Μελέτη καταγράφει υψηλή πλημμυρική ευπάθεια στην ευρύτερη περιοχή — Οι παλιές παρεμβάσεις, η νέα σύμβαση για τον Πάμισο και το ζητούμενο της προστασίας ανά σημείο
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΡΑΓΩΓΙΑΣ
Στα Μεγάλα Καλύβια, η συζήτηση για την αντιπλημμυρική προστασία αποκτά έναν συγκεκριμένο επιστημονικό οδηγό: έναν χάρτη που εντοπίζει πού το έδαφος, το δίκτυο απορροής και οι ανθρώπινες παρεμβάσεις δημιουργούν προϋποθέσεις πλημμύρας. Η αξία του βρίσκεται και στο επόμενο βήμα: να εξεταστεί πώς συνδέονται οι ευάλωτες θέσεις με τα έργα που έχουν κατασκευαστεί, αποκαθίστανται ή σχεδιάζονται.
Η μελέτη των Νικόλαου Αλαφοστέργιου, Νίκης Ευελπίδου και Ευάγγελου Σπύρου, δημοσιευμένη στις 6 Αυγούστου 2025 στο επιστημονικό περιοδικό Information, εξετάζει την ευρύτερη περιοχή των Μεγάλων Καλυβίων, στα νοτιοανατολικά των Τρικάλων. Αξιοποιεί την εμπειρία των πλημμυρών του 2018, του 2020 και του 2023 και κατατάσσει μεγάλο μέρος της περιοχής μελέτης σε υψηλή ή πολύ υψηλή πλημμυρική ευπάθεια.
Για τη χαρτογράφηση χρησιμοποιήθηκαν επτά παράγοντες: η απόσταση από ποτάμια και κανάλια, η πυκνότητα του δικτύου αποστράγγισης, η εγγύτητα σε συμβολές υδατορευμάτων, η απόσταση από διασταυρώσεις καναλιών με δρόμους, οι χρήσεις γης, η κλίση και το υψόμετρο. Ο χάρτης συγκρίθηκε με τη μέγιστη έκταση προηγούμενων πλημμυρών, με έμφαση στον Daniel, και οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι αποτύπωνε αποτελεσματικά την ευπάθεια της περιοχής. Πρόκειται για αξιολόγηση της προδιάθεσης του χώρου να πλημμυρίσει· δεν αποτελεί πρόγνωση συγκεκριμένου επεισοδίου ούτε πιστοποίηση της σημερινής επάρκειας των έργων.
Η προστασία των Μεγάλων Καλυβίων είχε αποτελέσει αντικείμενο επίσημων ανακοινώσεων πριν από την καταστροφή του 2023. Στις 16 Σεπτεμβρίου 2021, η Περιφέρεια Θεσσαλίας ανακοίνωνε αυτοψία σε παρεμβάσεις για την προστασία του οικισμού. Σύμφωνα με την τότε ενημέρωση, οι εργασίες εντάσσονταν σε ευρύτερο αντιπλημμυρικό έργο στον Πηνειό, στην Περιφερειακή Ενότητα Τρικάλων, συνολικού προϋπολογισμού 15 εκατ. ευρώ. Το ποσό αφορούσε το ευρύτερο έργο και όχι αποκλειστικά τα Μεγάλα Καλύβια.
Η ανακοίνωση εκείνη προσφέρει ένα σημείο εκκίνησης για τον έλεγχο: ποιες ακριβώς παρεμβάσεις ολοκληρώθηκαν, ποιες συντηρήθηκαν και ποιο επίπεδο προστασίας προέβλεπαν οι μελέτες τους; Η μεταγενέστερη πλημμύρα δεν αρκεί από μόνη της για να αποδείξει αστοχία κάποιου συγκεκριμένου έργου. Χρειάζεται τεχνική αξιολόγηση των συνθηκών και των ορίων σχεδιασμού του.
Νεότερη εξέλιξη αποτελεί η σύμβαση 3,5 εκατ. ευρώ για τον Πάμισο, την οποία ανακοίνωσε η Περιφέρεια στις 17 Σεπτεμβρίου 2026. Αφορά συντήρηση και αποκατάσταση υφιστάμενων αντιπλημμυρικών έργων από το Μουζάκι μέχρι τη συμβολή του ποταμού με τον Πηνειό, μετά τις ζημιές των κακοκαιριών Daniel και Elias. Περιλαμβάνει παρεμβάσεις στην κοίτη και στα αναχώματα.
Στην ίδια ανακοίνωση, ο περιφερειάρχης Δημήτρης Κουρέτας υποστήριξε ότι για προστασία απέναντι σε πλημμυρική αιχμή τύπου Daniel απαιτούνται και τα μεγάλα φράγματα Ενιπέα, Μουζακίου και Πύλης. Η θέση αυτή αναδεικνύει τη σημασία του συνδυασμού τοπικών παρεμβάσεων και έργων σε επίπεδο λεκάνης απορροής. Δεν προσδιορίζει, ωστόσο, την προστασία που παρέχεται σήμερα σε κάθε θέση γύρω από τα Μεγάλα Καλύβια.
Η επιστημονική χαρτογράφηση μπορεί να βοηθήσει ακριβώς εκεί. Η αντιστοίχισή της με τις θέσεις, τα τεχνικά χαρακτηριστικά και την πρόοδο των έργων θα επέτρεπε να φανεί ποια τμήματα καλύπτονται και πού χρειάζεται πρόσθετη διερεύνηση. Στα διαθέσιμα στοιχεία που εξετάστηκαν για το παρόν δημοσίευμα, αυτή η αντιστοίχιση δεν έχει ακόμη τεκμηριωθεί.
Για έναν οικισμό που έχει γνωρίσει την πλημμύρα, η ουσιαστική απάντηση πρέπει να φτάνει μέχρι το σπίτι, τον δρόμο και το χωράφι. Ο προϋπολογισμός δείχνει πόσα χρήματα προβλέπονται. Ο χάρτης πρέπει να δείξει πού φτάνει η προστασία.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΚΑΡΦΙΤΣΑ
