Περίπου 50.000 στρέμματα έχουν πλημμυρίσει ή μετατραπεί σε βούρκο, χιλιάδες παραγωγοί βλέπουν τη φετινή χρονιά να χάνεται και ζητούν άμεσες αποζημιώσεις και ουσιαστικά έργα πριν ξαναβγούν τα τρακτέρ στους δρόμους.
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΑΝΗΣ
Η λέξη «τέναγος» έρχεται απευθείας από την αρχαία ελληνική γλώσσα και σημαίνει τόπο με στάσιμα νερά. Έλος, δηλαδή, όπως αυτό που υπήρχε στα Τενάγη Φιλίππων πριν αποξηρανθεί το 1932, ώστε να δοθεί για καλλιέργεια σε κατοίκους και πρόσφυγες. Τα Τενάγη Φιλίππων είναι ο βαθύτερος τυρφώνας στον κόσμο. Πρόκειται για έναν φυσικό υγρότοπο τύρφης, ενός υλικού σπογγώδους υφής που δημιουργείται κάτω από στάσιμα νερά, εξαιτίας της αργής σήψης οργανικών στοιχείων. Ως εκ τούτου, οι καλλιέργειες εκεί ανθούν.
«Το χαρακτηριστικό των Τεναγών Φιλίππων είναι η παραγωγικότητα του κάμπου. Επειδή μιλάμε για τυρφώδη εδάφη, έχουν πολύ υψηλά ποσοστά οργανικής ουσίας, που μπορεί να φτάνουν το 50% και το 60%, όταν ένα κοινό έδαφος φτάνει στο 1%. Δεν απαιτούν πολλές λιπάνσεις — οι λιπάνσεις είναι στο 1/3 σε σχέση με άλλες περιοχές — και αποδίδουν στο μέγιστο», εξηγεί στην «Κ» ο Γρηγόρης Τιμοσίδης, γεωπόνος και γραμματέας της Διοικούσας Επιτροπής του παραρτήματος του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΓΕΩΤ.Ε.Ε.) Ανατολικής Μακεδονίας.
«Βλέπω τα χωράφια μου κάτω από νερό»
Όλα αυτά, όμως, ίσχυαν μέχρι πριν από λίγο καιρό, καθώς οι βροχές στο τέλος της περασμένης χρονιάς και στις αρχές της τρέχουσας έχουν βυθίσει τεράστιες εκτάσεις της περιοχής κάτω από το νερό.
«Από τα 1.850 στρέμματα που έχω, τα 1.300 βρίσκονται στην καρδιά της πλημμύρας. Θα στεγνώσουν όλα τα υπόλοιπα και τελευταία θα στεγνώσουν τα δικά μου. Αν στεγνώσουν», λέει με απόγνωση στην «Κ» ο αγρότης Μάριος Τσιπουρόπουλος, που καλλιεργεί καλαμπόκι και ηλίανθο. «Δεν ξέρω πότε θα πατήσω στο χωράφι. Δεν θα καλλιεργήσω φέτος και δεν ξέρω τι θα γίνει ούτε του χρόνου».
Από τα συνολικά 107.000 στρέμματα καλλιεργήσιμης γης στην περιοχή, τα 30.000 βρίσκονται κάτω από το νερό, με το ύψος του να φτάνει σε πολλές περιπτώσεις έως και το ένα μέτρο, ενώ άλλα 20.000 στρέμματα έχουν μετατραπεί σε βούρκο, καθιστώντας αδύνατη την καλλιέργειά τους.
«Δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να αποχωρήσουν γρήγορα τα νερά, ώστε να καλλιεργήσουμε μέσα στις ημερομηνίες που πρέπει. Ήδη θα έπρεπε να έχουμε σπείρει τα μισά χωράφια», επισημαίνει ο Τρύφων Αράπογλου, πρόεδρος του Τοπικού Οργανισμού Εγγείων Βελτιώσεων (Τ.Ο.Ε.Β.) Φιλίππων.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Μίμης Παπαθανασίου, πρόεδρος της Αγροτικής Επιτροπής του Δήμου Παγγαίου, προειδοποιεί: «Έχει περάσει πάνω από ένας μήνας και είμαστε στο μηδέν. Έχουμε ξεπεράσει τα όριά μας και οι άνθρωποι εξαγριώνονται. Δεν αποκλείονται και τα τρακτέρ μέσα στην Καβάλα. Η υπομονή μας εξαντλήθηκε».
«Ζούμε έναν μικρό Ντάνιελ»
Όπως λένε οι παραγωγοί, αυτή τη στιγμή βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν μικρό «Ντάνιελ», παραπέμποντας στην κακοκαιρία που είχε πλήξει τη Θεσσαλία πριν από 2,5 χρόνια, όταν οι αγρότες έκαναν μήνες να ξαναδούν τα χωράφια τους.
