Πριν από σχεδόν ένα χρόνο, τον Ιανουάριο του 2021, είχαν πάρει μια μορφή «χιονοστιβάδας» οι αποκαλύψεις για περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Μετά την πρώτη καταγγελία άρχισαν να ανοίγουν στόματα και το MeToo είχε καλύψει σαν πέπλο το ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα.
Ρεπορτάζ Φιλίππα Βλαστού
Μέχρι τότε δεν υπήρχε κάποια δομή στο ΑΠΘ που να διαχειρίζεται τέτοια φαινόμενα, για αυτό εκείνη η περίοδος χαρακτηρίστηκε από πολλούς κομβικό σημείο, ώστε με αφορμή αυτά τα περιστατικά να αρχίσει ο διάλογος και να παρθούν αποφάσεις για να δημιουργηθεί ένα υποστηρικτικό περιβάλλον που θα μπορούν να απευθυνθούν οι φοιτήτριες/-ες που έχουν βιώσει κάποιο περιστατικό.
Η ίδρυση της δομής διαχείρισης περιστατικών σεξουαλικής παρενόχλησης και άλλων έμφυλων διακρίσεων, αλλά και ο Συνήγορος του Φοιτητή ήταν δυο επιλογές που είχαν ακουστεί ότι θα πραγματοποιηθούν. Ένα χρόνο μετά μόνο ο Συνήγορος του Φοιτητή λειτουργεί εδώ και λίγες ημέρες. Όπως τονίζει όμως από την πρώτη στιγμή που ξέσπασε το MeToo στο ΑΠΘ η πρόεδρος της Επιτροπής Ισότητας των Φύλων του ΑΠΘ και καθηγήτρια στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Δήμητρα Κογκίδου είναι αναγκαία η θεσμοθέτηση πολιτικών για την πρόληψη και αντιμετώπιση του περιστατικών σεξουαλικής παρενόχλησης.
«Η Επιτροπή Ισότητας των Φύλων του ΑΠΘ, οι Επιτροπές Φύλου των Σχολών, ο ΕΣΔΕΠ έχουν ζητήσει από τις Πρυτανικές Αρχές να επισπεύσει την ίδρυση της δομής διαχείρισης περιστατικών σεξουαλικής παρενόχλησης και άλλων έμφυλων διακρίσεων, όπως έχει δεσμευτεί, ώστε να δώσει έμπρακτα το μήνυμα της μηδενικής ανοχής παίρνοντας τα κατάλληλα μέτρα που θα συμβάλλουν σταδιακά στη δημιουργία ασφαλών εργασιακών/εκπαιδευτικών περιβαλλόντων που θα σέβονται τις ανθρώπινες σχέσεις, με ισότητα και πλήρη σεβασμό της αξιοπρέπειας όλων των μελών της Πανεπιστημιακής Κοινότητας. Κανένα αποτέλεσμα. Η διαδικασία δεν δρομολογήθηκε, ούτε ο Κώδικας Δεοντολογίας που δημοσιεύτηκε πρόσφατα εμπεριέχει σχετικά άρθρα (δεν μας δόθηκε για διαβούλευση)», αναφέρει σε πρόσφατες δηλώσεις της κα Κογκίδου και προσθέτει ότι «το γεγονός αυτό εκθέτει το ΑΠΘ αλλά και εμένα προσωπικά καθώς είχα θέσει πρώτη την αναγκαιότητα θεσμοθέτησης πολιτικών για την πρόληψη και αντιμετώπιση της σεξουαλικής παρενόχλησης εδώ και πάνω από μια δεκαετία όταν ήμουν Κοσμητόρισσα και αυτή η μακρόχρονη ενασχόλησή μου με το θέμα έκανε δυστυχώς πιο αξιόπιστο το λόγο μου ότι το ΑΠΘ αποφάσισε να ιδρύσει δομή».
