Με αφορμή την παράσταση «ΑΤΡΕΙΔΕΣ – η επιστροφή» που θα ανέβει στο θέατρο «Μάνος Κατράκης» στις 27 Αυγούστου στις Συκιές, ο αγαπημένος ηθοποιός και σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος ξεδιπλώνει τις σκέψεις του στην Karfitsa.
Ποια στοιχεία συνθέτουν τον χαρακτήρα που ενσαρκώνετε και ποιες θα λέγατε πως είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις αυτού του ρόλου
Στις τραγωδίες τα ονόματα των ηρώων μάς πληροφορούν από μόνα τους για το ήθος τους ή τον χαρακτήρα τους όπως λέτε. Αν κι εμείς στις τραγωδίες δεν μιλούμε για χαρακτήρα, μιας και χαρακτήρες έχουμε στο ψυχολογικό θέατρο. Οπότε, από το όνομα και μόνον μαθαίνουμε αυτά, τα βασικά, που χρειαζόμαστε. Από το λεξικό μαθαίνουμε, λοιπόν, ότι: Άγαν + μέμνων (μετοχή του «μένω») – ο πολύ σταθερός, ο αποφασιστικός, ο επι (άγαν) μένων (μένος), ο ακλόνητος, ο εξαιρετικά σταθερός. Αυτός θα λέγαμε ότι είναι ο πυρήνας του ήρωα. Αλλά, και όχι μόνον…Η «πρόκληση» στην παράστασή μας είναι να φανερώσουμε και άλλες του πλευρές, τις οποίες μας παρέχει ανάγλυφα ο Γ. Ρίτσος στον Αγαμέμνονά του, στην «Τέταρτη Διάσταση».
Την πλευρά π.χ. του πατέρα, και του «κουρασμένου ήρωα», ο οποίος έχει καταρρακωθεί από το βάρος του «ρόλου» του, από την σωρεία των ευθυνών που έχει αναλάβει, κι απ’ την καθημερινή τριβή του με το μάταιο και το παράλογο.Θα πω, όμως, και για τις προκλήσεις που είχε και έχει όλη η παράσταση για μας, ξεκινώντας από τα βασικά: Να ανανεώσεις –για άλλη μια φορά– την έννοια του τραγικού που ορίζει τον άνθρωπο.
Γενικώς, να μπορέσεις να αντιληφθείς τις αναλογίες και τους συσχετισμούς αφενός του καιρού των γεγονότων, αφετέρου της εποχής που γράφτηκαν και διδάχτηκαν τα έργα του κύκλου των Ατρειδών. Κι αυτά να είναι φανερά και από σκηνής. Και πιο ειδικώς, να κάνεις σκηνική πράξη το όραμα του Γιάννη Μαργαρίτη, του σκηνοθέτη μας (ο οποίος έκανε και τη σύνθεση των κειμένων) να συνδυάσει τρεις μεγάλους ποιητικούς κώδικες – τον κώδικα της Τραγωδίας, τον κώδικα της Δημοτικής Ποίησης και τον κώδικα του ποιητικού ρεαλισμού του Γ. Ρίτσου – τόσο στη φόρμα όσο και στο περιεχόμενο.
Γιατί είναι τόσο ανεξάντλητα για τους ανθρώπους του θεάτρου, αλλά και για το κοινό, τα έργα της αρχαίας τραγωδίας;
Διότι ασχολούνται με τα μεγάλα και έσχατα προβλήματα-ερωτήματα του ανθρώπου, αυτά τα πανανθρώπινα, γι’ αυτό και… οντολογικά. Γιατί αναγνωρίζουμε κάτι κυτταρικό σε αυτά. Επειδή εκεί είναι οι καταγωγικές μας ρίζες, το γενεαλογικό δένδρο του όντος… Και τολμώ να πω και για έναν άλλον ακόμα λόγο που θαρρώ πως είναι και ο κυρίαρχος: διότι η αρχαία τραγωδία είναι κατά κύριο λόγο θεολογία! Δεν υπάρχει ούτε ένα έργο που η παρουσία του θεού να μην είναι καταλυτική. Η κουβέντα για την ύπαρξη ή όχι του θεού δεν έχει λήξει. Ο άνθρωπος ακόμα απορεί… Παρά την «πρόοδο» της επιστήμης και της τεχνολογίας… απαντήσεις δεν έχουμε!Και όλα αυτά (τόσα κι άλλα τόσα) ειπωμένα από τους αρχαίους τραγικούς με την πνοή και ρυθμό μιας υψιπετούς Ποιήσεως!Βέβαια, αυτά όλα ίσως δεν τα «φανερώνουν» οι σημερινές «σύγχρονες» τάχα μου παραστάσεις. Τα βρίσκεις, όμως, ακόμα κι αν διαβάσεις το κείμενο, πράγμα το οποίο θα παρότρυνα όλους μας να κάνουμε. Να διαβάζουμε τις αρχαίες τραγωδίες από τις μεταφράσεις αλλά έχοντας πάντα από κοντά και το πρωτότυπο – είναι αποκαλυπτικό αυτό το ταξίδι στην γλώσσα, θησαυρός!
