Kάθε φορά που κάποιος λέει «έλα μωρέ, όλες οι μανάδες ίδιες είναι», σκέφτομαι ότι όχι – δεν είναι.
Η καθεμία είναι το δικό της είδος αιωνιότητας. Και η καθεμία λείπει αλλιώς
Του Δημήτρη Δραγώγια
(Για την αυριανή γιορτή της μητέρας μοιράζομαι μαζί σας ένα κείμενο που έγραψα πριν από μερικούς μήνες…)
Ξεκινάμε με το αυτονόητο: τίποτα δεν σε προετοιμάζει για τον θάνατο της μητέρας σου. Ούτε
τα 16 χρόνια μάχης με μια ασθένεια που αλλάζει μορφή, υπόσταση, σκιές και σκιάχτρα. Ούτε τα
ψυχολογικά τείχη που χτίζεις γύρω σου, δήθεν ανθεκτικά. Ούτε οι κουβέντες των άλλων που πέφτουν σαν κουβέρτες καλοκαιρινές – άχρηστες και ιδρωμένες: «τουλάχιστον δεν υπέφερε», «είχε παλέψει πολύ», «ήταν δυνατή». Λες και το να είναι δυνατή μια μάνα είναι υποχρέωση συμβολαίου.
Μια μάνα δεν είναι «δυνατή». Είναι ολόκληρη η αντιλογία του σύμπαντος. Είναι αυτή που θα
σε σηκώσει από το πάτωμα αλλά θα σου ψάλλει και τον δεκαπεντασύλλαβο για το γιατί βρέθηκες
εκεί. Είναι αυτή που θα σου πει «βάλε ζακέτα» όταν έχει 38 βαθμούς, αλλά και αυτή που θα πάει
με τα πόδια μέχρι το φαρμακείο γιατί «οι άλλοι είναι απασχολημένοι, δεν πειράζει». Είναι η γυναίκα που θα τσακωθεί με ολόκληρο το Ε.Σ.Υ. αλλά θα πει στον γιατρό με βλέμμα γάτας σαλονιού: «ό,τι πείτε εσείς, γιατρέ μου».
Και μετά πεθαίνει.
Και εσύ, νομίζεις πως κάτι θα σταματήσει – πως η γη θα κάνει έστω μια μικρή παύση περιστροφής. Δεν το κάνει. Το delivery σου έρχεται κανονικά. Το mail με τίτλο «Δευτεριάτικη σύσκεψη» ανοίγει κανονικά. Οι άνθρωποι περπατούν στους δρόμους χωρίς να ξέρουν ότι έχεις χάσει το οξυγόνο σου.
Η απώλεια μητέρας δεν αποτελεί στιγμιαίο γεγονός – είναι μια μόνιμη μετατόπιση. Ένα ρίγος στον χρόνο. Ένας κόμπος που δεν φεύγει με καμιά μαντζουνοθεραπεία.
Αλλά αυτό το κείμενο δεν είναι μνημόσυνο. Είναι μια προσπάθεια να πεις ευχαριστώ σε μιαγυν αίκα που σου έμαθε την επιβίωση χωρίς να στο λέει ποτέ σαν θεωρία. Που έπλενε, δούλευε, γκρίνιαζε, αγχωνόταν, αλλά – κάπως – σε έκανε να νιώθεις ότι όλα, τελικά, θα πάνε καλά.
Η μάνα μου δεν ήξερε αγγλικά, αλλά μου είπε κάποτε με σοφία Όξφορντ: «μην αφήνεις τον πόνο
να σε καβαλάει σαν χαλασμένο άλογο. Πιάνε τα γκέμια και αν δεν πάει μπροστά, πήγαινέ το σιγά
στο πλάι». Και μετά μου έδωσε ένα κεφτεδάκι. Γιατί το βαρύ ποτέ δεν πάει μόνο του – θέλει και
κάτι τηγανισμένο δίπλα.
Όταν μια μάνα φεύγει, δεν χάνεις μόνο τον άνθρωπο. Χάνεις το καταφύγιο, τη μυρωδιά στο
μαξιλάρι, τον ήχο από το «πότε θα γυρίσεις;», ακόμα κι αν ήσουν πενήντα χρονών. Χάνεις την
αίσθηση πως κάποιος στον κόσμο έχει το βλέμμα του σταθερά στραμμένο πάνω σου – όχι για να σε
ελέγξει, αλλά για να σε κρατήσει.
Και ναι, πολλές μανάδες είναι και κουραστικές και καταπιεστικές και τοξικές – αλλά ας είμαστε
ειλικρινείς: ακόμα και η πιο δύσκολη μάνα, την ώρα που λείπει, σου λείπει με τρόπο ανυπόφορο.
Γιατί οι μανάδες, οι καλές, οι μέτριες, οι περίπλοκες, όλες, αφήνουν μια τεράστια παύση όταν
σωπαίνουν. Εσύ λοιπόν που ακόμα την έχεις, πες της να σε ξαναπρήξει. Πες της να σου πει πώς
να βράσεις τα μακαρόνια. Πες της να σου στείλει εκείνο το ηλίθιο meme στο Viber. Άσ’ την να
γκρινιάξει για το μπαλκόνι. Άσ’ την να επιμείνει να φοράς σκούφο.
Κι εσύ που δεν την έχεις πια, μη ντρέπεσαι αν κλαις στο super market όταν δεις το απορρυπαντικό που έπαιρνε. Ή αν θυμάσαι τη φωνή της κάθε φορά που δεν τα καταφέρνεις. Μια μάνα, ακόμα και πεθαμένη, δεν φεύγει ποτέ από εκεί που σε κράτησε πρώτη φορά: μέσα σου.
Γιατί η μάνα σου δεν πέθανε. Έγινε μέρος της αφήγησης που σε κρατά όρθιο.
Και κάποτε, όταν θα σε ρωτήσει κάποιος ποια ήταν η μεγαλύτερη γυναίκα της ζωής σου, δεν θα
χρειαστεί να σκεφτείς. Θα ξέρεις.
Και θα πεις: εκείνη
