Στην είσοδο της Ορμύλιας, ανάμεσα σε ελαιώνες και λίγα μέτρα από τον δρόμο, τα πεταμένα απορρίμματα έχουν γίνει μέρος του τοπίου. Στη Νικήτη, δίπλα στο κλειστό γυμναστήριο, βοοειδή βόσκουν κοντά σε σωρούς από κλαδιά, ογκώδη αντικείμενα και άλλα εγκαταλειμμένα υλικά. Η θερινή τουριστική αιχμή έχει περάσει. Η Χαλκιδική, όμως, κουβαλά στο φθινόπωρο τις χωματερές της.
Το νέο φωτογραφικό υλικό που βρίσκεται στη διάθεση της «Καρφίτσας» καταγράφει την επιμονή ενός προβλήματος που έχει αναδειχθεί επανειλημμένα. Από τον Δήμο Πολυγύρου έως τη Σιθωνία και τη Νέα Προποντίδα, οι ανεξέλεγκτες αποθέσεις συνθέτουν την εικόνα ενός αχανούς σκουπιδότοπου. Η επανάληψη εκθέτει μια χρόνια αποτυχία διαχείρισης και ελέγχου στον τόπο που προβάλλει το φυσικό του κάλλος ως το πολυτιμότερο αγαθό του.
Στην περιοχή της Ορμύλιας, οι αεροφωτογραφίες δείχνουν απορρίμματα κοντά στον οδικό άξονα, καλλιεργούμενες εκτάσεις και κατοικίες. Οι αναφορές που συνοδεύουν το υλικό κάνουν λόγο και για εμφάνιση τρωκτικών, ακόμη και στον δρόμο. Η γειτνίαση των αποθέσεων με την καθημερινή ζωή του οικισμού απαιτεί αυτοψία και συγκεκριμένη παρέμβαση. Οι κάτοικοι δεν μπορούν να περιμένουν την επόμενη τουριστική περίοδο για να αποκτήσει προτεραιότητα η καθαριότητα.
Στη Νικήτη, η νέα φωτογραφία με τα ζώα κοντά στα απορρίμματα επαναφέρει το σημείο δίπλα στο γυμναστήριο, το οποίο η «Καρφίτσα» είχε ήδη αναδείξει τον Ιούλιο. Η επανάληψη είναι το ουσιαστικό εύρημα. Όταν ένας γνωστός σκουπιδότοπος εμφανίζεται ξανά στις φωτογραφίες, το ερώτημα αφορά πλέον την αποτελεσματικότητα της παρέμβασης: πότε καθαρίστηκε, ποιος τον ελέγχει και πώς εμποδίζεται η νέα απόθεση; 9
Στην Όλυνθο, ο λογαριασμός της επανάληψης έχει συγκεκριμένο ποσό. Σύμφωνα με τον αντιδήμαρχο Καθημερινότητας Πολυγύρου, Βασίλη Φαρδογιάννη, ο δήμος διέθεσε πέρυσι 17.732 ευρώ για την αποκατάσταση χώρου στην παραποτάμια περιοχή του Ολύνθιου, απέναντι από τον αρχαιολογικό χώρο. Τον Σεπτέμβριο καταγράφηκαν ξανά ογκώδη απορρίμματα και κενές συσκευασίες φυτοφαρμάκων, όπως τις περιγράφει η δημοτική ανακοίνωση. Χρήματα των δημοτών δαπανήθηκαν, ο χώρος καθαρίστηκε και η απόρριψη επαναλήφθηκε. 4
Ο Δήμος Πολυγύρου καταγγέλλει τη συμπεριφορά όσων εγκαταλείπουν τα υλικά και υπενθυμίζει τις διαδικασίες παραλαβής των ογκωδών και συλλογής των συσκευασιών. Η ευθύνη των παραβατών είναι προφανής. Η επανάληψη, όμως, δείχνει πόσο επείγει ο εντοπισμός τους και η προστασία του χώρου. Κάθε νέος καθαρισμός, χωρίς αποτροπή της επόμενης απόθεσης, επιστρέφει τον λογαριασμό στους ίδιους πολίτες.
