Το καλοκαίρι του 2024 αποδεικνύεται ως ένα από τα πιο θερμά στην Ελλάδα, με αποτέλεσμα οι θάλασσες και οι ακτές, σε κάθε γωνιά της χώρας, να είναι γεμάτες κόσμο καθημερινά. Προβληματισμός εγείρεται και φέτος αναφορικά με τις επιπτώσεις που προκύπτουν στο υδάτινο οικοσύστημα εξαιτίας του ανθρώπινου παράγοντα και ειδικότερα με την μάστιγα των πλαστικών.
Σε μια απλή περιήγηση στις ελληνικές θάλασσες και ακτές εντοπίζονται τόνοι σκουπιδιών και πλαστικών, τα οποία αναμφισβήτητα υποβαθμίζουν το θαλάσσιο οικοσύστημα και δημιουργούν μακροχρόνια περιβαλλοντική ρύπανση. Αλλωστε, τα απορρίμματα και ιδιαίτερα τα πλαστικά χρειάζονται έως και 450 χρόνια για να αποδομηθούν ή να διασπασθούν, χωρίς ωστόσο να είναι δυνατή η εξάλειψή τους.
Όπως σημειώνει το Ευρωκοινοβούλιο, τα πλαστικά απόβλητα μολύνουν όλο και περισσότερο τους ωκεανούς και σύμφωνα με υπολογισμούς έως το 2050 οι θάλασσες θα περιέχουν περισσότερα πλαστικά απόβλητα απ’ ό,τι ψάρια. Μάλιστα, κάθε χρόνο καταλήγουν στο θαλάσσιο περιβάλλον περίπου 450.000 τόνοι πλαστικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο και 9 εκατομμύρια τόνοι σε όλο τον πλανήτη.
Οι εξειδικευμένοι επιστήμονες κρούουν το κώδωνα του κινδύνου συνεχώς και προσπαθούν να αφυπνίσουν τους πολίτες ώστε να διαχειρίζονται με ευθύνη τα απορρίμματα τους και να αλλάξουν τις συνήθειες τους. Επιστήμονες από το τμήμα Ωκεανογραφίας και Θαλασσίων Βιοεπιστημών του Πανεπιστήμιου Αιγαίου εξηγούν στην Karfitsa τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και τα προβλήματα που προκαλούνται από τα πλαστικά απόβλητα στον ωκεανό.
Όπως αναφέρει η δόκτωρ Δήμητρα Μαρμαρά που εξειδικεύεται στην θαλάσσια ρύπανση, «Ειδικά τώρα που είναι καλοκαίρι η πίεση από τα πλαστικά αυξάνεται γιατί αυξάνονται σημαντικά οι ποσότητες που καταλήγουν στο θαλάσσιο περιβάλλον. Σε πρώτη ανάγνωση πρέπει να μαζεύουμε τα απορρίμματα που χρησιμοποιούμε στην παραλία ώστε να αποφύγουμε να φτάσουν στη θάλασσα και σε δεύτερη ανάγνωση πρέπει να σκεφτούμε πιο βιώσιμες λύσεις όπως η επαναχρησιμοποίηση, έτσι ώστε να μειώσουμε συνολικότερα μακροπρόθεσμα το περιβαλλοντικό μας αποτύπωμα»
«Τα πλαστικά επιμερίζονται σε όλο και μικρότερα κομμάτια ανάλογα με τις φυσικές εργασίες που λαμβάνουν χώρο στο θαλάσσιο περιβάλλον, την ηλιακή ακτινοβολία, τα ρεύματα τον κυματισμό τα οποία όχι μόνο κατακερματίζουν τα πλαστικά αλλά τα μεταφέρουν και σε διαφορετικές περιοχές. Ο χρόνος που κάνουν τα πλαστικά να κατακερματιστούν έχει να κάνει με την σύνθεση τους. Έχουμε πολλά διαφορετικά κράματα και μείγματα ανάλογα με το τι χρήση έχουν όπως το πολυαιθυλένιο ή το που χρησιμοποιούμε ευρέως και τα βρίσκουμε και μέσα στα θαλάσσια οικοσυστήματα», συνεχίζει η κα. Μαρμαρά.
