Σενάρια του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας για καταλογισμό του κόστους σε όσους αγνοούν απαγορεύσεις και προειδοποιήσεις – Τι λένε στην «Κ» διασώστες και εθελοντές
Ρεπορτάζ: Παναγιώτης Μανής
Ήταν πριν από λίγο καιρό όταν ένα ζευγάρι στην Κρήτη βγήκε στα ανοιχτά εν μέσω κακοκαιρίας και εξέπεμψε σήμα κινδύνου. Αμέσως σήμανε συναγερμός: σκάφη του Λιμενικού έσπευσαν στο σημείο, ενώ απογειώθηκε και ελικόπτερο τύπου Super Puma. Το ζευγάρι διασώθηκε, ωστόσο έλαβε και τη… «λυπητερή». Χρεώθηκε με περίπου 3.000 ευρώ ανά ώρα για τα δύο σκάφη, αλλά και έξι ευρώ ανά ώρα για κάθε λιμενικό που συμμετείχε στην επιχείρηση.
Τέτοιου είδους χρεώσεις –που για το Λιμενικό έχουν καθοριστεί από το 2020– είναι πιθανό να επεκταθούν πλέον και στις ορεινές διασώσεις, όταν πολίτες διακινδυνεύουν αναβάσεις σε ελληνικά βουνά, υπό δυσμενείς καιρικές συνθήκες, με αποτέλεσμα να απαιτείται η κινητοποίηση ολόκληρου μηχανισμού για την αναζήτηση και τη διάσωσή τους.
Στόχος είναι να περιοριστούν τα περιστατικά πολιτών που επιχειρούν αναβάσεις σε επικίνδυνους ορεινούς όγκους χωρίς τον απαραίτητο εξοπλισμό και την κατάλληλη εκπαίδευση, συχνά αψηφώντας τις προειδοποιήσεις των μετεωρολόγων. Σύμφωνα με τα στοιχεία, ένας στους τρεις που επιχειρούν αναβάσεις στα ελληνικά βουνά είναι ερασιτέχνης, χωρίς την απαιτούμενη υποδομή και, σε αρκετές περιπτώσεις, χωρίς τη συνδρομή έμπειρων ορειβατών. Υπολογίζεται ότι ετησίως χάνουν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια ορειβατικών δραστηριοτήτων έως και έξι άτομα, ενώ μόνο στον Όλυμπο –όπου καταγράφονται συντριπτικά οι περισσότερες επισκέψεις κάθε χρόνο– έχουν καταγραφεί συνολικά πάνω από 60 θάνατοι.
Τι λένε διασώστες και εθελοντές
«Αν εφαρμοστεί χρέωση στις ορεινές διασώσεις, θα αφορά ανθρώπους που παραβιάζουν επίσημες απαγορεύσεις, δηλαδή απαγορεύσεις που εκδίδονται κατά διαστήματα με βάση και τις προβλέψεις της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας για επικίνδυνα καιρικά φαινόμενα. Εκεί είναι λογικό: εφόσον υπάρχει επίσημη προειδοποίηση και κάποιος την αγνοεί, κάνοντας δραστηριότητες που είναι πολύ πιθανό να τον θέσουν σε κίνδυνο, τότε –αν τελικά προκύψει ατύχημα– υπάρχει μια λογική στο να καταλογιστεί και η δαπάνη», λέει στην «Κ» ο Σπύρος Βαρσάμης, τέως διοικητής του Εθνικού Συντονιστικού Κέντρου Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων και αντιστράτηγος του Πυροσβεστικού Σώματος (ε.α.), με μακρά εμπειρία σε διασώσεις.
Προσθέτει ότι η δαπάνη «είναι αρκετά σημαντική, γιατί μιλάμε για πάρα πολλές εργατοώρες προσωπικού διάσωσης και εθελοντών, για εναέρια μέσα –κυρίως ελικόπτερα– και, παράλληλα, υπάρχει ο κίνδυνος για όλους όσοι συμμετέχουν στις επιχειρήσεις διάσωσης».
Στην ίδια γραμμή, ο πρόεδρος του ΟΦΚΑΘ (Όμιλος Φίλων Κυνηγών Ακτής Θερμαϊκού) Χρήστος Ράμος, με πολυετή εμπειρία σε επιχειρήσεις, σημειώνει: «Δεν μπορεί ο καθένας που έρχεται ακόμη και από το εξωτερικό, χωρίς να γνωρίζει τα ελληνικά βουνά, ή ακόμη και χωρίς να έχει ανέβει ποτέ στη ζωή του σε βουνό, να παίρνει ένα μπατόν, ένα μπαστούνι, και να προσπαθεί να ανέβει στον Όλυμπο. Έχουμε δει ανθρώπους να αποφασίζουν ξαφνικά να ανεβαίνουν χειμώνα, με χιόνι στα δύο μέτρα. Ε, αν πάθουν κάτι και τελικά διασωθούν και όλα πάνε καλά, δεν πρέπει να έχουν και τις ανάλογες οικονομικές συνέπειες;».
Σε ανάρτησή τους, οι Διασώστες του Αγίου Όρους –που έχουν κληθεί δεκάδες φορές να απεγκλωβίσουν προσκυνητές στην Αθωνική Πολιτεία– επισημαίνουν με πιο «πνευματικό» τόνο την ανάγκη μέτρου και προετοιμασίας, υπογραμμίζοντας ότι πριν από κάθε ανάβαση πρέπει να υπάρχει επαρκής εξοπλισμός και συναίσθηση των ορίων.
Ωστόσο, ο Ζαφείρης Τρόμπακας, διευθυντής εκπαίδευσης της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης, με εμπειρία 50 ετών στα ελληνικά βουνά, εκφράζει επιφυλάξεις: «Ποιος θα ορίσει την επικινδυνότητα του χώρου; Πηγαίνει κάποιος έμπειρος το καλοκαίρι σε μια επικίνδυνη λοφοπλαγιά στον Όλυμπο και σκαρφαλώνει. Αν του συμβεί κάτι, τότε; Θα του πουν “γιατί σκαρφάλωσες”; Ποιος καθορίζει την εμπειρική επάρκεια; Αυτό που μπορεί να φαίνεται παράτολμο σε κάποιον άσχετο, για έναν έμπειρο μπορεί να είναι ελεγχόμενο. Κι έπειτα, ακόμη κι όταν έχει πολύ καλό καιρό, μπορεί να χτυπηθείς από χιονοστοιβάδα», αναφέρει στην «Κ».
Τι ισχύει στο εξωτερικό
Σύμφωνα με τους Διασώστες του Αγίου Όρους, στη Γερμανία η χρήση ελικοπτέρου διάσωσης (όπως της ADAC) χρεώνεται με 60 έως 90 ευρώ ανά λεπτό πτήσης (3.600–5.400 ευρώ ανά ώρα). Μια μέση επιχείρηση διάσωσης στο βουνό μπορεί να κοστίσει από 1.000 έως 1.500 ευρώ για απλά περιστατικά, ενώ σε περιπτώσεις αμέλειας (π.χ. αγνόηση προειδοποιήσεων καιρού) το κόστος μπορεί να ξεπεράσει τις 8.000 ευρώ. Ανάλογες χρεώσεις σε παράτολμους ορειβάτες υπάρχουν και σε Αυστρία και Σλοβακία, αλλά και σε πολλές περιοχές της Ιταλίας, όπου ορειβάτες –ακόμη και ερασιτέχνες– εγγράφονται σε συλλόγους που προσφέρουν ασφαλιστικές καλύψεις στα μέλη τους.
