Του Χρήστου Μυτιλινιού
Νέο σαφές μήνυμα προς την Τουρκία ότι η ευρωπαϊκή της πορεία προϋποθέτει σεβασμό προς την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών-μελών έστειλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Οι Βρυξέλλες βάζουν στο κάδρο χωρικά ύδατα, εναέριο χώρο και δικαιώματα αξιοποίησης φυσικών πόρων
Απαντώντας σε ερώτηση του ευρωβουλευτή της Νέας Δημοκρατίας Γιώργου Αυτιά, η Επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος υπενθύμισε ότι η Άγκυρα οφείλει να αποφεύγει απειλές και ενέργειες που επιβαρύνουν τις σχέσεις καλής γειτονίας και να σέβεται τα δικαιώματα των κρατών-μελών.
Η τοποθέτηση έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς η ευρωπαϊκή αναφορά αφορά ρητά ζητήματα που βρίσκονται στον πυρήνα των ελληνοτουρκικών διαφορών: χωρικά ύδατα, εναέριος χώρος και δικαιώματα εξερεύνησης και εκμετάλλευσης φυσικών πόρων.
Το ερώτημα Αυτιά
Ο Γιώργος Αυτιάς έθεσε στην Κομισιόν το ζήτημα της ευρωπαϊκής χρηματοδοτικής στήριξης προς την Τουρκία, ζητώντας ουσιαστικά να αποσαφηνιστεί πώς μπορεί μια χώρα που παραμένει υποψήφια προς ένταξη να διατηρεί απειλητική ρητορική απέναντι σε κράτος-μέλος της Ένωσης.
Η απάντηση της Επιτρόπου κινήθηκε στη γραμμή της πάγιας ευρωπαϊκής θέσης: η συνεργασία με την Τουρκία παραμένει επιθυμητή, αλλά συνοδεύεται από συγκεκριμένες υποχρεώσεις.
Η Κομισιόν υπενθυμίζει ότι το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχουν καλέσει επανειλημμένα την Άγκυρα να αποφεύγει απειλές και ενέργειες που βλάπτουν τις σχέσεις καλής γειτονίας.
Στο επίκεντρο τα δικαιώματα στη θάλασσα
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η αναφορά στα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών-μελών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι τα κράτη-μέλη έχουν δικαιώματα εξερεύνησης και εκμετάλλευσης φυσικών πόρων, τα οποία πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με το ευρωπαϊκό και το διεθνές δίκαιο και ειδικότερα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Για την Ελλάδα, η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς η Τουρκία αμφισβητεί σειρά ελληνικών θέσεων σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες και δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος στην UNCLOS.
Η Κομισιόν επαναφέρει έτσι το ευρωπαϊκό πλαίσιο μέσα στο οποίο πρέπει να αντιμετωπίζονται οι σχετικές διαφορές: σεβασμός της κυριαρχίας, των κυριαρχικών δικαιωμάτων και του Διεθνούς Δικαίου.
Η Τουρκία παραμένει υποψήφια, αλλά οι διαπραγματεύσεις έχουν παγώσει
Η Τουρκία εξακολουθεί να έχει καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη χώρας, ωστόσο οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις βρίσκονται ουσιαστικά σε στασιμότητα από το 2018.
Στο ευρωπαϊκό μικροσκόπιο παραμένουν ζητήματα κράτους δικαίου, θεμελιωδών δικαιωμάτων και σχέσεων καλής γειτονίας.
Την ίδια ώρα, η προενταξιακή χρηματοδότηση προς την Τουρκία έχει περιοριστεί και έχει επικεντρωθεί περισσότερο στην κοινωνία των πολιτών, στις επαφές μεταξύ των λαών και σε συγκεκριμένες ευρωπαϊκές προτεραιότητες.
«Δεν είναι λευκή επιταγή»
Η απάντηση της Κομισιόν δεν συνιστά νέα απόφαση κυρώσεων κατά της Τουρκίας. Ωστόσο, διατυπώνει με σαφήνεια τα όρια μέσα στα οποία μπορεί να κινηθεί η ευρωπαϊκή προσέγγιση.
Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να διατηρήσουν ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας με την Άγκυρα, αλλά ταυτόχρονα ξεκαθαρίζουν ότι η συνεργασία δεν μπορεί να πραγματοποιείται εις βάρος των δικαιωμάτων ενός κράτους-μέλους.
Το μήνυμα προς την Τουρκία είναι επομένως σαφές: η ευρωπαϊκή πορεία και η στενότερη συνεργασία με την ΕΕ προϋποθέτουν σεβασμό της κυριαρχίας, των κυριαρχικών δικαιωμάτων και του Διεθνούς Δικαίου.
Για την Ελλάδα, η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποτελεί ακόμη μία επιβεβαίωση ότι τα ζητήματα που αφορούν την ελληνική κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα παραμένουν ενταγμένα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο και δεν αντιμετωπίζονται ως μια απλή διμερής διαφορά.