Παράλληλα, είναι αποδεδειγμένο ότι τα πλαστικά καταναλώνονται από τα ψάρια, τραυματίζουν τα ζώα της θάλασσας και κατ’ επέκταση καταναλώνονται και από τους ανθρώπους μέσω της διατροφικής αλυσίδας, ωστόσο παραμένει άγνωστο το πώς αυτό επηρεάζει την υγεία τους. Όπως εξηγεί και η δόκτωρ, «Η κατάποση των πλαστικών έχει επιβεβαιωθεί από πολλά είδη ψαριών. Σε κάποια έχει επιβεβαιωθεί και η αρνητική επίπτωση της κατάποσης. Το πλαστικό από μόνο του δεν είναι καθαρά το πρόβλημα αλλά οι πλαστικοποιητές, που αποτελούν πρόσθετες ουσίες που χρησιμοποιούνται μπορούν να απορροφηθούν πολύ εύκολα από τον ιστό του ψαριού»
Αλλαγή των συνηθειών και σεβασμός στο περιβάλλον
Η λύση στην καταπολέμηση του προβλήματος είναι απλή καθώς απλά πρέπει να σταματήσουμε να πετάμε πλαστικά στις θάλασσες και να μαζεύουμε τα προσωπικά μας απορρίμματα κάθε φορά που επισκεπτόμαστε τις ελληνικές παραλίες. Απώτερος όμως στόχος αποτελεί η αλλαγή των συνηθειών όλων μας και η αφύπνιση της περιβαλλοντικής ευαισθησίας σε όλους του τομείς.
Όπως χαρακτηριστικά υπογραμμίζουν και οι περιβαλλοντολόγοι:
«Κάτι που είναι εύκολο για εμάς μπορεί να έχει πολύ μεγαλύτερη επίπτωση από αυτό που μπορούμε να σκεφτούμε . Το θέμα είναι να βρούμε λύσεις που θα αποτελούν μέρος της συνήθειας μας αυτή η λύση θα έχει αποτύπωμα. Αν καταφέρουμε αθροιστικά και ατομικά προσωποποιημένα να αφομοιώσουμε τις συνήθειες τότε συνολικά θα έχουμε βελτίωση της κατάστασης»
«Ο σεβασμός στο περιβάλλον έχει μεγάλη αξία, οι μικρές επιλογές του καθενός από εμάς στην ουσία δημιουργούν το τεράστιο πρόβλημα».
Ξενικά είδη
Ενα άλλο ζήτημα που απασχολεί τους περιβαλλοντολόγους και εντείνεται με την αύξηση της θερμοκρασίας είναι η εμφάνιση ξενικών ειδών στις ελληνικές θάλασσες. Ως ξενικά είδη προσδιορίζονται οι οργανισμοί που εμφανίζονται σε περιοχές πέραν της φυσικής γεωγραφικής τους κατανομής, λόγω ανθρωπογενών παρεμβάσεων και των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.
Ο κος. Μιχάλης Ραγκούσης, υποψήφιος διδάκτορας στο πανεπιστήμιο Αιγαίου με εξειδίκευση στην θαλάσσια βιολογία και οικολογία και συγκεκριμένα στα ξενικά είδη τονίζει στην Karfitsa τα εξής:
«Τα ξενικά είδη είναι πολλά στις ελληνικές θάλασσες και έχουν εισέλθει στην Μεσόγειο από την διώρυγα του Σουέζ μέσω της ναυσιπλοΐας από τροπικά και ζεστά κλίματα. Η κλιματική κρίση και η αύξηση της θερμοκρασίας και συγκεκριμένα της θάλασσας στην Μεσόγειο βοηθάει τα ξενικά είδη να γίνονται πιο ανταγωνιστικά σε σχέση με τα δικά μας είδη. Ο ανθρώπινος παράγοντας είναι ο λόγος που αυτά τα είδη έχουν βγει εκτός του εύρους της πραγματικής γεωγραφικής κατανομής τους . Επηρεάζονται μέσω της κλιματικής αλλαγής, της υπεραλίευσης, με τις καταναλωτικές επιλογές μας. Επομένως, όταν ως καταναλωτές επιλέγουμε ένα ξενικό είδος τότε βοηθάμε το τοπικό οικοσύστημα».