«Δεν σταμάτησαν τα κακοποιητικά περιστατικά»
«Από πέρυσι προσπαθούμε να ακουστεί το αίτημα μας σχετικά με την δημιουργίας ενός κατάλληλου πλαισίου καταγγελιών σεξουαλικής παρενόχλησης. Παρόλα αυτά δεν έχουμε λάβει καμία απάντηση», αναφέρει στην Karfitsa η πρόεδρος της Φοιτητικής Ένωσης για το Φύλο και την Ισότητα (ΦΥΛ.ΙΣ.), Αγγελική Παντζαρτζίδη. Σύμφωνα με την ίδια οι διαδικασίες δεν προχωράνε καθόλου και όπως τονίζει «το μόνο που έγινε ήταν πέρσι όταν είχε ξεσπάσει το κύμα καταγγελιών να σταλεί ένα email σε όλη την φοιτητική κοινότητα του ΑΠΘ το οποίο προέτρεπε, με έναν επιτακτικό τρόπο, όσα άτομα έχουν υποστεί κάποια μορφή βίας ή παρενόχλησης να το αναφέρουν. Από εκεί και πέρα σταμάτησαν οι όποιες προσπάθειες». Ξεκαθαρίζει δε ότι «σαφώς με ένα τέτοιο μήνυμα δεν μπορεί να καλλιεργηθεί το αίσθημα της εμπιστοσύνης, ώστε να πάρουν δύναμη και θάρρος τα άτομα να καταγγείλουν μια κακοποιητική συμπεριφορά ή πράξη, διότι όσοι έχουν βιώσει τέτοια περιστατικά η ψυχολογία τους είναι ιδιαίτερα επιβαρυμένη».
Παράλληλα, η πρόεδρος της ΦΥΛ.ΙΣ., σημειώνει ότι τα ανάλογα περιστατικά δεν σταμάτησαν να συμβαίνουν και πως υπάρχουν καινούργια. Στο email της ένωσης συνεχίζουν να φτάνουν μηνύματα σχετικά με διάφορα περιστατικά που έχουν συμβεί στο πλαίσιο του πανεπιστημίου και φοιτήτριες ζητούν είτε συμβουλές, είτε αναζητούν έναν τρόπο να δημοσιοποιήσουν τα όσα έχουν βιώσει, αναφέρει η πρόεδρος.
«Όταν όμως οι κοπέλες βλέπουν ότι δεν δίνεται η αντίστοιχη προσοχή προφανώς είναι πιο δύσκολο για εκείνες να κάνουν το βήμα και να το καταγγείλουν επίσημα», εξηγεί η ίδια και υπογραμμίζει ότι «πέρσι είχαμε κάνει μια φόρμα ανώνυμης καταγραφής και είχαμε συγκεντρώσει αρκετά περιστατικά. Οπότε ξέρουμε ότι με λίγη ενθάρρυνση και ένα περιβάλλον εμπιστοσύνης σίγουρα θα βοηθούσε να ξεκινήσουν να αναφέρονται και επίσημα τα περιστατικά αυτά».
Επίσης, η κα Παντζαρτζίδη, δηλώνει ότι «για εμάς τις φοιτήτριες ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι μέσα στο πανεπιστήμιο. Τα συγκεκριμένα άτομα βρίσκονται πολύ καλά δικτυωμένα και σε θέσεις που δύσκολα τους κουνάει κανείς και αυτό καλλιεργεί ένα κλίμα σιωπής. Εμείς θέλουμε αυτό να σπάσει, όμως δεν θα το καταφέρουμε αν κλείσουμε αυτό το θέμα σε ένα δωμάτιο και δεν το κοιτάμε».
Από την πλευρά της η Ολυμπία Γαϊτανίδη, φοιτήτρια Νομικής, μέλος της Επιτροπής Ισότητας των Φύλων και πρώην υπεύθυνη Γενικού Συντονισμού της ΦΥΛ.ΙΣ. ΑΠΘ εκτιμά ότι υπήρξε μια επικοινωνιακή διαχείριση από τις πρυτανικές αρχές για το ζήτημα των καταγγελιών που είχαν αναφερθεί πέρσι.
«Δόθηκε μια προσχηματική, σύμφωνα με την προσωπική μου αξιολόγηση, δέσμευση, την περίοδο που είχαν προκύψει αρκετές καταγγελίες για την αναμόρφωση του πλαισίου και στη συνέχεια ακολούθησε για μεγάλο διάστημα μια εξίσου προσχηματική επίκληση γραφειοκρατικών δυσχερειών για να δικαιολογήσει την ολιγωρία σε αυτή την αναμόρφωση. Πρόσφατα, με κάποιες αλλαγές στον Κανονισμό Λειτουργίας του ιδρύματος και με τη θέσπιση Κώδικα Δεοντολογίας, δεν είδαμε να λαμβάνονται πρόσφορα μέτρα για την αντιμετώπιση του φαινομένου της έμφυλης βίας στο Πανεπιστήμιο, αλλά να διαιωνίζονται αντίθετα οι ανεπάρκειες. Ενεργοποιήθηκε η υπηρεσία του «Συνηγόρου του Φοιτητή» – αξιοσημείωτη η χρήση μόνο του αρσενικού γένους στην ονομασία της υπηρεσίας – η οποία όμως όχι μόνο δεν ανταποκρίνεται στην ανάγκη για έναν ολοκληρωμένο μηχανισμό υποστήριξης, αλλά επιπλέον απευθύνεται μόνο στην φοιτητική κοινότητα. Το ερώτημα που ανακύπτει είναι τι θα απογίνουν περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης ή άλλων μορφών έμφυλης βίας και διακρίσεων σε βάρος μελών του διδακτικού και διοικητικού προσωπικού».
