Κάθε Τρίτη, ο Γιώργος ακολουθεί σχεδόν την ίδια διαδρομή. Φεύγει από το χωριό του στο Κιλκίς, περνά τα σύνορα με τη Βόρεια Μακεδονία και σταματά στο πρώτο πρατήριο που θα συναντήσει. Δεν πρόκειται για εκδρομή ούτε για ψώνια.
Σκοπός του ταξιδιού είναι να γεμίσει το ρεζερβουάρ του αυτοκινήτου του, εξοικονομώντας αρκετές δεκάδες ευρώ σε σχέση με το κόστος που θα είχε στην Ελλάδα.
Η εικόνα δεν είναι μεμονωμένη. Από τη Φλώρινα και το Κιλκίς έως τη Δράμα, τη Ροδόπη και τον Έβρο, κάτοικοι παραμεθόριων περιοχών περνούν τα σύνορα αναζητώντας φθηνότερα καύσιμα. Με τη βενζίνη και το πετρέλαιο κίνησης να έχουν φτάσει σε ορισμένες περιοχές ακόμη και στα 2,20 ευρώ το λίτρο, η διαφορά τιμής με τις γειτονικές χώρες γίνεται ισχυρό κίνητρο για τους καταναλωτές και σοβαρό πρόβλημα για τα ελληνικά πρατήρια.
Στη Βόρεια Μακεδονία για ένα φθηνότερο γέμισμα
Ο Γιώργος ζει σε χωριό του Κιλκίς, κοντά στα σύνορα Ελλάδας και Βόρειας Μακεδονίας. Σχεδόν κάθε Τρίτη περνά το τελωνείο και φτάνει στο πρώτο βενζινάδικο της γειτονικής χώρας για να γεμίσει το αυτοκίνητό του.
«Οι τιμές των καυσίμων στη Βόρεια Μακεδονία δεν αλλάζουν καθημερινά όπως στην Ελλάδα. Αλλάζουν κάθε Τετάρτη. Οπότε πηγαίνουμε κάθε Τρίτη, πριν “τσιμπήσουν” προς τα πάνω, και γεμίζουμε. Και φυσικά υπάρχουν δεκάδες αυτοκίνητα με ελληνικές πινακίδες, αφού κερδίζουμε πάνω από μισό ευρώ για κάθε λίτρο», λέει στην «Κ».
Όπως εξηγεί, το όφελος είναι σημαντικό ακόμη και για ένα απλό γέμισμα.
«Το ρεζερβουάρ μου παίρνει περίπου 45 λίτρα. Στην Ελλάδα, με τιμή 2,20 ευρώ το λίτρο, χρειάζομαι σχεδόν 100 ευρώ για να το γεμίσω, ενώ στη Βόρεια Μακεδονία το γεμίζω με περίπου 75 ευρώ».
Την ίδια τακτική ακολουθούν πολλοί κάτοικοι των παραμεθόριων περιοχών.
«Το 99,9% των κατοίκων της Νίκης και των γύρω χωριών πηγαίνει στη Βόρεια Μακεδονία για καύσιμα», λέει στην «Κ» ο Γιάννης Φιλιππίδης, ο οποίος διατηρεί πρατήριο υγρών καυσίμων στο χωριό.
«Εκτός από τους αγρότες, που βάζουν καύσιμα στα αγροτικά μηχανήματα και κόβουν τιμολόγια, όλοι οι υπόλοιποι φουλάρουν στη γειτονική χώρα. Για να βάλει κάποιος βενζίνη εδώ σε μένα, σχεδόν πρέπει να είναι περαστικός», σημειώνει.
Το φαινόμενο, μάλιστα, δεν περιορίζεται στους κατοίκους που ζουν λίγα χιλιόμετρα από τα σύνορα.
«Πηγαίνουν στη Βόρεια Μακεδονία για βενζίνη ακόμη και από το δικό μου χωριό, που απέχει περισσότερα από 100 χιλιόμετρα από τα σύνορα. Το συνδυάζουν και με ψώνια, που επίσης είναι φθηνότερα, οπότε κάνουν δύο δουλειές μαζί», εξηγεί στην «Κ» ο Θωμάς Νάστος, πρόεδρος των πρατηριούχων Πέλλας, με έδρα τα Βρυτά.
Βουλγαρία και Τουρκία στον ίδιο «χάρτη»
Η Βουλγαρία αποτελεί εδώ και χρόνια προορισμό οδηγών από τη Βόρεια Ελλάδα που αναζητούν φθηνότερα καύσιμα. Το τελευταίο διάστημα, όμως, με τις τιμές στην ελληνική αγορά να βρίσκονται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, η σύντομη αυτή «μετανάστευση» για ένα φθηνότερο γέμισμα έχει γίνει, σύμφωνα με τους πρατηριούχους, καθημερινό φαινόμενο.
«Από εμάς πηγαίνουν ακόμη και στην Τουρκία για φθηνά καύσιμα, καθώς η τιμή εκεί είναι ακόμη χαμηλότερη από τη Βουλγαρία, όπου επίσης το καύσιμο είναι περίπου μισό ευρώ φθηνότερο», λέει στην «Κ» η Βάσω Καλαϊτζή, πρόεδρος των πρατηριούχων Βορείου Έβρου.
Η Βουλγαρία, πάντως, εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις βασικές επιλογές των οδηγών.
