Υπάρχουν λίγες ενδείξεις για τους θορύβους που μπορεί να έκαναν οι δεινόσαυροι ενώ κυβερνούσαν τη Γη πριν σκοτωθούν πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια.
Η αξιοσημείωτη πέτρα που αποκαλύφθηκε από τους παλαιοντολόγους προσφέρει στοιχεία για τη φυσική ικανότητα αυτών των πλασμάτων, αλλά όχι πολλά για το πώς αλληλοεπιδρούσαν και επικοινωνούσαν. Ο ήχος δεν απολιθώνεται, φυσικά.
Από όσα γνωρίζουμε για τη συμπεριφορά των ζώων, ωστόσο, οι δεινόσαυροι σχεδόν σίγουρα δεν ήταν σιωπηλοί.
Τώρα με τη βοήθεια νέων, σπάνιων απολιθωμάτων και προηγμένων τεχνικών ανάλυσης, οι επιστήμονες αρχίζουν να συνδυάζουν μερικές από τις ενδείξεις για το πώς μπορεί να ακούγονταν οι δεινόσαυροι.
Δεν υπάρχει ενιαία απάντηση σε αυτό το παζλ. Οι δεινόσαυροι κυριάρχησαν στον πλανήτη για περίπου 179 εκατομμύρια χρόνια και κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, εξελίχθηκαν σε μια τεράστια σειρά διαφορετικών σχημάτων και μεγεθών.
Μερικά ήταν μικροσκοπικά, όπως το μικροσκοπικό Albinykus, το οποίο ζύγιζε λιγότερο από ένα κιλό (2,2 λίβρες) και ήταν πιθανώς λιγότερο από 2 πόδια (60 εκατοστά). Άλλα ήταν από τα μεγαλύτερα ζώα που έζησαν ποτέ στη στεριά, όπως ο τιτανόσαυρος Patagotitan mayorum, που μπορεί να ζύγιζε έως και 72 τόνους. Έτρεχαν με δύο πόδια ή όρμησαν στα τέσσερα. Και μαζί με αυτά τα διαφορετικά σχήματα σώματος, θα είχαν δημιουργήσει μια εξίσου μεγάλη ποικιλία θορύβων.
Μερικοί δεινόσαυροι είχαν πολύ επιμήκεις λαιμούς – έως και 16 μέτρα (52 πόδια) μήκους στα μεγαλύτερα σαυρόποδα – που πιθανότατα θα άλλαζαν τους ήχους που παρήγαγαν (σκεφτείτε τι συμβαίνει όταν εκτείνεται ένα τρομπόνι). Άλλοι είχαν παράξενες δομές κρανίου που, όπως τα πνευστά, θα μπορούσαν να έχουν ενισχύσει και να αλλάξουν τον τόνο που παρήγαγαν τα ζώα. Ένα τέτοιο πλάσμα, ένας φυτοφάγος χαντρόσαυρος ονόματι Parasaurolophus tubicen, θα ήταν υπεύθυνος για τις τρομακτικές εκκλήσεις που περιγράφονται στην αρχή αυτού του άρθρου.
Το 1995, παλαιοντολόγοι στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας και Επιστήμης του Νέου Μεξικού ανακάλυψαν ένα σχεδόν πλήρες κρανίο αυτού του ασυνήθιστης εμφάνισης Παρασαυρόλοφου. Χρησιμοποιώντας έναν σαρωτή αξονικής τομογραφίας (CT), μπόρεσαν να τραβήξουν 350 εικόνες της ακρολοφίας, επιτρέποντάς τους να δουν το εσωτερικό με άνευ προηγουμένου λεπτομέρεια.
Στη συνέχεια, σε συνεργασία με επιστήμονες υπολογιστών, ανακατασκεύασαν ψηφιακά το όργανο και προσομοίωσαν πώς θα μπορούσε να συμπεριφερθεί εάν διοχετευόταν αέρας μέσα από αυτό.
«Θα περιέγραφα τον ήχο ως απόκοσμο», λέει ο Tom Williamson, ένας από αυτούς που εργάστηκαν στην ανασκαφή και τώρα είναι επιμελητής παλαιοντολογίας στο μουσείο.
«Μου έστειλε ρίγη στη σπονδυλική στήλη, θυμάμαι». Τα πιο κοντινά ανάλογα που μπορεί να βρει σε ζωντανά ζώα σήμερα είναι τα δονούμενα γρυλίσματα του νότιου καζουάριου, που ζει στην Αυστραλία. Αυτό το πουλί χωρίς πτήση εκπέμπει μια σειρά από βαθιές φυσούνες και γρυλίσματα που αντηχούν μέσα από την πυκνή ζούγκλα όπου ζουν.
«Είναι εύκολο για μένα να φανταστώ ένα ομιχλώδες σκηνικό τροπικού δάσους της Ύστερης Κρητιδικής περιόδου με αυτούς τους απόκοσμους ήχους να βροντούν στο βάθος», λέει ο Williamson.
«Οι ήχοι είναι χαμηλών συχνοτήτων – ακριβώς ό,τι είναι απαραίτητο για να διεισδύσει στην πυκνή βλάστηση».
Η ανακάλυψη αποκαλύπτει κάτι άλλο με την παρουσία της
Και εκεί, φωλιασμένα ανάμεσα στα απολιθωμένα θραύσματα οστών, ήταν τα απομεινάρια από κάτι εκπληκτικό – οι μεταλλοποιημένοι δακτύλιοι μιας σύριγγας, του οργάνου που παράγει ήχους που βρέθηκε στα πουλιά, που χρονολογείται από την εποχή των δεινοσαύρων.
Το πρωτόγονο πουλί στο οποίο ανήκε – ένα πλάσμα που μοιάζει με χήνα που ονομάζεται Vegavis iaai – θα συνυπήρχε με δεινόσαυρους μη πτηνών στο τέλος της Κρητιδικής περιόδου, πριν από 66-68 εκατομμύρια χρόνια. Εκείνη την εποχή περίπου, αυτό το τμήμα της σύγχρονης Ανταρκτικής θα ήταν καλυμμένο από εύκρατα δάση και θα περιβαλλόταν από ρηχές θάλασσες. Οι κορναρίσματα του V. iaai ήταν πιθανότατα μέρος αυτού του τοπίου.
Αλλά για τον Clarke, η ανακάλυψη αποκαλύπτει κάτι άλλο με την παρουσία της – ότι αυτά τα όργανα που παράγουν ήχο μπορούν να απολιθωθούν και η απουσία τους από τα περισσότερα απολιθώματα δεινοσαύρων είναι ενδεικτική. Τα πουλιά, ή οι δεινόσαυροι πτηνών για την ακρίβεια, εξελίχθηκαν από δεινόσαυρους θηρόποδα περίπου πριν από 165-150 εκατομμύρια χρόνια κατά τη διάρκεια της Ιουρασικής περιόδου. Εάν η σύριγγα από ένα πουλί που ζούσε πριν από 66-68 εκατομμύρια χρόνια μπορούσε να διατηρηθεί ως απολίθωμα, γιατί δεν βρέθηκε κανένα ανάμεσα στα λείψανα των εξαφανισμένων ξαδέλφων τους που δεν είναι πτηνά, όπως ο Tyrannosaurus rex;
