Έναν αγώνα δρόμου 520 χιλιομέτρων, από τη Νυμφαία Ροδόπης έως τα Άνω Πορόια Σερρών, ξεκινά στις 3 Οκτωβρίου ο Θεσσαλονικιός χειρουργός και δρομέας υπεραποστάσεων Στέργιος Αράπογλου.
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΑΝΗΣ
Σε 15 ημέρες θα διατρέξει και τα 21 οχυρά της Γραμμής Μεταξά, αποτίοντας φόρο τιμής στους 597 νεκρούς και τους 114 αγνοουμένους της γερμανικής εισβολής της 6ης Απριλίου 1941. Η διαδρομή θα ολοκληρωθεί λίγες ημέρες πριν από την 86η επέτειο του «ΟΧΙ», φέρνοντας ξανά στο προσκήνιο το λιγότερο γνωστό «όχι» των μαχητών των οχυρών.
Η απόφαση
Ο Στέργιος Αράπογλου άρχισε να επεξεργάζεται το εγχείρημα της ένωσης των οχυρών της Γραμμής Μεταξά πριν από τέσσερα χρόνια. «Έκανα τότε την κατόπτευση της διαδρομής των ελληνικών ολοκαυτωμάτων, όταν έτρεξα 3.064 χιλιόμετρα σε 50 ημέρες, περνώντας από 65 μνημεία ολοκαυτωμάτων σε όλη τη χώρα», εξηγεί στην «Κ».
Στον αγώνα εκείνο γνώρισε τον συνταγματάρχη Νίκο Γκιρμπάτση, ο οποίος, στο πλαίσιο της διατριβής του, εντοπίζει και επανασχεδιάζει τα 21 οχυρά της Γραμμής Μεταξά στην ελληνοβουλγαρική μεθόριο.
«Σκέφτηκα ότι όλη αυτή η δουλειά που κάνει θα μπορούσε να αναδειχθεί και, παράλληλα, να αναδείξει το μέγεθος του μεγαλύτερου οχυρωματικού τεχνικού έργου στην πατρίδα μας κατά τον 20ό αιώνα.
Πρότεινα να συνδέσω τα οχυρά αυτά σε μία ενιαία διαδρομή και να τη διατρέξω, σταματώντας σε κάθε οχυρό και παρουσιάζοντας συνοπτικά την ιστορία του: πότε κατασκευάστηκε, ποια ήταν η αποστολή του, πώς επανδρωνόταν, τι ακριβώς συνέβη στη μάχη και, κυρίως, ποιοι ήταν οι μαχητές των οχυρών που σκοτώθηκαν και ποιοι εξακολουθούν να θεωρούνται αγνοούμενοι», αναφέρει ο κ. Αράπογλου.
Ο σχεδιασμός
Αφού σχεδίασε τη διαδρομή, ο γιατρός προχώρησε στην επιτόπια κατόπτευσή της. «Η διαδρομή χρειάστηκε να τροποποιηθεί σε πολλά σημεία, καθώς υπάρχουν οχυρά σε πολύ δύσβατες περιοχές, εγκαταλειμμένα στην τύχη τους.
Σε ορισμένα σημεία τα μονοπάτια έχουν χαθεί κάτω από πυκνή βλάστηση και πεσμένους κορμούς δέντρων. Στο Μπέλες, για παράδειγμα, υπάρχουν τόσοι πολλοί πεσμένοι κορμοί, ώστε δεν μπορείς να ακολουθήσεις το μονοπάτι που οδηγεί από το ένα σημείο στο άλλο. Είναι, βέβαια, συγκινητικό να βλέπεις μπροστά σου μια χειροπιαστή, ζωντανή ιστορία ηλικίας 80 ετών».
Στις 3 Οκτωβρίου ο κ. Αράπογλου θα ξεκινήσει από το ανατολικότερο οχυρό της Γραμμής Μεταξά, στη Νυμφαία Ροδόπης, 17 χιλιόμετρα βόρεια της Κομοτηνής. Κινούμενος προς τα δυτικά, θα σταματήσει σε όλα τα οχυρά.