Αν έπρεπε να διαλέξετε ένα έργο αρχαίου δράματος ποιο θα ήταν αυτό και γιατί;
Αυτόν τον καιρό θα διάλεγα τον «Προμηθέα»! Ιδιαίτερο έργο, γεμάτο πληροφορίες, μια «Γένεσις» με τον τρόπο του. Ένας «χάρτης» των Ελλήνων. Μια κοσμογονία… Προσφέρει πολλά αντικλείδια για να μεταφράσουμε σωστά την παράλογη «πραγματικότητα». Και να κατανοήσουμε το ρόλο της ΑΝΑΓΚΗΣ στο ανθρώπινο (και όχι μόνο) γίγνεσθαι.Λέει κάπου ο Προμηθέας: «Αυτά που η Τύχη όρισε αγόγγυστα υπομένω, αφού η Ανάγκη δύναμη έχει και δεν νικιέται». Κι ο Αγαμέμνονας, όμως, στο έργο που κάνουμε («ΑΤΡΕΙΔΕΣ – η επιστροφή») λέει κάπου : «Σε τι ζυγό η Ανάγκη μας έριξε!».Κι εγώ, ως θνητός εύχομαι και προσεύχομαι : είθε να κυβερνήσωμεν την ανάγκη μας!Όνειρό μου, βεβαίως, είναι και ο «Οιδίπους Τύραννος».
Η παράσταση «Ατρείδες: Η επιστροφή» πώς θα κάνει το κοινό να νιώθει όταν θα φεύγει από το θέατρο;
Δεν το ξέρουμε αυτό. Υποθετικά μιλώντας, θα σας έλεγα, παίζοντας λίγο και με τις λέξεις, πως αυτό εξαρτάται και από το πώς ένιωθε… όταν ήρθε στο θέατρο. Σίγουρα, πάντως, η καλή πρόθεση της παράστασής μας είναι να μην νιώθει το ίδιο όπως όταν ήρθε. Να μην τον έχει αφήσει, δηλαδή, ανεπηρέαστο. Αν έχει συγκρατήσει έστω και μια φράση, έστω και μια ιδέα του ποιητή, που θα τον ακολουθούν μετά για καιρό. Τότε η παράσταση έχει επιτελέσει τον σκοπό της.
Είστε ηθοποιός, σκηνοθέτης, δάσκαλος και έχετε μία μεγάλη καριέρα. Τι μετράει για εσάς, στο τέλος της ημέρας;
Να έχω ήσυχη την συνείδησή μου, για να μπορώ να κοιμηθώ ήσυχα το βράδυ. Κι η συνείδησή μου ησυχάζει όταν στην διάρκεια της ημέρας δεν παύω να συλλογιέμαι το σύνολο, όλους τους ανθρώπους γύρω μου, τον κόσμο ολάκερο, και να πράττω ό,τι καλύτερο μπορώ για ένα καλύτερο αύριο. Όταν έχω δώσει συνειδητά τον καλύτερο εαυτό μου στους άλλους. Όταν «ο βίος και η πολιτεία μου» είναι στο «εμείς» που έλεγε κι ο Μακρυγιάννης, κι όχι στο «εγώ». Όταν τίποτα το προσωπικό δεν με κάνει κοντόφθαλμο, και δεν μου στερεί την «θεωρία» του πανανθρώπινου!
