Η οστεοπόρωση έχει ένα μεγάλο πρόβλημα: συνήθως δεν πονάει.
Και κάπως έτσι μπορεί να εξελίσσεται για χρόνια χωρίς να το αντιληφθείς, μέχρι μια μέρα ένα απλό παραπάτημα, μια απότομη κίνηση ή ακόμη και το σήκωμα μιας τσάντας να οδηγήσει σε κάταγμα.
Γι’ αυτό και έχει χαρακτηριστεί «σιωπηλή νόσος». Η απουσία συμπτωμάτων, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα και απουσία ενδείξεων. Υπάρχουν αλλαγές που μπορεί να εμφανιστούν στην πορεία και να αποτελούν λόγο για ιατρικό έλεγχο.
Μετά την εμμηνόπαυση, τα οστά χρειάζονται περισσότερη προσοχή
Τα οιστρογόνα δεν επηρεάζουν μόνο τον κύκλο
Η πτώση των οιστρογόνων κατά την εμμηνόπαυση δεν αφορά αποκλειστικά τις εξάψεις, τις διαταραχές του ύπνου ή τις αλλαγές στη διάθεση. Οι ορμόνες αυτές παίζουν σημαντικό ρόλο και στη διατήρηση της οστικής πυκνότητας.
Όταν τα επίπεδά τους μειώνονται, η απώλεια οστικής μάζας μπορεί να επιταχυνθεί. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους ο κίνδυνος οστεοπόρωσης αυξάνεται ιδιαίτερα στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.
Δεν σημαίνει, φυσικά, ότι κάθε γυναίκα στην εμμηνόπαυση θα εμφανίσει οστεοπόρωση. Σημαίνει όμως ότι η συγκεκριμένη περίοδος είναι μια καλή αφορμή για να γίνει πιο συστηματικός ο έλεγχος της υγείας των οστών.
9 σημάδια που αξίζει να έχεις στο ραντάρ σου
1. Έχεις χάσει αισθητά ύψος
Το να «κονταίνουμε» λίγο όσο μεγαλώνουμε μπορεί να είναι φυσιολογικό. Όταν, όμως, η απώλεια ύψους γίνεται αισθητή —ιδίως αν ξεπερνά περίπου τα 3-4 εκατοστά— χρειάζεται διερεύνηση.
Μία πιθανή αιτία είναι τα συμπιεστικά κατάγματα στους σπονδύλους, τα οποία μπορεί να συμβούν χωρίς κάποιο εντυπωσιακό τραυματισμό.
2. Η στάση του σώματός σου έχει αλλάξει
Αν η πλάτη αρχίζει να κυρτώνει και το πάνω μέρος του σώματος γέρνει περισσότερο προς τα εμπρός, δεν είναι πάντα θέμα «κακής στάσης».
Οι αλλοιώσεις στη σπονδυλική στήλη που σχετίζονται με οστεοπορωτικά κατάγματα μπορούν σταδιακά να αλλάξουν τη στάση του σώματος και να δημιουργήσουν μια μόνιμη κύρτωση.
3. Εμφανίζεται ξαφνικός πόνος στην πλάτη
Ένας έντονος, ξαφνικός πόνος στη μέση ή στην πλάτη, ιδιαίτερα όταν δεν έχει προηγηθεί πτώση ή άλλος εμφανής τραυματισμός, δεν είναι κάτι που πρέπει να προσπεράσεις.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συνδέεται με κάταγμα σπονδύλου. Ακόμη και μια καθημερινή κίνηση, όπως το σκύψιμο ή το σήκωμα ενός αντικειμένου, μπορεί να λειτουργήσει ως αφορμή.
4. Έχεις υποστεί κάταγμα μετά από έναν μικρό τραυματισμό
Ένα κάταγμα ύστερα από μια πτώση από το ύψος του σώματος ή ακόμη και μετά από μια σχετικά απλή κίνηση μπορεί να αποτελεί ένδειξη μειωμένης οστικής αντοχής.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα κατάγματα σε σημεία όπως ο καρπός, το ισχίο ή η σπονδυλική στήλη. Ένα τέτοιο περιστατικό είναι λόγος για αξιολόγηση της οστικής υγείας, ανεξάρτητα από την ηλικία.
5. Τα δόντια ή τα ούλα σου παρουσιάζουν αλλαγές
Η σχέση ανάμεσα στην οστεοπόρωση και τη στοματική υγεία είναι πιο σύνθετη απ’ όσο συχνά παρουσιάζεται.
Υποχώρηση των ούλων, χαλάρωση δοντιών ή άλλα προβλήματα δεν σημαίνουν από μόνα τους ότι υπάρχει οστεοπόρωση. Ωστόσο, η οστική υγεία της γνάθου και η περιοδοντική υγεία μπορούν να συνδέονται, γι’ αυτό τέτοιες αλλαγές αξίζει να αξιολογούνται από οδοντίατρο και, όταν χρειάζεται, από γιατρό.
6. Έχεις επίμονα πεπτικά ενοχλήματα μαζί με αλλαγές στη σπονδυλική στήλη
Το φούσκωμα και η δυσκοιλιότητα είναι εξαιρετικά συχνά συμπτώματα και, τις περισσότερες φορές, έχουν άλλες αιτίες.