«Σε 15 ημέρες θα διανύσω 520 χιλιόμετρα, τα περισσότερα σε ορεινούς όγκους, και θα καταλήξω στα Άνω Πορόια Σερρών, στους πρόποδες του όρους Μπέλες. Η διαδρομή θα ολοκληρωθεί στο Πολυβολείο 9, λίγα χιλιόμετρα πάνω από το χωριό. Στη συνέχεια θα κατεβούμε στην πλατεία, όπου θα τελεστεί τρισάγιο στη μνήμη των νεκρών και των αγνοουμένων και θα ακουστούν όλα τα ονόματα αυτών των “άγνωστων” ηρώων», τονίζει.
Ο φόρος τιμής
Εκείνο που τον συγκινεί περισσότερο είναι ο φόρος τιμής στους 597 νεκρούς και τους 114 αγνοουμένους. «Βρήκα στοιχεία με ονοματεπώνυμα, ημερομηνίες γέννησης, τόπους καταγωγής, τα οχυρά στα οποία υπηρετούσαν και τα σημεία όπου ακριβώς θυσιάστηκαν υπέρ πατρίδος», λέει συγκινημένος.
Κατάφερε, μάλιστα, να έρθει σε επαφή με απογόνους των ηρώων, οι οποίοι θα ταξιδέψουν έως τα οχυρά όπου έπεσαν οι συγγενείς τους, για να ακούσουν, έστω και για λίγο, το όνομα του δικού τους ανθρώπου.
«Η συντριπτική πλειονότητα των αγνοουμένων βρισκόταν στους λόχους προκάλυψης, στην πρώτη γραμμή δηλαδή. Ήταν εκείνοι που δέχθηκαν πρώτοι τον κύριο όγκο των γερμανικών πυρών και πολλοί από αυτούς εξαϋλώθηκαν».
Σύμφωνα με τον γιατρό, σημαντικό μέρος των στοιχείων προέρχεται από γερμανικά αρχεία. «Οι Γερμανοί είχαν μαζί τους επίσημο φωτογράφο, ο οποίος ακολουθούσε για λογαριασμό του τμήματος προπαγάνδας. Το φωτογραφικό υλικό βρίσκεται στα γερμανικά αρχεία και από εκεί αντλούμε τις περισσότερες πληροφορίες. Υπάρχουν φωτογραφίες Ελλήνων που σκοτώθηκαν, στις οποίες οι Γερμανοί υποχρεώνουν αιχμαλώτους να θάψουν τους νεκρούς συμπατριώτες τους ακριβώς έξω από τα οχυρά».
Αυτοί οι άνθρωποι, σύμφωνα με την έρευνα του γιατρού, ήταν εκείνοι που είπαν το δεύτερο μεγάλο «ΟΧΙ». Στις 6 Απριλίου 1941 προέταξαν τα στήθη τους στην ελληνοβουλγαρική μεθόριο απέναντι στη μεγαλύτερη πολεμική μηχανή της εποχής.
«Αυτό το “ΟΧΙ” ήταν σπουδαιότερο», λέει ο γιατρός και εξηγεί: «Ο καλύτερος οπλισμός και το μεγαλύτερο μέρος του στρατού βρίσκονταν στην Πίνδο. Αν δεν υπήρχαν τα οχυρά και οι ελάχιστοι αυτοί στρατιώτες, θα χρειαζόμασταν πέντε μεραρχίες για να φυλάμε τα σύνορα. Οι μεραρχίες αυτές ήταν διαθέσιμες και πολεμούσαν στην Πίνδο.
Κι όμως, αυτά τα λιγοστά νέα παιδιά, που ήρθαν από κάθε γωνιά της Ελλάδας, ίσως γνωρίζοντας και την τύχη τους, άφησαν πίσω τους οικογένειες. Έφτασαν εκεί και κάτι τα μεταμόρφωσε. Ήρθαν αντιμέτωπα με αφάνταστα υπέρτερες δυνάμεις, αλλά υπερασπίζονταν τα σπίτια τους και τους ανθρώπους που άφησαν πίσω. Γιατί αυτό είναι η πατρίδα».
