση ιεραρχημένου επενδυτικού προγράμματος για αποκατάσταση δικτύων, περιορισμό απωλειών, ενεργειακή αποδοτικότητα, ψηφιακή παρακολούθηση, επεξεργασία λυμάτων, επαναχρησιμοποίηση νερού και εφαρμογές κυκλικής οικονομίας. Σήμερα η ΕΥΑΘ εξυπηρετεί περίπου 1,3 εκατ. πολίτες στην ευρύτερη Θεσσαλονίκη.
Υπάρχει όμως και ο οικονομικός λογαριασμός της διεύρυνσης.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΥΠΕΝ, τα χρέη των ΔΕΥΑ Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής προς παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας ανέρχονταν στις 31 Μαρτίου 2026 σε 23,71 εκατ. ευρώ. Το κράτος προβλέπει να καλύψει τουλάχιστον 20,16 εκατ. ευρώ, ενώ η ΕΥΑΘ αναλαμβάνει το ενεργητικό και το παθητικό των φορέων που απορροφά, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις για παλαιότερες νομικές και φορολογικές υποχρεώσεις.
Αυτό ακριβώς είναι το μεγάλο ερώτημα πίσω από τα 350 εκατ. ευρώ:
ποια δίκτυα και ποιες περιοχές θα απορροφήσουν το μεγαλύτερο μέρος των νέων επενδύσεων;
Η ΕΤΕπ δεν έχει ακόμη δημοσιοποιήσει αναλυτικό κατάλογο έργων. Ο φάκελος βρίσκεται «under appraisal», συνεπώς ούτε το δάνειο των 175 εκατ. ευρώ αποτελεί σήμερα υπογεγραμμένη χρηματοδότηση.
Η έρευνα επομένως μεταφέρεται πλέον στους 25 φορείς που περνούν στη νέα ΕΥΑΘ: στην ηλικία και την κατάσταση των δικτύων τους, στις απώλειες νερού, στα αντλιοστάσια, στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων, στις ενεργειακές ανάγκες και κυρίως στις υποδομές της Χαλκιδικής, όπου η θερινή ζήτηση δημιουργεί εντελώς διαφορετικές πιέσεις.
Γιατί πίσω από τον ευρωπαϊκό φάκελο των 350 εκατ. ευρώ βρίσκεται η προσπάθεια να δημιουργηθεί ένα ενιαίο σύστημα διαχείρισης νερού Θεσσαλονίκης–Χαλκιδικής, μαζί με τον λογαριασμό των υποδομών που κληρονομεί και των προβλημάτων που πρέπει να διορθώσει.
