Τα τελευταία χρόνια οι γονείς ανηλίκων καλούνται να γνωρίσουν και να ενημερωθούν για τους κινδύνους του διαδικτύου, ενώ λίγο αργότερα στην καθημερινότητα των παιδιών μπήκαν και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πλέον ένα νέο σημαντικό θέμα που απασχολεί είναι η σωστή χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και των δυνατοτήτων της.
Ρεπορτάζ: Ελίνα Τουκουσμπαλίδου
Το τελευταίο περιστατικό από το Γυμνάσιο Χορτιάτη στη Θεσσαλονίκη, όπου δύο 15χρονοι, χρησιμοποιώντας την τεχνητή νοημοσύνη, έφτιαξαν ψεύτικες γυμνές φωτογραφίες με τα πρόσωπα πέντε συμμαθητριών τους, έρχεται να αναδείξει τους κινδύνους από τη χωρίς όρια χρήση του AI. Χωρίς να έχουν κάποιο εξειδικευμένο υπόβαθρο, οι ανήλικοι μαθητές έφτιαξαν τα λεγόμενα deepfakes, τα οποία είναι γνωστά εδώ και χρόνια στην επιστημονική κοινότητα. «Τα deepfakes είναι εικόνες, βίντεο ή και ηχογραφήσεις, οι οποίες είναι αλλοιωμένες με την τεχνητή νοημοσύνη, έτσι ώστε να δείχνουν ανθρώπους να κάνουν ή να λένε πράγματα που δεν έκαναν ή δεν είπαν ποτέ», εξηγεί στην Karfitsa ο δρ. Κωστής Κωνσταντουδάκης, ερευνητής και ιδιοκτήτης επιχείρησης που εξειδικεύεται στο human machine interaction.
«Πλέον με την άνοδο του AI και των chatbots, οποιοσδήποτε χωρίς εξειδικευμένη γνώση έχει πρόσβαση ώστε να κάνει τέτοια πράγματα. Βέβαια αυτοί που έχουν εξειδικευμένες γνώσεις μπορούν να κάνουν υλικό που να φαίνεται πιο πιστευτό, αλλά πολλές φορές το ποσό πιστευτό είναι το υλικό, δεν είναι αυτό που μας απασχολεί. Δηλαδή μπορεί κάποιος να φτιάξει ψεύτικο πορνογραφικό υλικό απλά για να προσβάλλει και να ταράξει τον άλλο. Ακόμη κι αν φαίνεται το ότι το υλικό είναι ψεύτικο, πάλι γίνεται μεγάλη ζημιά. Πρέπει να μάθουμε ότι αυτό δεν είναι παιχνίδι και πως μπορεί να έχει πολύ σοβαρές ψυχολογικές και κοινωνικές επιπτώσεις», συμπληρώνει.
Με την εξέλιξη της τεχνολογίας, τα deepfakes γίνονται ολοένα και πιο αληθοφανή. Βάσει ευρωπαϊκής νομοθεσίας, σύμφωνα με τον δρ. Κωνσταντουδάκη, θα πρέπει στο υλικό να υπάρχει υδατογράφημα όπου να αναγράφεται ότι πρόκειται για προϊόν AI, είτε ορατό στο χρήστη, είτε αόρατο ώστε να μπορεί να ανιχνευθεί με ειδικά εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.
Ο παράγοντας του σχολείου και της οικογένειας
Τα παιδιά θα πρέπει να μάθουν για τις ψυχολογικές, κοινωνικές και νομικές συνέπειες της λανθασμένης χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης, όπως υπογραμμίζει, μιλώντας στην Karfitsa, ο δικαστικός ψυχολόγος και πραγματογνώμονας της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης, Πάνος Πλουμίδης.
Ειδικότερα: «Θα ξεκινούσα από το τι συσπειρώσεις έχουν γίνει. Γιατί κάποια παιδιά συσπειρώθηκαν και οδηγήθηκαν στην παραβατικότητα. Σαν ψυχολόγος ή διευθυντής του σχολείου θα έψαχνα να δω ποιες ήταν αυτές οι συσχετίσεις που οδήγησαν στη διοργάνωση αυτού του επεισοδίου. Στην εφηβεία έχουμε την ανάγκη αποδοχής από την ομάδα. Με έναν “ανεστραμμένο καθρέφτη”, αυτοί που το έκαναν, το έκαναν για να γίνουν αποδεκτοί από την υπόλοιπη ομάδα, να φανούν οι πιο έξυπνοι, οι πιο προχωρημένοι. Ίσως δεν τους έχουν διδαχθεί τα όρια, τι σημαίνει το γυμνό, τι σημαίνει η εφηβική πορνογραφία. Το έκαναν για να δώσουν ένα μήνυμα εμπαιγμού χωρίς να σκέφτονται τις συνέπειες στα θύματα».
Όταν το AI υποκαθιστά τις συμβουλές των ανθρώπων
Ο κ. Πλουμίδης κρούει μάλιστα καμπανάκι για την αλόγιστη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από εφήβους, οι οποίοι συχνά μοιράζονται σκέψεις, ανησυχίες και προβληματισμούς με το AI, ζητώντας του απαντήσεις, αντί να συμβουλευτούν έναν μεγαλύτερο, γονιό, εκπαιδευτικό ή ψυχολόγο για να τους βοηθήσει.
«Οι γονείς φαντάζομαι ότι είναι πολύ μπερδεμένοι. Έχουν κάθε χρονιά να αντιμετωπίσουν και μια νέα πρόκληση. Μέχρι τώρα ήταν το τάμπλετ και τα social media. Πλέον έχουν και την τεχνητή νοημοσύνη. Όλοι οι γονείς των μαθητών του σχολείου θα πρέπει να εξετάσουν το τι συμβαίνει. Πρέπει να μιλήσουν στα παιδιά για τα όρια και να τονιστεί ότι το AI έχει αναρίθμητες ικανότητες, αλλά δε πρέπει αυτές οι ικανότητες να χρησιμοποιούνται εναντίον του άλλου. Κι αν δε ξέρουν να το χρησιμοποιούν να μπουν περιορισμοί και ίσως να μη το χρησιμοποιούν καθόλου», τονίζει χαρακτηριστικά.
