Η Ευρώπη ετοιμάζεται για μια εκλογική χρονιά που θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά τις πολιτικές ισορροπίες της. Μέσα στους επόμενους 13 μήνες, τέσσερις από τις πέντε μεγαλύτερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα βρεθούν μπροστά σε κρίσιμες αναμετρήσεις, την ώρα που η ακροδεξιά ενισχύει την επιρροή της και τα παραδοσιακά κόμματα δυσκολεύονται να διατηρήσουν την εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων.
Σε ανάλυσή του, ο Guardian περιγράφει έναν εκλογικό «υπερκύκλο», με την Ισπανία, τη Γαλλία, την Πολωνία και την Ιταλία να βρίσκονται στο επίκεντρο. Τα αποτελέσματα των εκλογών αυτών ενδέχεται να επηρεάσουν τη σύνθεση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και, κατ’ επέκταση, τη δυνατότητα της ΕΕ να λαμβάνει αποφάσεις για ορισμένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αντιμετωπίζει.
Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκεται η πιθανότητα να σχηματιστεί ένα ισχυρότερο μπλοκ εθνικιστικών και ευρωσκεπτικιστικών κυβερνήσεων, το οποίο θα μπορούσε να δυσκολέψει τη συμφωνία για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, την ευρωπαϊκή άμυνα, τον κοινοτικό προϋπολογισμό και τη μελλοντική διεύρυνση της Ένωσης.
Από την Ισπανία μέχρι την Πολωνία, η Ευρώπη μπαίνει σε εκλογική περίοδο
Η αρχή γίνεται στις 29 Νοεμβρίου από την Ισπανία, όπου ο σοσιαλιστής πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ βρίσκεται αντιμέτωπος με την προοπτική ήττας από το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα και το ακροδεξιό Vox.
Οι δύο παρατάξεις έχουν ήδη συνεργαστεί σε περιφερειακό επίπεδο, γεγονός που ενισχύει τα σενάρια μιας αντίστοιχης συνεργασίας στην κεντρική πολιτική σκηνή.
Την άνοιξη του 2027 ακολουθεί η Γαλλία, με την ακροδεξιά να εμφανίζεται ιδιαίτερα ενισχυμένη ενόψει των προεδρικών εκλογών. Σύμφωνα με την ανάλυση, η Μαρίν Λεπέν και ο Εθνικός Συναγερμός διαθέτουν σημαντική εκλογική δυναμική, ενώ οι υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις παραμένουν κατακερματισμένες.
Στην Πολωνία, ο φιλοευρωπαϊκός κυβερνητικός συνασπισμός του Ντόναλντ Τουσκ βρίσκεται αντιμέτωπος με την άνοδο των εθνικιστικών παρατάξεων, οι οποίες συγκεντρώνουν αθροιστικά σχεδόν τη μισή εκλογική υποστήριξη.
Η Ιταλία συμπληρώνει την τετράδα των μεγάλων εκλογικών αναμετρήσεων. Η Τζόρτζια Μελόνι θα επιδιώξει να ανανεώσει τη θητεία της στις εκλογές που πρέπει να διεξαχθούν έως το τέλος του 2027, ενώ στα δεξιά της εμφανίζεται το πιο σκληροπυρηνικό κόμμα Εθνικό Μέλλον του Ρομπέρτο Βανάτσι.
Στο ίδιο διάστημα αναμένονται εκλογές και στην Ελλάδα, την Εσθονία, τη Φινλανδία και τη Σλοβακία, ενώ η Γερμανία θα πραγματοποιήσει περιφερειακές αναμετρήσεις.
Η ακροδεξιά ανεβαίνει, παρότι οι Ευρωπαίοι εξακολουθούν να στηρίζουν την ΕΕ
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της ανάλυσης είναι η φαινομενική αντίφαση ανάμεσα στην ενίσχυση των ευρωσκεπτικιστικών κομμάτων και στη θετική στάση των πολιτών απέναντι στην ευρωπαϊκή ενοποίηση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο Guardian, το 74% των Ευρωπαίων θεωρεί ότι η χώρα του ωφελείται από τη συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ποσοστό που βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Την ίδια στιγμή, σχεδόν ένας στους τέσσερις ψηφοφόρους στηρίζει ακροδεξιές πολιτικές δυνάμεις. Η εκλογική τους απήχηση έχει σχεδόν πενταπλασιαστεί σε σύγκριση με τα μέσα της δεκαετίας του 1990.
Πίσω από αυτή τη μετατόπιση βρίσκονται πολλοί παράγοντες. Η ακρίβεια, η οικονομική στασιμότητα, η δημογραφική γήρανση και οι πιέσεις στα δημόσια οικονομικά έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον δυσαρέσκειας απέναντι στα παραδοσιακά κόμματα.
Παράλληλα, ζητήματα όπως η μετανάστευση, η πράσινη μετάβαση, η παγκοσμιοποίηση και η υποστήριξη της Ουκρανίας βρίσκονται στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης.
Η βρετανική εφημερίδα επισημαίνει επίσης τον ρόλο της ρωσικής παραπληροφόρησης, καθώς και την υποστήριξη που εκφράζει η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ προς ευρωπαϊκές πολιτικές δυνάμεις που αυτοπροσδιορίζονται ως «πατριωτικές».