Εκτός από την καλοκαιρινή περιοδεία, έχετε κάποια νέα σχέδια από Σεπτέμβρη;
Συμμετέχω στην τηλεοπτική σειρά «Η ΜΑΓΙΣΣΑ» που θα προβληθεί από τον Σεπτέμβριο στον Αντέννα. Θεατρικά, θα ήθελα να επαναλάβω τον «ΜΕΓΑ ΙΕΡΟΕΞΕΤΑΣΤΗ» του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, την παράσταση που κάνουμε τα τελευταία δέκα χρόνια με το «Θέατρο ΣΥΝ ΚΑΤΙ», τη δική μας θεατρική ομάδα.Και παράλληλα, θα συνεχίσω και τα μαθήματα Υποκριτικής, ως δάσκαλος. Μια δραστηριότητα, από το 1996, που είναι δώρο ψυχής!
Ο μύθος
Ο Αγαμέμνονας καλείται να θυσιάσει την κόρη του, Ιφιγένεια για να κατευνάσει τη θεά Άρτεμη και να μπορέσει ν’ αποπλεύσει ο στόλος των Αχαιών από την Αυλίδα για την Τροία («Ιφιγένεια εν Αυλίδι» του Ευριπίδη). Με το τέλος του Τρωικού Πολέμου, ο βασιλιάς Αγαμέμνονας επιστρέφει νικητής στο Άργος, αλλά δολοφονείται από τη σύζυγό του Κλυταιμνήστρα και τον εραστή της-ένα οργανωμένο σχέδιο εκδίκησης για τον φόνο της κόρης της, Ιφιγένειας («Αγαμέμνων» του Αισχύλου).
Η Ηλέκτρα και ο Ορέστης, τα παιδιά της Κλυταιμνήστρας, εκδικούνται για τον φόνο του πατέρα τους Αγαμέμνονα, δολοφονώντας τη μητέρα τους («Ηλέκτρα» του Σοφοκλή). Τρεις αρχαίες τραγωδίες, στη σκιά ενός αιματοβαμμένου πολέμου, συνθέτουν τη βαριά κατάρα της οικογένειας των Ατρειδών, δημιουργώντας τεράστια ερωτήματα, εμπνέονταςακόμη και τη σύγχρονη ψυχανάλυση. Μια ιστορία με πολλές αναλογίες στο σήμερα.
Η παράσταση
Ο Γιάννης Μαργαρίτης, στην παράσταση «ΑΤΡΕΙΔΕΣ – H επιστροφή», χρησιμοποιεί ως μέσο την ποίηση των αρχαίων τραγικών, την ποίηση του Γιάννη Ρίτσου αλλά και τη σοφία της παραδοσιακής ποίησης, αφού πολλά χορικά έχουν αντικατασταθεί, για να αφηγηθεί με ενιαίο και σύγχρονο τρόπο αυτόν τον εμβληματικό μύθο από τον οποίο προκύπτουνδιαχρονικά ζητήματα: Επιβολή, θυσία, ευθύνη, εκδίκηση, απελπισία, ενοχές, δικαίωση, λύτρωση, πάθος, πτώση, ο αέναος αγώνας ανάμεσα στην θηλυκή και αρσενική δύναμη, η συνεχής διεκδίκηση της εξουσίας…Μια σύγχρονη φιλοσοφική διάσταση στον μύθο δίνουν και τα σχετικά με τα πρόσωπα τουοίκου των Ατρειδών αποσπάσματα από την «Τέταρτη Διάσταση» του Γιάννη Ρίτσου.
Ερμηνεύουν οι ηθοποιοί: Κωνσταντίνος ΚωνσταντόπουλοςΧρυσάνθη ΔούζηΙοκάστη Αγαύη ΠαπανικολάουΓιάννης Χαρκοφτάκης
Info: Ανοικτό θέατρο «Μάνος Κατράκης», Καρόλου Κουν 13, Συκιές, Κυριακή 27 Αυγούστου στις 21:00 Εισιτήρια: 10 € γενική είσοδος και 5 € μειωμένο ( φοιτητικά, μαθητικά, κάτοχοι κάρταςανεργίας, κάρτας αναπηρίας)Προπώληση: www.ticketservices.gr
Η παράσταση θα παρουσιαστεί στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Νεάπολης-Συκεών«Μερκούρεια 2023».
