Η υψηλή κατανάλωση αλκοόλ σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης 20 σημαντικών προβλημάτων υγείας, όπως διαπιστώνει μελέτη του Ινστιτούτου Μετρήσεων και Αξιολόγησης Υγείας (IHME) του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, με επικεφαλής την Ελληνίδα ερευνήτρια, Εμμανουέλα Γακίδου. Ωστόσο, η μελέτη εντοπίζει ότι οι επιπτώσεις του αλκοόλ στην υγεία δεν είναι ομοιόμορφες.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Nature Health», παρέχει την πιο ολοκληρωμένη ανάλυση μέχρι σήμερα της σχέσης μεταξύ της κατανάλωσης αλκοόλ και 20 σημαντικών αποτελεσμάτων για την υγεία. Οι ερευνητές ανέλυσαν 843 μελέτες που δημοσιεύθηκαν ως το 2023 και εστίασαν στις πιο συντηρητικές εκτιμήσεις των μελετών αυτών.
Η ανάλυση εντοπίζει ότι οι επιπτώσεις του αλκοόλ στην υγεία δεν είναι ομοιόμορφες. Ο κίνδυνος αυξάνεται σταθερά με την κατανάλωση αλκοόλ για ορισμένες παθήσεις, κυρίως καρκίνους, ενώ για αρκετές καρδιομεταβολικές και νευρολογικές παθήσεις, η χαμηλή έως μέτρια κατανάλωση αλκοόλ σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο. Σε υψηλότερα επίπεδα κατανάλωσης, αντίθετα, τα στοιχεία υποδεικνύουν αυξημένο κίνδυνο και για τις παθήσεις αυτές.
Συγκεκριμένα, η κατανάλωση αλκοόλ σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο και για τους δέκα καρκίνους που μελετήθηκαν, με τον κίνδυνο να αυξάνεται καθώς αυξάνεται η κατανάλωση. Όμως, ακόμα και η κατανάλωση λιγότερου από ενός ποτού την ημέρα (ή ποσότητας μικρότερης από δέκα γραμμάρια καθαρού αλκοόλ) συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνους του φάρυγγα, του παχέος εντέρου, του οισοφάγου, του μαστού, του ήπατος, του παγκρέατος και του προστάτη. Ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του φάρυγγα, εξαιρουμένου του καρκίνου του ρινοφάρυγγα, ήταν τουλάχιστον 105% αυξημένος σε μέσα επίπεδα κατανάλωσης αλκοόλ. Οι καρκίνοι του λάρυγγα, του παχέος εντέρου, των χειλιών και της στοματικής κοιλότητας είχαν μέτριες αυξήσεις κινδύνου, από 22% έως 49%. Ο καρκίνος του οισοφάγου, του μαστού, του ήπατος, του παγκρέατος και του προστάτη έδειξαν ασθενέστερες αλλά σταθερές ενδείξεις βλάβης με τους κινδύνους να αυξάνονται σταθερά, καθώς αυξανόταν η κατανάλωση. Ο καρκίνος του στομάχου αντίθετα χρειαζόταν πρόσθετα στοιχεία για να κατανοηθεί καλύτερα η συσχέτιση.
Η κατανάλωση αλκοόλ συνδέθηκε επίσης με υψηλότερο κίνδυνο κίρρωσης του ήπατος και άλλων χρόνιων ηπατικών παθήσεων (αύξηση τουλάχιστον 40%) και παγκρεατίτιδας (αύξηση τουλάχιστον 22%). Υψηλότερος φαίνεται να είναι ο κίνδυνος και για λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος και φυματίωση, αν και τα στοιχεία ήταν ασθενέστερα.
Για αρκετές καρδιομεταβολικές και νευρολογικές παθήσεις, όπως ο διαβήτης τύπου 2, η νόσος Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας, η ισχαιμική καρδιοπάθεια και το εγκεφαλικό επεισόδιο, η χαμηλή έως μέτρια κατανάλωση αλκοόλ συσχετίστηκε με χαμηλότερο κίνδυνο ασθένειας σε σύγκριση με τη μη κατανάλωση αλκοόλ. Για παράδειγμα ο διαβήτης τύπου 2 και η νόσος Αλτσχάιμερ παρουσίασαν μείωση κινδύνου τουλάχιστον 4,5% και 6,4%, αντίστοιχα. Ωστόσο, η υψηλότερη κατανάλωση αλκοόλ συσχετίστηκε με μεγαλύτερο κίνδυνο.
«Η επιστημονική εικόνα γύρω από το αλκοόλ και την υγεία είναι πραγματικά πολύπλοκη», σημειώνει η Ελληνίδα ερευνήτρια δρ Εμμανουέλα Γακίδου, επικεφαλής συγγραφέας και καθηγήτρια στο IHME. «Όσον αφορά στον καρκίνο, τα δεδομένα είναι συνεπή και αδιαμφισβήτητα: ο κίνδυνος αυξάνεται με οποιοδήποτε επίπεδο κατανάλωσης αλκοόλ. Για ορισμένα καρδιομεταβολικά νοσήματα και για την άνοια, μελέτες υποδεικνύουν ότι η χαμηλή έως μέτρια κατανάλωση μπορεί να συνδέεται με ελαφρώς μειωμένο κίνδυνο. Ωστόσο, οι συσχετίσεις αυτές εξασθενούν και τελικά αντιστρέφονται σε υψηλότερα επίπεδα κατανάλωσης αλκοόλ. Αντί αυτά τα ευρήματα να ερμηνεύονται ως προτροπή για κατανάλωση αλκοόλ, αποτυπώνουν έναν σύνθετο χάρτη δείχνοντας σε ποια σημεία τα επιστημονικά δεδομένα είναι ισχυρά, ασθενή ή μικτά», εξηγεί.
Τα στοιχεία δεν υποστηρίζουν ένα ενιαίο ασφαλές όριο κατανάλωσης και δεν εντοπίζουν σημαντικές διαφορές ανά φύλο. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι οι κατευθυντήριες οδηγίες για την κατανάλωση αλκοόλ θα πρέπει να αποθαρρύνουν την έντονη κατανάλωση αλκοόλ και να υπογραμμίζουν με σαφήνεια ότι ακόμη και η χαμηλή έως μέτρια κατανάλωση σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για αρκετές παθήσεις, ιδίως καρκίνους. Όπως επισημαίνουν, η ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τη σύνδεση του αλκοόλ με τον καρκίνο παραμένει σχετικά χαμηλή, ενώ απαιτείται αποτελεσματική καθοδήγηση για τη δημόσια υγεία, ώστε να γνωστοποιούνται με σαφήνεια οι πιθανές επιπτώσεις του αλκοόλ στην υγεία.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:
https://www.nature.com/articles/s44360-026-00139-5