Γιατί η Γαλλία θεωρείται το μεγαλύτερο στοίχημα
Από όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις που έρχονται, εκείνη της Γαλλίας θεωρείται από τους αναλυτές η πιο καθοριστική για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η χώρα αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ, διαθέτει σημαντικό πολιτικό βάρος στις Βρυξέλλες και διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στις συζητήσεις για την ευρωπαϊκή άμυνα και τη στρατηγική αυτονομία.
Το πολιτικό πρόγραμμα της Μαρίν Λεπέν περιλαμβάνει προτάσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρές συγκρούσεις με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται η μείωση της γαλλικής συνεισφοράς στον κοινοτικό προϋπολογισμό κατά 11 δισεκατομμύρια ευρώ, η διεξαγωγή συνταγματικού δημοψηφίσματος για την υπεροχή του γαλλικού δικαίου έναντι του ευρωπαϊκού και η αμφισβήτηση συγκεκριμένων κανόνων της ενιαίας αγοράς.
Ο Μουτζτάμπα Ραχμάν της Eurasia Group υπογραμμίζει ότι η επιρροή της Γαλλίας στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα είναι πολύ μεγαλύτερη από εκείνη της Ουγγαρίας.
Μια ενδεχόμενη προεδρία Λεπέν, επομένως, θα μπορούσε να δημιουργήσει πολύ μεγαλύτερες δυσκολίες στη λειτουργία της Ένωσης από εκείνες που έχουν προκαλέσει μέχρι σήμερα οι συγκρούσεις μεταξύ Βρυξελλών και Βουδαπέστης.
Μπορεί ένα νέο πολιτικό μπλοκ να μπλοκάρει την ΕΕ;
Το ενδεχόμενο επικράτησης εθνικιστικών κυβερνήσεων σε περισσότερες μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες προκαλεί ανησυχία κυρίως για τη λειτουργία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Αν η Γαλλία, η Ισπανία και η Πολωνία αποκτήσουν κυβερνήσεις με έντονα ευρωσκεπτικιστικό προσανατολισμό, θα μπορούσαν να συνεργαστούν με άλλους ηγέτες και να αποκτήσουν μεγαλύτερη δυνατότητα παρέμβασης στις ευρωπαϊκές αποφάσεις.
Η επίδρασή τους θα εξαρτηθεί από το ζήτημα και τους κανόνες ψηφοφορίας που ισχύουν κάθε φορά, καθώς ορισμένες αποφάσεις απαιτούν ομοφωνία, ενώ άλλες λαμβάνονται με ειδική πλειοψηφία.
Σύμφωνα με την ανάλυση, ιδιαίτερα ευάλωτη θα μπορούσε να αποδειχθεί η περαιτέρω χρηματοδότηση της Ουκρανίας.
Αντίστοιχες δυσκολίες ενδέχεται να εμφανιστούν στις διαπραγματεύσεις για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, στη διεύρυνση της Ένωσης και στις προσπάθειες για βαθύτερη συνεργασία στην άμυνα, την ενέργεια και την τεχνολογία.
Η πολιτική επιστήμονας Νάταλι Τότσι προειδοποιεί ότι οι επερχόμενες εκλογές θα μπορούσαν να αλλάξουν δραματικά την πολιτική φυσιογνωμία της Ευρώπης.
Στο ίδιο πλαίσιο, η στάση της Τζόρτζια Μελόνι αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η Ιταλίδα πρωθυπουργός έχει διατηρήσει μέχρι σήμερα μια σχετικά συνεργατική σχέση με τις Βρυξέλλες, όμως η ύπαρξη περισσότερων πολιτικών συμμάχων στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα μπορούσε να επηρεάσει τις επιλογές της.
Από την Ευρώπη του 1998 σε μια νέα πολιτική πραγματικότητα
Ο Guardian επιχειρεί μια σύγκριση με το 1998, όταν οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προέρχονταν από τον χώρο της κεντροαριστεράς και η ΕΕ βρισκόταν σε περίοδο οικονομικής ανάπτυξης και διεύρυνσης.
Σχεδόν τρεις δεκαετίες αργότερα, η εικόνα έχει αλλάξει σημαντικά. Σήμερα, μόλις τρεις από τους 27 ηγέτες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου προέρχονται από την κεντροαριστερά, σύμφωνα με τα στοιχεία της ανάλυσης.
Ο Στέφαν Λένε του Carnegie Europe θεωρεί ότι ο επερχόμενος εκλογικός κύκλος θα αποτελέσει μια σημαντική δοκιμασία για την ανθεκτικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Κατά την εκτίμησή του, η ενίσχυση της ριζοσπαστικής δεξιάς δεν συνεπάγεται απαραίτητα τη διάλυση της ΕΕ. Θα μπορούσε, ωστόσο, να περιορίσει την ικανότητά της να προχωρήσει στις αλλαγές που απαιτούνται για να ανταποκριθεί στις νέες γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις.
Το ενδεχόμενο μιας Ευρώπης που δυσκολεύεται διαρκώς περισσότερο να συμφωνήσει και να δράσει συλλογικά αποτελεί, σύμφωνα με τους αναλυτές, έναν από τους σοβαρότερους κινδύνους της επόμενης περιόδου.
Με τις κάλπες να ανοίγουν διαδοχικά σε ολόκληρη την ήπειρο, το ερώτημα που ανακύπτει είναι πόσο διαφορετική θα είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση στο τέλος του 2027 και πόση από την πολιτική της επιρροή θα έχει καταφέρει