«Μετά την πλήρη ένταξή της στη ζώνη Σένγκεν και την κατάργηση των ελέγχων στα χερσαία σύνορα, η μετακίνηση έγινε ακόμη ευκολότερη. Πηγαίνουν, γεμίζουν τα ρεζερβουάρ και αρκετοί προμηθεύονται επιπλέον καύσιμο για τις επόμενες ημέρες», αναφέρει η κ. Καλαϊτζή.
Το ταξίδι συχνά συνδυάζεται και με άλλες αγορές.
«Αγοράζουν καπνικά προϊόντα και αλκοολούχα ποτά, που εκεί είναι φθηνότερα, οπότε θεωρούν ότι τους συμφέρει συνολικά η μετακίνηση», λέει ο Χρήστος Ταπατζάς, πρόεδρος των πρατηριούχων Ροδόπης.
Ιδιαίτερα έντονες είναι, σύμφωνα με τους εκπροσώπους του κλάδου, οι συνέπειες για τα πρατήρια στις παραμεθόριες περιοχές. Ο Ιωάννης Κεσκίνογλου, πρόεδρος των πρατηριούχων Δράμας, υποστηρίζει ότι η μείωση στις πωλήσεις βενζίνης στα πρατήρια της περιοχής φτάνει, σε βάθος των τελευταίων ετών, ακόμη και το 70%.
Η πρόταση για «κάρτα πολίτη» στις παραμεθόριες περιοχές
Μία από τις προτάσεις που έχει καταθέσει ο κλάδος για την αντιμετώπιση του φαινομένου είναι η θέσπιση ειδικής «κάρτας πολίτη» για τους μόνιμους κατοίκους παραμεθόριων περιοχών, η οποία θα τους επιτρέπει να προμηθεύονται καύσιμα σε χαμηλότερη τιμή.
Όπως λέει στην «Κ» ο Θέμης Κιουρτζής, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πρατηριούχων Εμπόρων Καυσίμων, ένα τέτοιο μέτρο θα μπορούσε να περιορίσει τη διαρροή καταναλωτών προς τις γειτονικές χώρες.
«Ζητήσαμε μάλιστα να εφαρμοστεί δοκιμαστικά, έστω σε έναν νομό, ώστε να φανεί στην πράξη η διαφορά», αναφέρει.
Σύμφωνα με τον ίδιο, μία ένδειξη του μεγέθους του φαινομένου καταγράφηκε όταν, λόγω έργων, είχε κλείσει προσωρινά ο κάθετος άξονας προς τη Βουλγαρία.
«Τότε η κατανάλωση βενζίνης στον νομό Ροδόπης αυξήθηκε κατά 30%», υποστηρίζει.
Ο επόμενος φόβος: το πετρέλαιο θέρμανσης
Αν οι υψηλές τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης αποτελούν ήδη πονοκέφαλο για καταναλωτές και πρατηριούχους, η μεγάλη ανησυχία στη Βόρεια Ελλάδα αφορά πλέον το πετρέλαιο θέρμανσης.
Σε περιοχές όπου ο χειμώνας είναι μακρύς και οι ανάγκες θέρμανσης ιδιαίτερα αυξημένες, ακόμη και σχετικά μικρές μεταβολές στην τιμή του λίτρου μεταφράζονται σε εκατοντάδες ευρώ επιπλέον για ένα νοικοκυριό.
«Και ένα ευρώ το λίτρο να είναι, πάλι πολλά είναι. Εμείς εδώ, στις μονοκατοικίες, μπορεί να χρειαστούμε 500 λίτρα τον μήνα για να ζεσταθούμε. Τι θα κάνουμε; Δεν θα φάμε για να αγοράσουμε πετρέλαιο;» αναρωτιέται ο Χριστόφορος Σοφιανίδης, πρατηριούχος στο Κιλκίς.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο Γιάννης Φιλιππίδης από τη Φλώρινα.
«Ας πούμε ότι ένας δημόσιος υπάλληλος παίρνει 1.500 ευρώ και το πετρέλαιο κοστίζει 1,70 ευρώ το λίτρο. Πώς θα δίνει 850 ευρώ τον μήνα μόνο για θέρμανση;», διερωτάται.
Στον Βόρειο Έβρο η εικόνα, σύμφωνα με τη Βάσω Καλαϊτζή, είναι εξίσου ανησυχητική.
«Κάθε χρόνο, στο τέλος της άνοιξης, αρκετοί κάτοικοι έβαζαν κάποια λίτρα πετρέλαιο ώστε να έχουν για τον Οκτώβριο, όταν αρχίζουν τα πρώτα κρύα. Πέρυσι, με την τιμή περίπου στο 1,80 ευρώ το λίτρο, δεν έβαλε σχεδόν κανείς», αναφέρει.
Ακόμη και στο Νευροκόπι, μία από τις περιοχές της χώρας που είναι συνυφασμένες με τις ιδιαίτερα χαμηλές χειμερινές θερμοκρασίες, το ενδιαφέρον για αγορά πετρελαίου παραμένει περιορισμένο.
Ο Ιωάννης Κεσκίνογλου το περιγράφει με μια δόση πικρού χιούμορ:
«Για πετρέλαιο ούτε λόγος. Ενδιαφέρον υπάρχει για σκεπάσματα. Για κουβέρτες και παπλώματα».