«Σήμερα, στα Τενάγη, που στην ουσία είναι μια λεκάνη απορροής όλων των γύρω βουνών, η ποσότητα του νερού είναι τόσο μεγάλη, που δεν πρόκειται να φύγει. Γι’ αυτό λέω ότι ζούμε έναν μικρό “Ντάνιελ”», διευκρινίζει ο κ. Τιμοσίδης και προσθέτει: «Βλέποντας, λοιπόν, ότι δεν πρόκειται να καλλιεργήσουμε, ζητούμε να ληφθεί μέριμνα για την αποζημίωση των παραγωγών, όπως έγινε στην περίπτωση της κακοκαιρίας “Ντάνιελ” στη Θεσσαλία. Τα ποσά υπάρχουν ήδη ανά καλλιέργεια και οι άνθρωποι αυτοί πληρώνουν ΕΛΓΑ, είναι Έλληνες πολίτες και δεν είναι δική τους ευθύνη που δεν έγιναν έργα. Πρέπει να αποζημιωθούν, γιατί υπάρχουν παραγωγοί των οποίων το σύνολο της εκμετάλλευσης βρίσκεται μέσα στα νερά. Έχουν κάνει έξοδα, έχουν προμηθευτεί υλικά, έχουν πληρώσει ενοίκια και κινδυνεύουν να μη βρουν χρήματα όχι για να ξανακαλλιεργήσουν, αλλά για να ζήσουν. Και δεν αφορά μόνο τους παραγωγούς. Αφορά ολόκληρη την τοπική κοινωνία, γιατί αν δεν έχουν οι αγρότες χρήματα, δεν θα έχει κανείς».
«Η στάθμη του νερού δεν πέφτει ούτε κατά ένα εκατοστό την ημέρα. Καταλαβαίνετε ότι με αυτούς τους ρυθμούς είμαστε χαμένοι», τονίζει ο κ. Τσιπουρόπουλος, που πηγαίνει καθημερινά στις καλλιέργειές του, παρακολουθώντας με αγωνία τα σημάδια που έβαλε την προηγούμενη ημέρα για να δει αν υποχωρεί ο υδάτινος όγκος.
Χωρίς έργα εδώ και έναν αιώνα
Οι παραγωγοί υποστηρίζουν ότι εδώ και σχεδόν έναν αιώνα, από την παράδοση του έργου και έπειτα, δεν έχει γίνει κανένα σοβαρό έργο υποστήριξης, πέρα από παρεμβάσεις καθαρισμού.
«Τα τελευταία 30 χρόνια, τα χρήματα που πέφτουν αφορούν τον καθαρισμό της κεντρικής τάφρου. Είναι σαν να δίνουμε ασπιρίνη σε έναν καρκινοπαθή», λέει ο κ. Αράπογλου, με τον γραμματέα του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. Ανατολικής Μακεδονίας να εξηγεί: «Εδώ, εξαιτίας της τύρφης, έχουμε το φαινόμενο της συνίζησης. Σε πολλά σημεία το έδαφος έχει καθιζήσει έως και 6,5 με 7 μέτρα, με αποτέλεσμα να έχει αποκτήσει μια κυματοειδή μορφή. Άρα, η κεντρική αποστραγγιστική τάφρος, που είχε κατασκευαστεί πριν από 100 χρόνια, βρίσκεται πλέον ψηλότερα από τις εκτάσεις που καλλιεργούνται και δεν μπορεί να απορροφήσει το νερό».
Και σαν να μην έφτανε αυτό, ο κάμπος στα Τενάγη ανήκει συνολικά σε πέντε δήμους και δύο περιφέρειες, με αποτέλεσμα η συνεννόηση μεταξύ τους να είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Μόλις πριν από λίγες ημέρες, ο περιφερειάρχης Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, Χριστόδουλος Τοψίδης, ανακοίνωσε ότι «προχωρούμε στη σύνταξη μελέτης για τη σύσταση Φορέα Διαχείρισης, με αποκλειστική ευθύνη για το σύνολο των εδαφών στα Τενάγη Φιλίππων, σε συνεργασία με τις όμορες Περιφέρειες και τους Δήμους, ώστε να διασφαλίσουμε μια ολιστική και βιώσιμη προοπτική για την περιοχή».
Την ίδια στιγμή, πάντως, εκτιμάται ότι «χρειάζονται τουλάχιστον 26 ορεινά φράγματα στην περιοχή, ώστε να μειωθεί το μέγεθος της πλημμύρας κατά 41,22%», σύμφωνα με τον υδρολόγο και πολιτικό μηχανικό Θωμά Παπαλάσκαρη.
Ο αντιπεριφερειάρχης Καβάλας, Θεόδωρος Μαρκόπουλος, προανήγγειλε πάντως σύσκεψη στην Καβάλα τις επόμενες ημέρες, κατά την οποία αναμένεται να ληφθούν αποφάσεις για το θέμα.
