Ο Ευριπίδης Στυλιανίδης μιλά στην «Κ» για το νέο βιβλίο του, τα δικαιώματα στην εποχή της ΑΙ και την ανάγκη συνταγματικής θωράκισης απέναντι στις τεχνολογικές προκλήσεις
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗ ΦΕΝΙΑ ΚΛΙΑΤΣΗ
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν ανήκει πια στη σφαίρα του μέλλοντος. Είναι ήδη παρούσα, επηρεάζει την καθημερινότητα, τη δημοκρατία, τα δικαιώματα, την εργασία, την παιδεία και τελικά τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τον εαυτό του μέσα στον ψηφιακό κόσμο. Ο βουλευτής Ροδόπης της ΝΔ, καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου και εισηγητής της πλειοψηφίας στη Συνταγματική Αναθεώρηση του 2026, Δρ. Ευριπίδης Στυλιανίδης, μιλά στην «Κ» για τη συλλογική επιστημονική εργασία 43 ερευνητών, τη σχέση τεχνολογίας και Συντάγματος, αλλά και την ανάγκη η Ελλάδα να αποκτήσει εγκαίρως θεσμικά αντανακλαστικά απέναντι στις προκλήσεις της ΑΙ. Όπως τονίζει, το ζητούμενο δεν είναι ούτε η δαιμονοποίηση ούτε η θεοποίηση της τεχνολογίας, αλλά η προστασία της ανθρώπινης συνείδησης, της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων.
Πρόκειται για μια συνολική δουλειά, 43 ερευνητές συμμετείχαν από διαφορετικά πεδία. Ήταν δύσκολη ή εύκολη η συνεργασία;
Η υπεραξία αυτής της έρευνας έγκειται στο ότι την ολοκλήρωσαν επιστήμονες από διαφορετικά πεδία, διαφορετικές ιδεολογικές και φιλοσοφικές αφετηρίες, διαφορετικές ηλικίες και από 18 διαφορετικά Πανεπιστήμια της Ελλάδας, της Κύπρου, της Ευρώπης και των ΗΠΑ. Διήρκησε περίπου δύο χρόνια και κινήθηκε αντίστροφα από τις περισσότερες διεθνείς μελέτες που ξεκινούν συνήθως από την τεχνολογική εφαρμογή ΑΙ και καταλήγουν στα ηθικά και νομικά διλήμματα που προκύπτουν. Εμείς θέσαμε ως βάση τα κατοχυρωμένα στο Σύνταγμα δικαιώματα και μελετήσαμε πώς τα επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά οι εφαρμογές ΑΙ. Όπου είμαστε έτοιμοι προτείνουμε λύσεις, αλλιώς αναδεικνύουμε το ζήτημα προκαλώντας τη δημόσια συζήτηση για το πως θα αναχαιτίσουμε αρνητικές επιπτώσεις της τεχνολογίας.
Μέσα από αυτό το βιβλίο μπορεί ο νομοθέτης να παρακολουθήσει ή αν θέλετε να προλάβει την τεχνολογική εξέλιξη διασφαλίζοντας αξίες και δικαιώματα;
Η ταχύτητα εξέλιξης της επιστήμης και της τεχνολογίας είναι τέτοια που καθιστά συχνό τον κίνδυνο ο νόμος να είναι ξεπερασμένος την ώρα που θα ψηφίζεται. Μέσα από το βιβλίο τίθενται τέτοιοι προβληματισμοί από ειδικούς σε όλους τους τομείς και επιδιώκεται η αφαιρετική και διορατική κατά το δυνατόν ρύθμιση. Το ζήτημα είναι ο αναγνώστης να κατανοήσει κατά το δυνατόν τη λειτουργία του ΑΙ και να αναπτύξει αντανακλαστικά αυτοπροστασίας. Το βιβλίο το έχουμε με τις εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη μετατρέψει και σε έναν πρωτοποριακό αλγόριθμο που απαντά σε ερωτήσεις του αναγνώστη προτείνοντας του και βιβλιογραφία ή νομολογία.
Πόση σχέση έχει το βιβλίο με την πραγματικότητα του μέλλοντος;
Το ΑΙ δεν είναι κάτι που έρχεται. Είναι ήδη εδώ και επηρεάζει την καθημερινότητα μας. Δεν έχει νόημα να το δαιμονοποιούμε, ούτε βέβαια να το θεοποιούμε. Πρέπει συνεχώς να το μελετούμε και να προσαρμοζόμαστε. Ξέρετε η μεγαλύτερη απόσταση στον κόσμο είναι από την καρδιά στο μυαλό. Αν λοιπόν η ΤΝ αποκωδικοποίησε και αναπτύσσει την έλλογο σκέψη, η ανθρώπινη συνείδηση παραμένει το ανεξερεύνητο μυστήριο της δημιουργίας. Αυτή ακριβώς η συνείδηση ειναι η ασπίδα και το φρένο για την Ηθική Τεχνητή Νοημοσύνη.
Πώς και αν πρέπει η Τεχνητή Νοημοσύνη να μπει στο τραπέζι της συζήτησης για τη Συνταγματική Αναθεώρηση;
Το θεωρώ αναγκαίο και το προτείνω στο άρθρο 5Β για να καταστεί αγώγιμη η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όταν απειλούνται από την κατάχρηση του ΑΙ. Ως εκπρόσωπος της Ελλάδας στην Επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης που διαμόρφωσε την «Σύμβαση Πλαίσιο για την Τεχνητή Νοημοσύνη τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, τη Δημοκρατία και το Κράτος Δικαίου» πιστεύω ότι πρέπει να την κυρώσουμε πρώτοι, μαζί με την ΕΕ και τις ΗΠΑ που το κάναν ήδη, δημιουργώντας την πρώτη Ευρωατλαντική Αξιακή Κοινότητα ΑΙ για να δώσουμε κατευθύνσεις στον Συνταγματικό και στον κοινό νομοθέτη.