«Δομές σαν αυτή που ζητά η Επιτροπή Ισότητας των Φύλων, υπάρχουν στην πλειοψηφία των ιδρυμάτων του εξωτερικού, από όπου αντλούμε και παραδείγματα καλών πρακτικών», σημειώνει η κα Γαϊτανίδη.
«Το γεγονός ότι δεν υπάρχει ένας ολοκληρωμένος υποστηρικτικός μηχανισμός στον οποίο να μπορούν να απευθυνθούν τα επιζώντα άτομα, έχει ως αποτέλεσμα να αποθαρρύνονται από το να το καταγγείλουν ή να ζητήσουν βοήθεια για την συνθήκη την οποία βιώνουν», εξηγεί και σημειώνει ότι η έλλειψη μιας δομής κάνει το πρόβλημα να διαιωνίζεται. «Μιλάμε για γενιές ολόκληρες, φοιτητριών ιδίως, που έρχονται αντιμέτωπες με προβληματικά περιστατικά, ενώ η στήριξη είναι αναγκαία και για τα ΛΟΑΤΚΙΑ+ άτομα που εργάζονται, διδάσκουν ή διδάσκονται στο Πανεπιστήμιο», αναφέρει.
Γιατί επιλέχθηκε ο «Συνήγορος του Φοιτητή» και όχι η δομή
Ο Συνήγορος του Φοιτητή έχει τεθεί σε λειτουργία εδώ και λίγες ημέρες. Η πρώτη Συνήγορος είναι η Ομότιμη καθηγήτρια της Νομικής Σχολής, Θεοφανώ Παπαζήση, η οποία έχει μια μεγάλη εμπειρία στα ακαδημαϊκά δρώμενα. «Εξαιτίας του επιστημονικού υπόβαθρου που έχει ως νομικός μπορεί να βοηθήσει και να κατανείμει το πρόβλημα ανάλογα στις αντίστοιχες επιτροπές», τονίζει μιλώντας στην Karfitsa o Πρύτανης του ΑΠΘ, Νίκος Παπαϊωάννου. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο λόγος που δεν επιλέχθηκε η δημιουργία της εξειδικευμένης δομής διαχείρισης περιστατικών σεξουαλικής παρενόχλησης είναι διότι «εκτιμήσαμε πως σαφώς είναι ένα ουσιαστικό ζήτημα για τους φοιτητές, όμως επειδή μπορεί να υπάρξουν και άλλα θέματα και δεν γινόταν να φτιάξουμε πολλαπλές επιτροπές θα ήταν καλύτερο και πιο λειτουργικό να υπάρχει ο Συνήγορος ο οποίος θα συγκεντρώνει όλα τα αιτήματα. Πιο συγκεκριμένα, για όλες τις ανάγκες που έχει ένας φοιτητής, οι οποίες είναι σε προσωπικό, κοινωνικό, ακαδημαϊκό επίπεδο έχει συσταθεί ο θεσμός του Συνήγορου του Φοιτητή, όπου μέσω του θεσμού αυτού και άλλων επιτροπών οι οποίες έχουν ήδη συσταθεί, καθώς επίσης και του κέντρου ψυχολογικής υποστήριξης, μπορεί να δοθεί η οποιαδήποτε προληπτική ή ουσιαστική βοήθεια σε κάθε φοιτητή ακόμη και αν το πρόβλημα του έχει να κάνει με θέματα σεξουαλικής παρενόχλησης».
Όσον αφορά τις καταγγελίες για σεξουαλική παρενόχληση ο Πρύτανης αναφέρει ότι από τον περασμένο Γενάρη που είχε ξεσπάσει το μεγάλο κύμα καταγγελιών πλέον είναι ελάχιστες έως μηδαμινές και έχουν ακολουθήσει την επίσημη διαδικασία.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ Karfitsa
