Η αναστάτωση στον αμερικανικό εναέριο χώρο έλαβε τέλος, καθώς η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (FAA) ανακοίνωσε την αποκατάσταση της λειτουργίας των αεροπορικών μεταφορών και έδωσε το πράσινο φως για την επανέναρξη των απογειώσεων σε όλα τα αεροδρόμια των ΗΠΑ.
Ωστόσο, πίσω από την επιστροφή στην κανονικότητα παραμένει ένας βαρύς απολογισμός: περισσότερες από 10.200 πτήσεις καθυστέρησαν και πάνω από 5.100 ακυρώθηκαν, εξαιτίας μιας σοβαρής δυσλειτουργίας στις επικοινωνίες των κέντρων ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας.
Το αεροπορικό μπλακ άουτ προκάλεσε εκτεταμένη αναστάτωση σε ολόκληρη τη χώρα, με χιλιάδες επιβάτες να βλέπουν τα ταξιδιωτικά τους σχέδια να ανατρέπονται. Η εντολή καθήλωσης των αεροσκαφών τέθηκε σε ισχύ την Παρασκευή στις 15:36, ώρα Ανατολικής Ακτής των ΗΠΑ (22:36 ώρα Ελλάδας), και παρέμεινε ενεργή για σχεδόν πέντε ώρες. Η FAA ανακοίνωσε την άρση της στις 20:15 τοπική ώρα, δηλαδή στις 03:15 τα ξημερώματα του Σαββάτου στην Ελλάδα.
Η επανέναρξη των απογειώσεων έβαλε τέλος στην άμεση κρίση, δεν έδωσε όμως απαντήσεις σε όλα τα ερωτήματα. Τι προκάλεσε τη δυσλειτουργία που επηρέασε τις επικοινωνίες των ελεγκτών σε εθνικό επίπεδο; Πόσο ευάλωτες είναι τελικά οι υποδομές που διαχειρίζονται μία από τις μεγαλύτερες αεροπορικές αγορές του κόσμου;
Γιατί δόθηκε εντολή να καθηλωθούν τα αεροσκάφη
Στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε, οι υπουργοί Μεταφορών και Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ εξήγησαν ότι η απόφαση για την καθολική αναστολή των απογειώσεων ελήφθη προληπτικά, με βασικό κριτήριο την ασφάλεια των πτήσεων.
Ο υπουργός Μεταφορών Σον Ντάφι έστρεψε την προσοχή σε ένα πρόβλημα που απασχολεί εδώ και χρόνια τις αμερικανικές Αρχές: την παλαιότητα του συστήματος ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας. Όπως υπογράμμισε, οι υποδομές χρειάζονται γενναία χρηματοδότηση και συνολική αναβάθμιση, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στις σύγχρονες ανάγκες των αερομεταφορών.
Μάλιστα, έδωσε και μια σαφή εικόνα για το οικονομικό μέγεθος της παρέμβασης που θεωρεί αναγκαία, αποκαλύπτοντας ότι οι δικές του απαιτήσεις ξεπερνούν την πρόταση του προέδρου των ΗΠΑ. «Ο πρόεδρος έχει ζητήσει 30 δισεκατομμύρια δολάρια. Εγώ θέλω 50 δισεκατομμύρια», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκε και ο υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας Μαρκγουέιν Μάλιν, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει μέχρι στιγμής καμία ένδειξη πως το περιστατικό συνδέεται με «κυβερνοεπίθεση». Παράλληλα, χαρακτήρισε αναγκαίο τον «εκσυγχρονισμό» των συστημάτων, υπολογίζοντας το κόστος του εγχειρήματος σε «περίπου 50 δισεκατομμύρια δολάρια».
«Απαρχαιωμένα» τα συστήματα
Το περιστατικό δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο τεχνολογικό πρόβλημα, αλλά αναδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει εδώ και καιρό το αμερικανικό σύστημα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας. Οι τεχνικές βλάβες, οι διακοπές επικοινωνιών και οι ελλείψεις σε ελεγκτές δημιουργούν ένα περιβάλλον αυξημένης πίεσης για την FAA, την ώρα που κρίσιμες υποδομές εξακολουθούν να βασίζονται σε παλαιότερη τεχνολογία.
