Σήμερα θα αφήσουμε τα πολιτικά και θα πάμε στα δικαστικά. Και μάλιστα στα δικαστικά του εαυτού μας. Με λίγα λόγια ας μιλήσουμε για τις ενοχές.
Της Σύνθιας Σάπικα
Διάβαζα πρόσφατα σ΄ ένα βιβλίο για την Compassionate Focused Therapy, δηλαδή την θεραπεία που είναι επικεντρωμένη στην ενσυναίσθηση. Σύμφωνα με αυτήν έχουμε τον συμπονετικό μας νου που μας ενθαρρύνει, μας διαβεβαιώνει ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε, μας επιβραβεύει και μας κάνει να πιστεύουμε στον εαυτό μας. Και έχουμε και τον κατήγορο, την παλιά πλευρά του εγκεφάλου μας που μας προειδοποιεί για τους κινδύνους, μας τρομάζει και μας κάνει να σκεφτόμαστε τιμωρητικά. Η συγκεκριμένη θεραπεία υπόσχεται να εκπαιδεύσει το νου μας να αντικαταστήσει την τιμωρητική αυτή στάση με υποστηρικτικές, θετικές σκέψεις. Η λέξη κλειδί είναι mindfulness δηλαδή ενσυνειδητότητα.
Βάση λοιπόν αυτής της θεωρίας, που ακούγεται πάρα πολύ ελκυστική υπάρχουν επτά είδη κατήγορου, που ενεργοποιούνται όταν είμαστε ευάλωτες/ ευάλωτοι και μας προκαλούν διάφορα ενοχλητικά, αφόρητα ή επώδυνα ψυχολογικά ή σωματικά συμπτώματα.
Ο πρώτος είναι ο άμεσος, αυτός δηλαδή που μας μιλάει εσωτερικά και μας λέει «είσαι χαζή». Αυτός είναι ο πιο άμεσος και ο πιο τίμιος.
Ο δεύτερος είναι ο αγχώδης, ο θλιμμένος, ο φοβισμένος. Όταν μας μιλάει λέει «τελείωσαν όλα δεν θα τα καταφέρω».
Ο τρίτος είναι αυτός της αναβλητικότητας, της αυτολύπησης και της θυματοποίησης.
Ο τέταρτος είναι ένας από τους χειρότερους είναι ο snob κατήγορος. Αυτός που είναι κυνικός, γελοιοποιητικός και τελικά ο πιο ύπουλος. Σκεφτείτε τον κάθε φορά που αυτοσαρκάζεστε για ένα θέμα που σας πληγώνει.
Ο πέμπτος είναι ο τελειοθηρικός. Που σας λέει «αν δεν το κάνεις τέλεια μην το κάνεις καθόλου.». Και όσο και αν προσπαθείτε να κάνετε κάτι τέλεια δεν είναι ευχαριστημένος.
Ο έκτος που είναι ο υπεραισιόδοξος μας λέει συνέχεια ότι όλα είναι καλά, ότι οι άνθρωποι είναι μόνο καλοί, πλασάροντας μας μία εικόνα που δεν συνδέεται με την πραγματικότητα. Μας παρουσιάζει μία τοξική θετικότητα την ώρα που χρειαζόμαστε να ακούσουμε κάτι αληθινό με αποτέλεσμα να μας τυφλώνει.
Και ο τελευταίος είναι αυτός που με λίγα λόγια δικαιώνει το βιαστή. Σκεφτείτε πως βρίσκεστε σε μία κατάσταση που εάν συνεχίσετε να τη βλέπετε με τα μάτια της πραγματικότητας πονάει. Οπότε ο κατήγορος επιλέγει να αλλοιώσει την πραγματικότητα, δηλαδή να σας πει «δεν έχεις δίκιο, εσύ φταις» ώστε να μην χρειάζεται να καταβάλετε επώδυνη προσπάθεια ώστε για παράδειγμα να διεκδικήσετε το δίκιο σας. Στο παράδειγμα ενός βιασμού είναι αυτός ο κατήγορος που λέει ότι το θύμα φορούσε κοντή φούστα και προκάλεσε το βιαστή. Επειδή το θύμα δεν αντέχει να καταγγείλει τον βιαστή αποδέχεται ότι τον προκάλεσε λόγω προκλητικού ντυσίματος. Και μαζί με το θύμα μία ολόκληρη κοινωνία.
Όλοι αυτοί ενεργοποιούνται μόλις είμαστε σε ευαλωτότητα. Είτε μεγάλη είτε μικρή. Και μας ταλαιπωρούν. Τότε είναι που πρέπει να ενεργοποιήσουμε τον συμπονετικό μας εαυτό και να απαντήσουμε. Να προστατέψουμε τον εαυτό μας από τις ενοχές του. Ακούγεται εύκολο αλλά δεν είναι.
Διαβάζοντας όλα αυτά αναγνώρισα πολλούς τέτοιους κατήγορους στον εαυτό μου. Τα γράφω μήπως νιώσετε το ίδιο και εσείς.
Η Σύνθια Σάπικα είναι δημοσιογράφος της ΕΡΤ 3
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ KARFITSA