Η Νέα Προποντίδα έχει ήδη δώσει μια ακόμη χαρακτηριστική εικόνα. Στις 23 Ιουνίου δημοσιοποιήθηκε η απομάκρυνση 35 φορτηγών ογκωδών απορριμμάτων από ανεξέλεγκτη χωματερή στη Νέα Ποτίδαια. Σύμφωνα με τον δήμο, άγνωστοι πετούσαν ξανά σκουπίδια στο ίδιο σημείο ακόμη και όσο εξελισσόταν ο καθαρισμός. Τριάντα πέντε φορτηγά απομακρύνθηκαν, αλλά ούτε η παρουσία των συνεργείων στάθηκε αρκετή για να αποτρέψει νέες αποθέσεις. 5
Το ιστορικό αποκλείει κάθε ισχυρισμό περί αιφνιδιασμού. Τον Σεπτέμβριο του 2022, η «Καρφίτσα» έθετε ζητήματα αποκατάστασης παλαιών χωματερών στη Σιθωνία. Το 2023 κατέγραφε παράνομες χωματερές στον Δήμο Νέας Προποντίδας και τη συσσώρευση σκουπιδιών και μπάζων στη Νέα Καλλικράτεια. Οι σημερινές εικόνες προστίθενται σε ένα αρχείο προειδοποιήσεων ετών.
Οι παρεμβάσεις της Δικαιοσύνης επίσης έχουν συγκεκριμένο ιστορικό. Στις αρχές Ιουνίου 2026 διατάχθηκε επείγουσα προκαταρκτική εξέταση για τον μπαζότοπο δίπλα στη γέφυρα της Ποτίδαιας. Στις 23 Ιουλίου ακολούθησε αντίστοιχη εισαγγελική εντολή για ανεξέλεγκτες αποθέσεις σε περιοχές της Νικήτης και του Αγίου Νικολάου, με διερεύνηση παραβάσεων της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και ενδεχόμενων υπηρεσιακών ευθυνών. 6
Την ίδια περίοδο, η ΕΡΤ παρουσίασε βίντεο με φορτηγό που έφερε διακριτικά του Δήμου Σιθωνίας να εκφορτώνει υλικά σε χώρο με ήδη πεταμένα αντικείμενα. Ο δήμαρχος υποστήριξε ότι επρόκειτο για προσωρινή συγκέντρωση υλικών που είχαν απομακρυνθεί από άλλο σημείο, ώστε να μεταφερθούν στην ανακύκλωση.
Αυτή η εξήγηση χρειάζεται να συνοδεύεται από στοιχεία για τη διαδρομή και τον τελικό παραλήπτη των αποβλήτων. Η δικαστική έρευνα θα κρίνει τυχόν ποινικές ευθύνες. Η προστασία των χώρων χρειάζεται να προχωρήσει ανεξάρτητα από την έκβασή της.
Το πρόβλημα ξεπερνά τις συγκεκριμένες περιοχές. Στην Ολυμπιάδα του Δήμου Αριστοτέλη, δημοσιευμένη αυτοψία κατέγραψε μπάζα και ογκώδη δίπλα σε αντιπλημμυρικό έργο, με τον δήμαρχο να δηλώνει ότι ο χώρος ξαναγεμίζει μετά τους καθαρισμούς. Στις 11 Ιουνίου είχε πραγματοποιηθεί στον Πολύγυρο σύσκεψη εκπροσώπων δήμων και Περιφέρειας για την αντιμετώπιση των διάσπαρτων μπαζότοπων. Το ζήτημα ήταν γνωστό και είχε τεθεί σε επίπεδο συντονισμού.
Οι αρμόδιες αρχές οφείλουν πλέον να δώσουν δημόσιο απολογισμό: ποιοι χώροι αποκαταστάθηκαν οριστικά, ποιοι ξαναγέμισαν, πόσοι παραβάτες εντοπίστηκαν, ποιες κυρώσεις επιβλήθηκαν και ποια ποσά εισπράχθηκαν. Η αποτρεπτική αξία ενός προστίμου κρίνεται στο σημείο όπου έγινε η παράβαση. Αν η απόρριψη συνεχίζεται και το κόστος αποκατάστασης επιστρέφει στα δημοτικά ταμεία, η κύρωση αποτυγχάνει στον σκοπό της.
Η εικόνα που προκύπτει είναι μια διαχείριση που τρέχει πίσω από τους σωρούς. Συνεργεία καθαρίζουν, δημότες πληρώνουν και οι χώροι ξαναγεμίζουν. Όσοι πετούν παράνομα τα απόβλητά τους πρέπει να εντοπίζονται και να επωμίζονται τις συνέπειες. Οι δημοτικές και ελεγκτικές αρχές χρειάζεται να αποδείξουν ότι μπορούν να διακόψουν αυτόν τον κύκλο.
Η Χαλκιδική δεν κλείνει μαζί με τα εποχικά καταστήματα. Εδώ οι άνθρωποι ζουν όλο τον χρόνο. Και η αξιοπρέπειά τους δεν είναι εποχική.