Η ανάγκη ανανέωσης του συστήματος έχει ήδη περάσει και στο επίπεδο της χρηματοδότησης. Το Κογκρέσο ενέκρινε πέρυσι κονδύλι 12,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών, ωστόσο οι ανάγκες φαίνεται να είναι πολύ μεγαλύτερες. Την Παρασκευή, η FAA και ο Λευκός Οίκος ζήτησαν επιπλέον 30,1 δισεκατομμύρια δολάρια, προκειμένου να προχωρήσουν οι απαραίτητες παρεμβάσεις.
Ενδεικτικό της σοβαρότητας του περιστατικού είναι ότι η καθολική καθήλωση αεροσκαφών στα αμερικανικά αεροδρόμια έχει καταγραφεί μόλις μία ακόμη φορά μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001. Αυτό συνέβη τον Ιανουάριο του 2023, όταν η FAA είχε αναστείλει τις απογειώσεις για σχεδόν δύο ώρες.
Η τεχνητή νοημοσύνη στο νέο σχέδιο για τις αερομεταφορές
Την ίδια στιγμή, το αεροπορικό μπλακ άουτ φέρνει στο προσκήνιο και μια άλλη πτυχή της τεχνολογικής αναβάθμισης που σχεδιάζουν οι αμερικανικές Αρχές: την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα αμερικανικών μέσων ενημέρωσης, η FAA έχει παρουσιάσει ένα νέο ψηφιακό εργαλείο, προϋπολογισμού περίπου 875 εκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο φιλοδοξεί να βελτιώσει τη διαχείριση των πτήσεων στα τρία μεγαλύτερα αεροδρόμια της ευρύτερης περιοχής της Ουάσιγκτον.
Η πρωτοβουλία δεν σταματά, ωστόσο, στην αμερικανική πρωτεύουσα. Όπως ανακοίνωσε η υπηρεσία στις 10 Νοεμβρίου, σχεδιάζεται η επέκταση του συστήματος και στα 22 περιφερειακά κέντρα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας των ΗΠΑ. Η FAA διευκρινίζει ότι η νέα τεχνολογία δεν έρχεται να αντικαταστήσει τους ελεγκτές, αλλά να λειτουργήσει ως πρόσθετο εργαλείο υποστήριξης της εργασίας τους.
Το σύστημα ονομάζεται SMART (Strategic Management of Airspace, Routes and Trajectories) και αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη, συνδυάζοντας δεδομένα για τον καιρό, την κίνηση των αεροσκαφών, τις διαθέσιμες διαδρομές και τη στελέχωση των κέντρων ελέγχου.
Με βάση τις πληροφορίες αυτές, μπορεί να προτείνει πιο αποτελεσματικές διαδρομές για τα αεροσκάφη, επιδιώκοντας να περιορίσει τις καθυστερήσεις και τον χρόνο αναμονής. Στόχος είναι η καλύτερη αξιοποίηση του διαθέσιμου εναέριου χώρου και η ομαλότερη διαχείριση της αυξημένης αεροπορικής κίνησης.
Το ερώτημα, πάντως, αν υπάρχει οποιαδήποτε σύνδεση ανάμεσα στην επέκταση του SMART και στα προβλήματα επικοινωνίας που οδήγησαν στο μπλακ άουτ τέθηκε ευθέως στον Μαρκγουέιν Μάλιν. Ο υπουργός δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να διερευνηθεί η συγκεκριμένη διάσταση, απαντώντας λακωνικά: «Το εξετάζουμε».
CBS: Αναβάθμιση λογισμικού πίσω από την κατάρρευση των επικοινωνιών;
Ένα ακόμη στοιχείο που ενδέχεται να φωτίσει την υπόθεση αφορά το ιδιωτικό δίκτυο επικοινωνιών που συνδέει τις εγκαταστάσεις ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας σε ολόκληρες τις ΗΠΑ.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του CBS News, το οποίο επικαλείται πολλαπλές πηγές, μια αναβάθμιση λογισμικού στο συγκεκριμένο δίκτυο φέρεται να προκάλεσε επανεκκίνηση και στη συνέχεια κατάρρευση του συστήματος. Η εξέλιξη αυτή είχε ως αποτέλεσμα να διακοπούν οι επικοινωνίες σε εθνικό επίπεδο, δημιουργώντας τις συνθήκες που οδήγησαν στην αναστολή των απογειώσεων.
Το συγκεκριμένο δίκτυο διαχειρίζεται η εταιρεία L3Harris Technologies, η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο των σχετικών αναφορών. Ωστόσο, σύμφωνα με το αμερικανικό δίκτυο, η εταιρεία δεν απάντησε άμεσα στο αίτημα του CBS News για σχολιασμό.
