Η Δέσποινα Αχλαδιώτη, γνωστή ως Κυρά της Ρω, είναι μια γυναίκα σύμβολο και ηρωική μορφή της Αντίστασης κατά την περίοδο της κατοχής.
Για 40 χρόνια, από το 1943 ως το θάνατό της, ύψωνε κάθε μέρα την ελληνική σημαία στην ακριτική νησίδα της Ρω, στο Καστελόριζο, όπου διέμενε με τον άντρα της και την τυφλή μητέρα της. Η ιστορία της συγκινεί και εμπνέει μέχρι σήμερα. Κάθε φορά που ανεβαίνει στη Θεσσαλονίκη η παράσταση «Η Κυρά της Ρω», η οποία βασίζεται στην ομώνυμη νουβέλα του βραβευμένου Γιάννη Σκαραγκά και είναι εμπνευσμένη από τη ζωή της Δέσποινας Αχλαδιώτη, το κοινό γεμίζει την αίθουσα.
«Και το έργο και η παράσταση αποτελούν μια πολύ τρυφερή βουτιά στο ανθρώπινο, στο μυστήριο της καρδιάς αλλά και της μνήμης. Είναι μια τόσο απίστευτη εμπειρία που στο τέλος της παράστασης θέλεις να αγκαλιάσεις έναν δικό σου άνθρωπο και να μην τον αφήσεις να φύγει ποτέ», λέει σε συνέντευξη του στην Karfitsa ο κ. Σκαραγκάς.
Η επιλογή του να μελετήσει και να γράψει ένα βιβλίο για την «Κυρά της Ρω» προέκυψε από την αγάπη του για την ιστορική μυθοπλασία, γιατί όπως εξηγεί « πιστεύω ότι οι άνθρωποι δεν είναι ένα άθροισμα στιγμών που έσβησαν στο παρελθόν. Είναι σημαντική η έρευνα και εξίσου σημαντική είναι η διάθεση να δώσεις διάσταση σε όσα δεν κατέγραψε το ιστορικό συμπέρασμα—αυτό που δοκιμάζει και τους ήρωες των μύθων: το κακό και το μαγικό, το παράλογο και το αντιφατικό, το τραύμα της απώλειας και το θράσος μας να αγαπήσουμε. Δεν ανατρέχω στο παρελθόν γιατί εξαντλήθηκε το παρόν, αλλά γιατί πέρα από τον χρόνο, μας συνδέει και η αγωνία μας να βρούμε μια θέση σε έναν κόσμο που πάντα θα διαλύεται».
Ένα διαχρονικό σύμβολο
Μιλώντας για την σημασία που έχει στις μέρες μας η υπενθύμιση τέτοιων σημαντικών προσωπικοτήτων, όπως της Δέσποινας Αχλαδιώτη ο συγγραφέας τονίσει ότι «η ιστορική έρευνα μπορεί να εξηγήσει την πορεία ενός ανθρώπου που έγινε σύμβολο. Εμένα από την άλλη δεν μου αρκούν τα σύμβολα. Δεν με ενδιαφέρει μόνο η ηρωίδα αλλά κυρίως η απλή, ανήμπορη γυναίκα τις στιγμές που δεν είχε ακόμα τίποτα ηρωικό πάνω της και έπρεπε με κάποιον τρόπο συμφιλιωθεί με τη βία και το κακό του κόσμου. Γι’ αυτό έχει σημασία η υπενθύμιση. Για την κοινή μας ανθρωπιά και τον χαρακτήρα μας».
Ερωτηθείς με ποιον τρόπο τον επηρέασε και τι του έμαθε η μελέτη και η εμβάθυνση που εκανε στη ζωή της Κυράς της Ρω, ο κ. Σκαραγκάς απάντησε πως «έχω βάλει τη Κυρά να λέει σε κάποιο σημείο ότι ‘’Αυτό είναι το μυστήριο και με τις καρδιές και με τις πατρίδες. Δεν ξέρεις αν αυτό που τις σημάδεψε είναι μουτζούρα ή σταυρουδάκι. Δεν ξέρεις αν τις λέρωσες ή αν τις σταύρωσες σαν πόρτα την Ανάσταση για ευλογία’’. Εκεί είναι η απάντηση στο ερώτημά σας».
*«Η Κυρά της Ρω» με την Φωτεινή Μπαξεβάνη, Μεγάλη Δευτέρα 18 και την Μεγάλη Τρίτη 19 Απριλίου, στο θέατρο Αμαλία, σε σκηνοθεσία Σταύρου Λίτινα
**Ο Γιάννης Σκαραγκάς είναι συγγραφέας και σεναριογράφος τα τελευταία είκοσι χρόνια. Έζησε τα μαθητικά του χρόνια στη Θεσσαλονίκη, αλλά η συγγραφική του δουλειά και οι διακρίσεις τον έκαναν έναν πολίτη του κόσμου ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Υπογράφει το σενάριο του ψυχολογικού θρίλερ «Κάνε ότι κοιμάσαι», στο οποίο πρωταγωνιστεί ο Σπύρος Παπαδόπουλος την επόμενη σεζόν στην ΕΡΤ καθώς και το σενάριο της ταινίας Road Narrows με συμπαραγωγό την Έμα Τόμσον και τον Τζορτζ Πελεκάνος. Γράφει σε δύο γλώσσες και έχει βραβευτεί από μεγάλα ιδρύματα στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ. Το τελευταίο του ιστορικό μυθιστόρημα «Πριν κοιμηθείς με τον διάβολο» είναι ένα αστυνομικό νουάρ για την μεσοπολεμική Αθήνα της οικονομικής κρίσης και των προσφύγων.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ KARFITSA
