Ταξίδι στο μαγικό κόσμο της φαρμακευτικής επιστήμης καθώς και στη μακραίωνη ιστορία της προσφέρει το Ελληνικό Φαρμακευτικό Μουσείο, το οποίο βρίσκεται στην ανατολική Θεσσαλονίκη και δέχεται ετησίως πλήθος επισκεπτών.
Ρεπορτάζ: Ελίνα Τουκουσμπαλίδου
Το Ελληνικό Φαρμακευτικό Μουσείο βρίσκεται στη Λεωφόρο Εθνικής Αντιστάσεως 173-175 στην Καλαμαριά και περιλαμβάνει περισσότερα από 3.500 εκθέματα διαφόρων τύπων, πορσελάνινα φαρμακευτικά σκεύη, γυάλινα φιαλίδια, συνταγές, βιβλία, συσκευές κ.λπ.
«Το Ελληνικό Φαρμακευτικό Μουσείο είναι μέχρι σήμερα το μοναδικό Φαρμακευτικό Μουσείο που υπάρχει σε όλη την Ελλάδα. Δημιουργήθηκε το 2007 ύστερα από απόφαση του Φαρμακευτικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης», αναφέρει στην Karfitsa ο Έφορος του Ελληνικού Φαρμακευτικού Μουσείου, Νίκος Νικόλτσιος.
«Ο επισκέπτης, ξεκινώντας από τις αρχές του 1500 που είναι το πιο παλιό έκθεμα και φτάνοντας στο σήμερα, μπορεί να δει τι προηγήθηκε πίσω από τη σημερινή εικόνα ενός φαρμακείου», όπως συμπληρώνει.
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά εκθέματα του Μουσείου βρίσκεται στην είσοδό του και είναι ένα επιβλητικό έπιπλο που χρονολογείται στα 1889. Ο κ. Νικόλτσιος το χαρακτηρίζει ως ένα από τα καλύτερα εκθέματα του Μουσείου. «Είναι ένα θαυμάσιο έπιπλο που δώρισε στο Μουσείο ένας φαρμακοποιός της Θεσσαλονίκης, ο κ. Μιχαήλ Πάνου. Ένα έπιπλο φαρμακείου σχεδιασμένο στο Παρίσι και κατασκευασμένο στη Βιέννη από ξύλο δρυός».
Το βλέμμα κεντρίζουν φυσικά και τα σκουρόχρωμα φαρμακευτικά φιαλίδια «που χρησιμοποιούνταν για την αποθήκευση της δραστικής ουσίας από την οποία παράγεται το φάρμακο. Επειδή η δραστική ουσία είναι πολύ ευαίσθητη στο φυσικό φως και πρέπει να προστατεύεται, ο φαρμακοποιός επέλεγε συνήθως σκουρόχρωμο φιαλίδιο και πιο σπάνια φιαλίδιο από διαφανές γυαλί».
Εντύπωση προκαλεί και το ιγδίο (πιο γνωστό ως γουδί), το οποίο είναι σήμα κατατεθέν του φαρμακοποιού. Πρόκειται για «ένα εργαλείο που χρησίμευε για τον θρυμματισμό των δρογών, αλλά και στην λειοτρίβηση των φαρμακευτικών ουσιών. Οι δρόγες είναι τα μέρη του φυτού από τα οποία παράγεται η δραστική ουσία του φαρμάκου. Συνήθως η πίεση που απαιτείται για να θρυμματιστούν είναι αρκετά υψηλή και για αυτό ο φαρμακοποιός επέλεγε μεταλλικό ιγδίο και πιο σπάνια γυάλινο ή πορσελάνινο», σύμφωνα με τον κ. Νικόλτσιο.
Σπουδαία εκθέματα του Μουσείου αποτελούν και οι ζυγαριές μεγάλης ακριβείας, οι οποίες χρησίμευαν για τη μέτρηση της δραστικής ουσίας από την οποία παράγεται το φάρμακο. «Όλες ανεξαιρέτως είναι κλεισμένες περιφερειακά με τζάμι. Προκειμένου η ζυγαριά να μπορέσει να ζυγίσει με απόλυτη ακρίβεια τη δραστική ουσία, δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να επηρεάζεται από τον άνεμο. Αν φύγει έστω και ένα mg δραστική ουσία παραπάνω από αυτό που προβλέπεται, το φάρμακο μπορεί να γίνει δηλητήριο, αντίθετα αν φύγει έστω και ένα mg λιγότερο, το φάρμακο δεν θα έχει τη σωστή δραστικότητα». Φυσικά σήμερα όλες έχουν αντικατασταθεί από τις ηλεκτρονικές ζυγαριές.
Πηγαίνοντας στα πιο ρετρό εκθέματα, το ενδιαφέρον κεντρίζουν οι συσκευασίες φαρμάκων του 20ου αιώνα, πολλά εκ των οποίων μέχρι σήμερα βρίσκονται στην αγορά. Κάποια άλλα όχι, όπως η «καλμαλίνη», ένα αναλγητικό σκεύασμα που κυκλοφορούσε μέχρι και τη δεκαετία του 1980 και πωλούνταν ακόμη και στα περίπτερα.
Στο Μουσείο υπάρχει επίσης ένας υπολογιστής Apple του 1982. Ήταν ο πρώτος υπολογιστής στη Θεσσαλονίκη που χρησιμοποιήθηκε για αποστολή μηχανογραφημένων καταστάσεων στο Δημόσιο.
«Μέσα από μια ξενάγηση ο επισκέπτης μπορεί να κάνει ταξίδι στο χρόνο. Η επισκεψιμότητα στο Ελληνικό Φαρμακευτικό Μουσείο είναι σε πολύ υψηλά επίπεδα κάθε χρόνο», τονίζει στην Karfitsa ο κ. Νικόλτσιος.
Και προσθέτει: «Ο σκοπός του Μουσείου είναι η συγκέντρωση, η τεκμηρίωση, η καταγραφή, η μελέτη και η προβολή του φαρμακευτικού υλικού που σχετίζεται με τη φαρμακευτική ιστορία της Ελλάδας. Είναι μια κληρονομιά που δυστυχώς κινδυνεύει να χαθεί μέσα στο ρεύμα της ανακαίνισης του φαρμακείου. Αυτή την προσπάθεια προσπαθεί να διασώσει και να προβάλλει το Ελληνικό Φαρμακευτικό Μουσείο. Επιπρόσθετες δραστηριότητές του αποτελούν η δημιουργία επιστημονικής βιβλιοθήκης με παλιά και νέα συγγράμματα, η έκδοση μελετών με φαρμακευτικά θέματα, η συνεργασία με αντίστοιχους οργανισμούς και ιδρύματα καθώς και η δημιουργία περιοδικών εκθέσεων στη Θεσσαλονίκη και σε άλλες πόλεις, εφόσον ζητηθούν».
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ KARFITSA
