Χαίρομαι που γράφω για την ΚΑΡΦΙΤΣΑ -που συμπληρώνει 17 χρόνια ζωής και εύχομαι να τα εκατοστήσει- και τους αναγνώστες της, γιατί έχουμε κάτι κοινό —μιλάμε από καρδιάς! Θα σας πω, λοιπόν, σύντομα τα λίγα αλλά σπουδαία του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου και μετά θα απαντήσω στα καίρια ερωτήματα σας όσο καλύτερα μπορώ.
Του Κυριάκου Αναστασιάδη
Τα δημόσια Πανεπιστήμια καθυστερούν τις αλλαγές που χρειάζονται για να επιβιώσουν. Όχι γιατί τους λείπουν τα πολλά χρήματα ή τα καλά μυαλά, αλλά γιατί δεν τολμούν. Και δεν τολμούν για δύο κύριους λόγους: αφενός, γιατί έχουν εφησυχαστεί στις συνθήκες του Δημοσίου και, αφετέρου, γιατί χάνουν όλο και περισσότερο την επαφή τους με τις εξελίξεις της αγοράς —δηλαδή, τους εκρηκτικούς ρυθμούς του πραγματικού κόσμου, εντός και εκτός Ελλάδας. Όταν λέω ότι το Αριστοτέλειο πρέπει να βρεθεί στον ίδιο αιώνα με τις φοιτήτριες και τους φοιτητές του, εννοώ ότι δε μπορείς να διδάξεις και να μετατρέψεις σε επιστήμονες τα παιδιά της Gen Z και της Alpha χωρίς ψηφιακό περιβάλλον, χωρίς νέα γνωστικά αντικείμενα και κλεισμένος στα εθνικά σου στεγανά.
Τα διεθνή προπτυχιακά προγράμματα που ιδρύουμε αυτές τις μέρες πατούν στα βήματα του πρώτου αγγλόγλωσσου προγράμματος προπτυχιακών σπουδών της Ιατρικής και έχουν αυτό το σκοπό: να δώσουν
στους νέους ανθρώπους το περιβάλλον και την αξία των σπουδών που προσφέρουν σήμερα τα καλύτερα Πανεπιστήμια του κόσμου. Ήμουν Πρόεδρος της Ιατρικής όταν ξεκινήσαμε —είμαι Πρύτανης σήμερα— και σας λέω απερίφραστα ότι ένα σύγχρονο, διεθνές Πανεπιστήμιο που αποφασίζει και κινείται γρήγορα είναι στοιχειώδης όρος επιβίωσης για την ίδια μας τη χώρα. Μπορούν να το πετύχουν τα δημόσια ελληνικά Πανεπιστήμια;
Ναι, μπορούν! Φτάνει να ξεμουδιάσουν λίγο και να τολμήσουν.
Θα σας φανεί απίθανο, αλλά ακόμη πιο σημαντικό και από το ίδιο το Πανεπιστήμιο —δημόσιο ή μη κρατικό, έχει μικρή διαφορά και σας το λέει ένας Καθηγητής και Καρδιοχειρουργός που υπηρετεί μόνο το Δημόσιο—είναι το νηπιαγωγείο, το Δημοτικό και το Γυμνάσιο —ή, αλλιώς, η βασική εκπαίδευση. Είναι ακριβώς όπως η πρόληψη και η πρωτοβάθμια Υγεία! Αν δε δώσουμε προτεραιότητα σ΄αυτά, ούτε ίσες ευκαιρίες, ούτε στέρεες βάσεις, ούτε διαρκή αποτελέσματα, ούτε, πολύ περισσότερο, καλύτερα Νοσοκομεία και Πανεπιστήμια ή αισιόδοξο εθνικό μέλλον δε δικαιούμαστε να περιμένουμε. Ποιος θα έπρεπε να είναι ο στόχος της βασικής εκπαίδευσης; Να αποδίδει δεκαπεντάχρονες νέες και νέους πολίτες, που ξέρουν όχι μόνο να γράφουν και να διαβάζουν, όχι μόνο να χειρίζονται με αυτοπεποίθηση αριθμητικούς λογαριασμούς, αλλά και να μπορούν να καταλαβαίνουν τον πλανήτη και τους πολιτισμούς του, να απολαμβάνουν τις Τέχνες και την Άθληση και, κυρίως, να συνεργάζονται και να επιτυγχάνουν στόχους. Να είναι, δηλαδή, με δυο λέξεις, ανεξάρτητοι και χρήσιμοι. Με μια μόνο λέξη, αισιόδοξοι!
Τι έχουμε σήμερα; Πρωταθλητισμό στην παιδική παχυσαρκία, στον λειτουργικό αναλφαβητισμό, στο screen- time, στους εθισμούς και στη βία. Αντί να τα μαθαίνουμε να μαθαίνουν και να χαίρονται το σχολείο, τώρα τροφοδοτούμε τα παιδιά μας με ισχυρές δόσεις κριτικής των πάντων και ακόμη πιο ισχυρή την πεποίθηση ότι οι χαμηλές επιδόσεις ή οι αποτυχίες δεν οφείλονται στην έλλειψη οράματος, πείσματος ή προσπάθειας, αλλά στην αδικία ή στη στέρηση κάποιου νεφελώδους δικαιώματος! Αν εκθρέφουμε απογοητευμένους, ημιμαθείς και θυμωμένους ανθρώπους, γιατί απορούμε που γρονθοκοπούν και κλέβουν συνομηλίκους, βασανίζουν ζώα για επίδειξη και που δε θα πολυσκεφτούν πριν βλάψουν σοβαρά μια κοινωνία που τους υποσχέθηκε τα πάντα, άλλα δεν τους είπε κουβέντα για τις υποχρεώσεις τους;
Μήπως έτσι δεν κάνουμε και με τις πόλεις μας; Πάρτε παράδειγμα τη Θεσσαλονίκη. Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου αυτό “το σταυροδρόμι των πολιτισμών”, ήταν προορισμένο να γίνει “το κέντρο της ανάπτυξης των Βαλκανίων”! Στο μεταξύ, συζητούσε ατέρμονα αν θέλει μετρό ή τραμ, υποθαλάσσια ή καραβάκια, εντός ή εκτός το εκθεσιακό της κέντρο, δυτικά ή ανατολικά στραμμένη την ανάπτυξη της …ένας ατέλειωτος καυγάς που μας κόστισε δεκαετίες και μας καθήλωνε άπρακτους να παρακολουθούμε τις υποδομές μας να γερνάνε, τους εκλεκτούς μας να φεύγουν και τις μεγαλοστομίες να αποδεικνύονται κούφια λόγια. Σκεφτείτε ότι στην απόλυτη πανεπιστημιούπολη, στην πόλη των τριών Πανεπιστημίων, στην πόλη με το μεγαλύτερο ποσοστό φοιτητών, ερευνητών και διδακτικού προσωπικού στον πληθυσμό της, στην πόλη με το μεγαλύτερο Πανεπιστήμιο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, πρώτη φορά Δήμαρχος ήρθε να υποδεχθεί τους πρωτοετείς μας φέτος!
Για το πρακτέο δεν έχω παρά μια πρόταση: εργαστείτε επίμονα, συνεργαστείτε με τους καλύτερους, κοιτάξτε ψηλά! Κι αν έχει δίκιο ο Αριστοτέλης, η αριστεία θα γίνει συνήθεια!
*Ο Κυριάκος Αναστασιάδης MD, PhD, FETCS, FCCP, FESC είναι Καθηγητής Καρδιοχειρουργικής ΚΑΙ Πρύτανης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