Σε προχωρημένη οστεοπόρωση, ωστόσο, οι παραμορφώσεις των σπονδύλων μπορούν να επηρεάσουν τη στάση του σώματος και τον διαθέσιμο χώρο στην κοιλιακή χώρα, προκαλώντας σε ορισμένους ανθρώπους αίσθημα πίεσης ή πεπτικές ενοχλήσεις.
Δεν πρόκειται, λοιπόν, για ένα αυτόνομο «τεστ» οστεοπόρωσης, αλλά για ένα σύμπτωμα που αποκτά μεγαλύτερη σημασία όταν συνυπάρχει με απώλεια ύψους ή κύρτωση της πλάτης.
7. Έχεις διαγνωστεί με οστεοπενία
Η οστεοπενία δεν είναι οστεοπόρωση, αλλά σημαίνει ότι η οστική πυκνότητα είναι χαμηλότερη από το φυσιολογικό.
Δεν σημαίνει ότι το κάταγμα είναι δεδομένο. Αποτελεί όμως ένα σημαντικό καμπανάκι και μια ευκαιρία να αξιολογηθούν οι παράγοντες κινδύνου και να ληφθούν μέτρα για τη διατήρηση της οστικής μάζας.
8. Έχεις ιστορικό κατάγματος στην εγκυμοσύνη ή τον θηλασμό
Η οστεοπόρωση που σχετίζεται με την εγκυμοσύνη και τη γαλουχία είναι σπάνια. Όταν, όμως, μια γυναίκα έχει παρουσιάσει κάταγμα σε αυτή την περίοδο, το ιστορικό της αξίζει να αναφερθεί στον γιατρό της.
Ιδίως αν υπάρχουν και άλλοι παράγοντες κινδύνου, μπορεί να χρειαστεί πιο προσεκτική αξιολόγηση της οστικής υγείας μελλοντικά.
9. Λαμβάνεις για μεγάλο διάστημα φάρμακα που επηρεάζουν τα οστά
Ορισμένες φαρμακευτικές αγωγές μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο απώλειας οστικής μάζας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η μακροχρόνια χρήση κορτικοστεροειδών.
Ανάλογα με το φάρμακο, τη δόση και τη διάρκεια της θεραπείας, μπορεί να χρειάζεται παρακολούθηση της οστικής πυκνότητας και προληπτική αντιμετώπιση.
Σημαντικό: δεν διακόπτουμε ποτέ μια φαρμακευτική αγωγή επειδή φοβόμαστε την οστεοπόρωση χωρίς να μιλήσουμε πρώτα με τον γιατρό μας.
Μπορείς να «γυρίσεις πίσω» την οστεοπόρωση;
Όχι ακριβώς — αλλά μπορείς να αλλάξεις σημαντικά την πορεία της
Η οστική απώλεια δεν είναι κάτι που αντιμετωπίζεται με ένα μαγικό reset. Υπάρχουν όμως τρόποι να μειωθεί ο κίνδυνος καταγμάτων και, σε αρκετές περιπτώσεις, να βελτιωθεί ή να διατηρηθεί η οστική πυκνότητα.
Βάλε τα οστά σου στη λίστα προτεραιοτήτων
Ασβέστιο και βιταμίνη D: Η επαρκής πρόσληψη είναι σημαντική για την υγεία των οστών. Το αν χρειάζεσαι συμπλήρωμα και σε ποια δόση εξαρτάται από τη διατροφή, τις εξετάσεις και το ατομικό σου ιστορικό.
Άσκηση με αντιστάσεις: Τα βάρη και οι ασκήσεις ενδυνάμωσης μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση της μυϊκής και οστικής υγείας. Ακόμη και η τακτική άσκηση με βάρος του σώματος έχει θέση σε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα.
Πρόληψη των πτώσεων: Η καλή ισορροπία, η μυϊκή ενδυνάμωση και ένα ασφαλές περιβάλλον στο σπίτι μειώνουν τον κίνδυνο πτώσεων — και άρα καταγμάτων.
Ιατρικός έλεγχος: Αν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου, ο γιατρός μπορεί να προτείνει μέτρηση οστικής πυκνότητας και, εφόσον χρειάζεται, φαρμακευτική θεραπεία.
Ορμονική θεραπεία: Για ορισμένες γυναίκες στην εμμηνόπαυση, η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης μπορεί να προσφέρει προστασία έναντι της απώλειας οστικής μάζας. Δεν είναι κατάλληλη για όλες και η απόφαση πρέπει να λαμβάνεται εξατομικευμένα, αφού αξιολογηθούν τα οφέλη και οι πιθανοί κίνδυνοι.
Το σημαντικότερο σημάδι είναι ίσως αυτό: Μην περιμένεις το κάταγμα
Η οστεοπόρωση μπορεί να παραμένει αόρατη για χρόνια. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να προληφθεί ή να αντιμετωπιστεί.
Αν έχεις χάσει αισθητά ύψος, έχει αλλάξει η στάση του σώματός σου, έχεις υποστεί κάταγμα με μικρό τραυματισμό ή ανήκεις σε ομάδα αυξημένου κινδύνου, αξίζει να συζητήσεις με τον γιατρό σου αν χρειάζεται έλεγχος της οστικής πυκνότητας.
Γιατί στα οστά, όπως και σε πολλά άλλα πράγματα στη ζωή, το «θα το κοιτάξω κάποια στιγμή» δεν είναι πάντα η καλύτερη στρατηγική.
