Ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν είναι ένα μακρινό μέλλον – είναι εδώ και τώρα. Οι τεχνολογίες αλλάζουν ριζικά τον κόσμο της εργασίας, φέρνοντας νέες απαιτήσεις, αλλά και σημαντικές προκλήσεις για εργαζομένους, επιχειρήσεις και την πολιτεία. Όπως αναδεικνύει η πρόσφατη έρευνα του ΕΛΙΝΥΑΕ, παρότι οι εργαζόμενοι έχουν εξοικειωθεί με τα βασικά ψηφιακά εργαλεία, εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι σε πιο κρίσιμες εφαρμογές, όπως η επίλυση τεχνικών προβλημάτων ή η διερεύνηση ατυχημάτων.
Τεχνητή Νοημοσύνη: φόβοι και προσδοκίες
Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) μοιάζει να διχάζει. Ενώ σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες εμφανίζονται σκεπτικιστές ή ανήσυχοι, ένα σημαντικό ποσοστό εκφράζει ενθουσιασμό και αισιοδοξία. Όπως σημειώνει η πρόεδρος του Ινστιτούτου, Ρένα Μπαρδάνη, οι εργαζόμενοι χρησιμοποιούν ήδη εργαλεία ΤΝ χωρίς να το συνειδητοποιούν, γεγονός που δείχνει πως η ενημέρωση και η εκπαίδευση είναι το «κλειδί» της μετάβασης.
Νέες δεξιότητες – Νέοι κανόνες
Σύμφωνα με την έκθεση Future of Jobs 2025 του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, σχεδόν 4 στις 10 σημερινές δεξιότητες θα είναι ξεπερασμένες έως το 2030. Οι τεχνικές ικανότητες σε ΤΝ, κυβερνοασφάλεια, big data και βιωσιμότητα γίνονται κρίσιμες, ενώ οι οριζόντιες δεξιότητες (κριτική σκέψη, συνεργασία, συναισθηματική νοημοσύνη) αναδεικνύονται ως απαραίτητες. Όπως επισημαίνει η κ. Μπαρδάνη, οι εργοδότες στρέφονται πλέον σε προσλήψεις βάσει δεξιοτήτων και όχι μόνο πτυχίων.
Κατάρτιση με επίκεντρο τον άνθρωπο
Η έρευνα δείχνει ότι ελάχιστες επιχειρήσεις παρέχουν στοχευμένα προγράμματα εκπαίδευσης. Η πρόεδρος του ΕΛΙΝΥΑΕ υπογραμμίζει την ανάγκη για νέα μοντέλα κατάρτισης, που θα συνδυάζουν τεχνολογική και ανθρώπινη διάσταση, όπως «έξυπνα» Μέσα Ατομικής Προστασίας, κυβερνοασφάλεια και αναλυτική σκέψη. Η ποιότητα των προγραμμάτων, η πιστοποίηση και η συνεργασία με εκπαιδευτικούς φορείς είναι κρίσιμοι παράγοντες για επιτυχή προσαρμογή.
Ρόλος της πολιτείας στη μετάβαση
Η πολιτεία καλείται να λειτουργήσει ως εγγυητής μιας δίκαιης και ασφαλούς μετάβασης. Όπως αναφέρει η κ. Μπαρδάνη, απαιτείται νέο μοντέλο εποπτείας, ενσωμάτωση σύγχρονων τεχνολογιών για ελέγχους, καθώς και επένδυση σε reskilling και upskilling του εργατικού δυναμικού. Με έμφαση σε συνεργασία δημόσιου – ιδιωτικού τομέα και σε ευέλικτα σχήματα κατάρτισης, μπορεί να διαμορφωθεί ένα σύγχρονο πλαίσιο προσαρμογής.
Τι δείχνουν τα στοιχεία του ΕΛΙΝΥΑΕ
Η έρευνα κατέγραψε ότι σχεδόν 8 στις 10 επιχειρήσεις χρησιμοποιούν ήδη τεχνολογίες όπως GPS, απομακρυσμένος έλεγχος εξοπλισμού και εφαρμογές ΤΝ, ενώ πιο προηγμένα εργαλεία, όπως εικονική πραγματικότητα ή εξωσκελετικοί μηχανισμοί, βρίσκονται ακόμα σε πρώιμο στάδιο. Το 83% εμπιστεύεται τις εφαρμογές αναζήτησης και μετάφρασης, αλλά λιγότεροι από τους μισούς θεωρούν αποτελεσματική την ΤΝ σε εκτίμηση κινδύνου ή διερεύνηση ατυχημάτων.
Ηθικά διλήμματα και θεσμικές προτεραιότητες
Η έρευνα καταγράφει υψηλή σημασία σε θέματα προστασίας προσωπικών δεδομένων, διαφάνειας και λογοδοσίας. Πάνω από 90% των συμμετεχόντων θεωρούν την εκπαίδευση των χρηστών κομβική για τη χρήση της ΤΝ. Όπως υπογραμμίζεται, απαιτείται συνεχής θεσμικός διάλογος, ενίσχυση του κανονιστικού πλαισίου και ενεργός εμπλοκή των εργαζομένων.
Συμπέρασμα
Η τεχνολογία μετασχηματίζει τον κόσμο της εργασίας με ρυθμούς που δεν επιτρέπουν στασιμότητα ή αδιαφορία. Το ερώτημα δεν είναι αν θα αλλάξουμε – αλλά πώς θα το κάνουμε. Με κατάρτιση, συνεργασία και εθνικό σχέδιο προσαρμογής, η νέα εποχή μπορεί να μετατραπεί από απειλή σε ευκαιρία για όλους.
