Πόσο μπορεί η αποχή να επηρεάσει μια εκλογική αναμέτρηση; Ποιοι ευνοούνται και ποιοι χάνουν; Η «Κ» αναλύει τα αποτελέσματα προηγούμενων εκλογικών αναμετρήσεων και με τη βοήθεια πολιτικών ερευνητών εξετάζει την σημερινή πραγματικότητα δύο εβδομάδες από τις κάλπες της 9ης Ιουνίου.
Παραδοσιακά οι ευρωεκλογές είναι η κάλπη που είτε ενδιαφέρει σε μικρότερο βαθμό τους ψηφοφόρους είτε η ψήφος τους αλλάζει χαρακτήρα ευνοώντας τα μικρότερα κόμματα. Είναι αυτό που πλέον καλείται «χαλαρή ψήφος». Τα «καμπανάκια» του κινδύνου της αποχής ήχησαν στα αυτιά του πολιτικού συστήματος στις ευρωεκλογές του 2009. Η συμμετοχή καταγράφηκε μόλις στο 52,54%. Ιούνης μήνας και τότε.
Οι μετέπειτα κυβερνήσεις αποφάσισαν με δύο τρόπους να αντιμετωπίσουν την συνεχιζόμενη αδιαφορία του κόσμου για τις εκλογικές αναμετρήσεις. Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ το 2010 φέρνει τον Καλλικράτη και μαζί την ταυτόχρονη διεξαγωγή ευρωεκλογών και αυτοδιοικητικών εκλογών. Ενώ η συγκυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ το 2014 αποφασίζει την εκλογή των ευρωβουλευτών με σταυρό. Από τούδε και στο εξής το 2014 στις ευρωεκλογές συμμετείχε το 59,33% και το 2019 το 58,69%. 5.941.636 πολίτες το 2014 και 5.920.355 πολίτες.
Οι φετινές ιδιαιτερότητες
Όμως οι ευρωεκλογές του 2024 θα είναι οι πρώτες ευρωεκλογές μετά από το 2009 που θα πραγματοποιηθούν χωρίς την ταυτόχρονη διεξαγωγή των αυτοδιοικητικών εκλογών μετά τις αλλαγές στον εκλογικό νόμο από την κυβέρνηση Μητσοτάκη.
Παράλληλα σε αυτές τις εκλογές θα είναι η πέμπτη φορά που μέσα σε δεκατρείς μήνες ένας ψηφοφόρος θα κληθεί να πάει στην κάλπη (δύο εθνικές εκλογές το 2023 και δύο γύροι αυτοδιοικητικών εκλογών). Παράλληλα το νέο πολιτικό σκηνικό με την απόλυτη κυριαρχία της ΝΔ και τον κατακερματισμό της αντιπολίτευσης οδηγεί σε μεγαλύτερη απαξίωση μιας εκλογικής αναμέτρησης που δεν «βγάζει» κυβέρνηση. Χαρακτηριστικό γεγονός η μείωση της συμμετοχής ανάμεσα στις δύο εκλογικές αναμετρήσεις το 2023. Μέσα σε ένα μήνα περίπου ένα εκατομμύριο ψηφοφόροι δεν πήγαν να ψηφίσουν με την συμμετοχή από το 61,76% να πέφτει στο 53,74%. Το τελευταίο ποσοστό αποτελεί αρνητικό ρεκόρ αποχής σε εθνική εκλογική αναμέτρηση στη χώρα.
Τι δείχνουν τα… σημάδια
Για ποσοστό κοντά ή και πάνω από 50% εκτιμούν δημοσκόποι μιλώντας στην «Κ». «Όσο πλησιάζουμε τις εκλογές γίνεται πιο εκλογική η συμπεριφορά του κόσμου» σημειώνει ο Δημήτρης Βασιλειάδης, ιδρυτής της Interview παρατηρώντας ότι οι πολίτες απαντούν περισσότερο στις έρευνες χωρίς αυτό βέβαια να τους δεσμεύει ότι θα πάνε και στην κάλπη. Πλέον ακόμα και το ποσοστό των αναποφάσιστων φαίνεται ότι βρίσκεται στο όριο του 10%, ένα πολύ χαμηλό ποσοστό σε σχέση με άλλες εκλογικές αανμετρήσεις.
Σύμφωνα με τον κ. Βασιλειάδη ένας παράγοντας και παραδοσιακός σύμμαχος της εποχής θα είναι ο καλός καιρός με την αποχή όπως σημειώνει να έχει και ηλικία (κυρίως η νέα γενιά) αλλά και πολιτικό προσανατολισμό (κυρίως από την Αριστερά και αντισυστημικά). Ο πολιτικός αναλυτής εξηγεί ότι το πρώτο κόμμα ευνοείται από την αποχή και εμφανίζεται μεγαλύτερο το ποσοστό του καθώς εκτιμάται ότι αυτό έχει και την μικρότερη αποχή. Επίσης ευνοούνται και τα κόμματα με ισχυρό κομματικό μηχανισμό και συγκεκριμένο εκλογικό κοινό.
Από τη μεριά του ο Ζαχαρίας Ζούπης, διευθυντής ερευνών της Opinion Poll, εξηγεί γιατί οι δημοσκοπήσεις δεν μπορούν να προσδιορίσουν την αποχή καθώς αυτοί που απέχουν συστηματικά δεν συμμετέχουν στις έρευνες. Υπάρχει όμως, όπως λέει, μια αίσθηση-εκτίμηση από στοιχεία που δείχνουν φέτος ότι παρατηρείται μια αύξηση και διαφαίνεται ο κίνδυνος της αποχής καθώς η πόλωση φαίνεται να μην αγγίζει το ακροατήριο.
Για το ποιος ευνοείται από την αποχή ο κ. Ζούπης σημειώνει ότι εξαρτάται από τη σύνθεση της αποχής βλέποντας ως κυρίαρχο ζητούμενο πλέον την υφέρπουσα κρίση εμπιστοσύνης στο πολιτικό σύστημα, η οποία εκφράζεται ανοιχτά πλέον με την αποχή.
Η επιστολική ψήφος
Η πρώτη εφαρμογή της επιστολικής ψήφου σε εκλογική διαδικασία στη χώρα μας δεν φαίνεται ότι μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα καθώς είτε ο αριθμός θεωρείται μικρός, είτε εκτιμάται ότι η σύνθεση όσων ενεγράφησαν δεν προμηνύει ότι πρόκειται για κοινό που δεν είναι παραδοσιακό σε μια εκλογική διαδικασία.
Συνολικά 202.515 εκλογείς έχουν εγγραφεί στη σχετική πλατφόρμα του Υπουργείου Εσωτερικών, εκ των οποίων οι 152.311 είναι κάτοικοι της επικράτειας ενώ 50.204 διαμένουν στο εξωτερικό ή είναι κάτοικοι Ελλάδας και έχουν επιλέξει να ψηφίσουν στο εξωτερικό.