Μελετώντας την ιστορία πριν από τον αγώνα, ο Στέργιος Αράπογλου επισημαίνει πως ήταν «σαν να προβλήθηκε στον χωροχρόνο η μάχη των Θερμοπυλών. Κάτι λειτούργησε μέσα τους, μια κυτταρική μνήμη ίσως, και τους έκανε ανίκητες πολεμικές μηχανές. Σε πολλά οχυρά είχε φτάσει η διαταγή παράδοσης μετά τη συνθήκη. Και οι στρατιώτες έλεγαν: “Εμείς, που τους νικήσαμε στο πεδίο της μάχης, θα παραδοθούμε; Ο νικητής θα παραδοθεί στον ηττημένο;”. Έλεγαν ότι θα πέσουν μέχρις ενός. Κι όμως, για πολλούς από αυτούς δεν ξέρουμε καν πού είναι θαμμένοι. Οφείλουμε, λοιπόν, να ακουστούν έστω τα ονόματά τους».
Ποιος είναι ο Στέργιος Αράπογλου
Ο αγώνας αυτός είναι, όπως λέει, στόχος ζωής. Άλλωστε, ολόκληρη η αθλητική του πορεία, παράλληλα με την ιατρική, είναι γεμάτη από ανάλογα εγχειρήματα.
Ο Στέργιος Αράπογλου γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη και είναι πατέρας τεσσάρων παιδιών. Εργάζεται ως γενικός χειρουργός στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης τα τελευταία 25 χρόνια. Από το 2018 είναι διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Εκτός από πολύτεκνος πατέρας και γιατρός, είναι δρομέας υπεραποστάσεων και Σπαρταθλητής. Το 2011 τερμάτισε στο «Σπάρταθλον», τον αγώνα των 246 χιλιομέτρων από την Αθήνα έως τη Σπάρτη, που θεωρείται ο δυσκολότερος στο είδος του παγκοσμίως. Σχεδιάζει μεγάλες, πολυήμερες διαδρομές, εμπνευσμένες από ιστορικά γεγονότα ή κοινωνικά ζητήματα. Δεν έχει χορηγούς και χρηματοδοτεί μόνος του τα εγχειρήματα που υλοποιεί.
Το 2016 έτρεξε από το Μεγάλο Ζαλούφι της Ανατολικής Θράκης, στην Τουρκία, έως το Καλοχώρι Θεσσαλονίκης, διανύοντας συνολικά 573 χιλιόμετρα. Κουβαλούσε χώμα και νερό από τα πάτρια εδάφη, ώστε να φυτευτούν δύο ελιές στην πλατεία του Καλοχωρίου, στη μνήμη των δύο μικρών αδελφών του παππού του, που χάθηκαν και έμειναν άταφα στις αλησμόνητες πατρίδες.
Το 2018 έγινε ο πρώτος αθλητής στην ιστορία που διέσχισε τρέχοντας ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα, από το βορειότερο έως το νοτιότερο γεωγραφικό σημείο της. Ξεκίνησε από το Ορμένιο Έβρου και έφτασε στο ακρωτήριο Ταίναρο Λακωνίας, διανύοντας 1.519 χιλιόμετρα σε 23 ημέρες. Ο σκοπός του εγχειρήματος, με τίτλο «Ο Δρόμος του Τάκη Σκουλή», ήταν τριπλός: ο σεβασμός στον δάσκαλο, ο καθαρός αθλητισμός χωρίς αναβολικά και η πρόληψη των τροχαίων δυστυχημάτων.
Το 2023 υλοποίησε μία διαδρομή 3.064 χιλιομέτρων σε 50 ημέρες. Το εγχείρημα, με τίτλο «Στα Ελληνικά Ολοκαυτώματα», ένωσε σε μία νοητή γραμμή 65 μνημεία ολοκαυτωμάτων στην ηπειρωτική Ελλάδα και στην Κρήτη, με σκοπό να αναδείξει το μέγεθος των θηριωδιών που διέπραξαν οι Γερμανοί εγκληματίες πολέμου στην πατρίδα μας την περίοδο 1941-1944.
Η εκκίνηση δόθηκε το πρωί της Δευτέρας 3 Απριλίου 2023 από το χωριό Μαράσια Έβρου. Χρειάστηκαν 50 ημέρες για να διασχίσει ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα και, στη συνέχεια, την Κρήτη απ’ άκρου εις άκρον, και στους τέσσερις νομούς της.
